Tanymal arheolog Zeınolla Samashev bastaǵan mamandar atalǵan altyn kıimdi múrde bizdiń zamanymyzǵa deıingi VIII-ǵasyrda ómir súrgen, jas mólsheri 17-18-degi bozbala deıdi.
Altyn kıimdi adam tabylǵan obanyń dıametri 33,25 m, bıiktigi 1,6 m. Syrty ormen qorshalǵan. Obanyń ishki jerleý kamerasynda jasóspirim qyz ben jigit qatar qoıylǵan. Sonaý bir zamandarda kórdiń ishki qabyrǵasy qulaǵandyqtan, altyn kıimdi múrdeler tasqa bastyrylyp, tonalmaı aman qalǵan. Otandyq antropologterdiń málimetine júginsek, bul bozbala Eýropa násildes hám eki máıit analyq jaǵynan bir-birine týys.
Obadan tabylǵan jigittiń baskıimi jáne ústine kıgen uzyn jeńdi kamzolynyń qos óńiri, oń jaq beldigine ilgen qynapty qanjary men sol jaq beldigindegi teri qoramsaǵy túgeldeı ań stılindegi (buǵy, barys, qabylan) altyn áshekeılermen bezendirilgen. Aıaǵyndaǵy uzyn qonysh etigi de usaq altyn monshaqtarmen ádiptelipti. Qoramsaqtyń uzyndyǵy 1 metrge jýyqtasa, moınyndaǵy som altynnan doǵalap jasaǵan alqanyń salmaǵy bir kılo. Qoramsaq ishindegi jebe qaldyqtary men ony ıyqqa iletin qaıystyń áshekeı buıymdary da jaqsy saqtalǵan.
«Bul jádigerler ashylmaı kelgen kóp jumbaqtardyń syryn sheshýge múmkindik berdi. Birinshiden, sol zamanda materıaldy óńdeý tehnologııasy óte joǵary bolǵanyn ańǵardyq. Altynmen óte názik buıymdar jasaý ońaı sharýa emes. Munyń artynda úlken sheberlik jatyr. Ekinshiden, segiz myń jyl buryn ómir súrgen halyqtar turmysy, dinı nanymy, jerleý rásimi, nemen qorektendi, t.b. qundy maǵlumattarǵa qol jetkizdik», deıdi arheologter.
Osy oraıda, erekshe nazar aýdarar dúnıe, altyn kıimdi bekzattyń aıaq-qol súıekteri balzamdaý maqsatynda tesilgen eken. «Ejelgi kóshpeliler saltynda alystaǵy adamdar túgeldeı qoshtasý rásimine qatysýǵa tıis bolǵandyqtan, múrdeni mýmııalap, saqtaý úshin ishek-qarnyn alyp tastap, saqtaǵan bolýy kerek», deıdi Reseı Ǵylym akademııasy Etnologııa jáne antropologııa ınstıtýtynyń qyzmetkeri Egor Kıtov. Antropologtiń boljamynsha, altyn adamnyń boıy 170 santımetr shamasynda kórinedi.
– Eleke sazy degdarynyń ǵylymı jańǵyrtpasyn jasaý kezinde múrdeniń súıekterimen birge in situ qalpynda tabylǵan kostıýmniń áshekeıleri men qarý-jaraqty negizge aldyq, – deıdi mamandar. Nátıjesinde, altyn japsyrmamen áshekeılengen, kıizden jasalǵan aq tústi shoshaq kúlápara kıgen, etegi tómen túsken kúderi shekpeni bar, balaǵy etiktiń syrtyna salynǵan uzyn shalbarly jigittiń beınesi jańǵyrtylyp, bul músin qazaq dalasynda ómir súrgen halyqtyń erte dáýirdegi elıtalyq beınesin áıgileýimen qundy boldy.
