О́ńir jastarynyń deni «Teńiz» ken ornyndaǵy jobalalarǵa jumysqa ornalasýdy kózdeıdi. О́ıtkeni munda táýir jalaqy alyp, tájirıbe jınaýǵa múmkindik mol. Kásibı biliktilikti arttyratyn kýrstary da bar. Atalǵan ken ornynda tabys tapqan qazaqstandyq jastardyń bir toby shetelde jumys isteýge shaqyrtý alǵan. Árıne, shetelde jumysqa ornalasý ońaı emes. Ásirese halyqaralyq deńgeıdegi jobalarda tájirıbe jınaǵanyn dáleldeıtin sertıfıkat qajet.
Ken ornyn ıgerip jatqan «Teńizshevroıl» JShS tórt jyl buryn korporatıvtik áleýmettik jaýapkershilik baǵdarlamasy aıasynda arnaıy oqytý kýrsyn ashqan. Sodan beri 3 myńǵa jýyq jumyssyz adam oqytylypty. Qazir sol kýrsta oqyǵan qazaq jastarynyń keıbiri Fransııada, Ispanııada, Ýrýgvaı men Reseıde, Saýd Arabııasy jáne basqa elderdegi jobalarǵa jumysqa ornalasqan. Máselen, bir top qazaqstandyq jas jigit Túrkııadaǵy Mersın qalasynyń mańynda boı kóterip jatqan atom elektr stansasynyń qurylysynda jumys istep júr. Olardyń bári «Teńiz» ken ornyndaǵy úshinshi býyn zaýytynyń qurylysyna qatysyp, tájirıbe jınaǵan.
Sonyń biri – Medet Dáýitov. Buǵan deıin «Teńiz» ken ornyndaǵy jobanyń merdiger kásiporyndarynda jumys istegen. Joba qurylysynyń aıaqtalýyna baılanysty qysqartýǵa ilikken. Jasy áli otyzǵa tolmaǵan jas jigit arnaıy kýrsqa jazylyp, tórt aı boıy argonmen dánekerleýshi mamandyǵyn meńgergen. Dosynyń kómegimen Túrkııadaǵy atom stansasynyń qurylysyna jumysqa ornalasqan.
«Atom elektr stansasynyń qurylysynda jumys isteý týraly oılaǵan joq edim. О́ıtkeni men úshin shetelde jumys isteý – oryndalýy qıyn armannyń biri. Alaıda «Teńizde» jınaǵan tájirıbem bar, oǵan arnaıy kýrsty bitirgenim týraly sertıfıkatymdy alyp, Túrkııa eline jumysqa keldim. Qazir atom elektr stansasynyń qurylysyna qoltańbamdy qaldyryp júrmin. Shetelde jumys isteýdiń artyqshylyǵy kóp. Birinshiden, tájirıbeni tolyqtyra túsemin. Ekinshiden, shet tilin meńgerdim. Eń bastysy, ózge eldiń tarıhymen, mádenıetimen tereńirek tanysyp, tanym kókjıegimdi keńeıtýge múmkindik aldym», deıdi Medet.
О́zge eldiń aty – ózge el. Kún raıy da, tabıǵaty da, tipti adamdarynyń minez-qulqy da ózgeshe bolǵandyqtan, ár qadamdy ańdap basýǵa týra keledi. M.Dáýitovtiń aıtýyna qaraǵanda, túrik tilin bilmegendikten, bastapqyda qıyndyqqa kezikken.
«Elimizdegi «Teńiz» ken orny kóptegen adamǵa tájirıbe jınaý, shet tilin meńgerý turǵysynda jańa múmkindik ashqany daýsyz. Biraq ony paıdalana almaǵandar bar. Máselen, ken ornynda qaýipsizdik tehnıkasyn saqtaýdyń mańyzyn, jumysqa jaýapkershilikpen qaraýdy, áriptesterimizge qamqorlyq tanytýdy úırendik. Endi Túrkııada sonyń jemisin kórip júrmiz. Mersın qalasyndaǵy atom elektr stansasy jobasynyń qaýipsizdik erejeleri «Teńiz» ken ornyndaǵy talapqa uqsaıdy», deıdi M.Dáýitov.
Onyń aıtýyna qaraǵanda, Mersın shaharynda salynyp jatqan atom elektr stansasynda tórt energoblok bar. Onyń árqaısysynda qýaty 1 200 MVt bolatyn reaktor ornatylady. Atom elektr stansasy jylyna shamamen 35 mlrd kVt energııa óndiredi. Jobanyń quny – shamamen 20 mlrd dollar.
Medet Qazaqstanǵa kúzde oralýdy josparlap otyr. Álemdik deńgeıdegi jobada jınaǵan tájirıbesin elimizdiń energetıka salasyn damytýǵa qoldanyp kórmek.
Atyraý oblysy
