Álem • 29 Tamyz, 2023

Qazaqstan: Konstıtýsııalyq referendýmnyń nátıjesi qandaı?

233 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Legavox.fr saıty 30 tamyz Konstıtýsııa kúnine oraı «Qazaqstan: Konstıtýsııalyq  referendýmnyń nátıjesi qandaı?» degen taqyrypta arnaıy maqala jarııalady. Maqalany yqshamdap aýdaryp berip otyrmyz.

Qazaqstan: Konstıtýsııalyq referendýmnyń nátıjesi qandaı?

Byltyr  Ortalyq Azııanyń iri memleketi sanalatyn Qazaqstan referendým ótkizip,  eldiń ınstıtýsıonaldyq baǵytyn  túbegeıli ózgertý maqsatynda konstıtýsııalyq reformalardy bekitti. Memleket basshysy tek bir merzimge ǵana saılanatyn boldy,  Parlamenttiń tómengi  palatasy - Májilistiń qýaty  nyǵaıa tústi,  jańa Konstıtýsııalyq sot júıesi quryldy.

30 tamyz – Qazaqstanda Konstıtýsııa kúni, memlekettik mereke.  Sońǵy 30 jyldyń ishinde Qazaqstannyń Konstıtýsııasynda birqatar ózgerister boldy. Byltyrǵy jyldyń  qyrkúıek aıynda eldegi saılaýǵa qatysýshylardyń 77 paıyzy Konstıtýsııaǵa túzetý engizýdi qup kórdi. Túzetýlerdiń ishinde Prezıdentke berilgen artyqshylyqtardyń qysqarýy  úlken mánge ıe boldy. Odan bólek aýyl ákimderin jergilikti halyqtyń tikeleı daýys berip ózderi saılaýy,  Parlamenttiń tómengi palatasyna  saıası partııalardyń  ótýine qoıylatyn talaptardyń jeńildeýi, okrýgtardan bir mandatty  júıe boıynsha kandıdattardyń  saılaýǵa  túsýi qarastyrylǵan. Sondaı-aq halyqtyń senimine selkeý túsirgen depýtattardy qyzmetten bosatyp, mandatynan aıyrý  mehanızmi iske qosyldy.  Kóptegen úkimettik emes uıymdardyń ótinishi  negizinde  «Beıbit jınalystardy uıymdastyrý jáne ótkizý týraly» Zańǵa da birqatar ózgerister engizildi. Osy kezge deıin qoldanysta bolǵan bul zań  azamattardyń  arasynda demonstrasııa men qoǵamdyq tártipti buzýdyń arajigin ajyratýda túsinbeýshilik týyndady.  Sondyqtan da zań jobasyna  naqtylaý men naqty shekteý engizildi, al bul teorııalyq turǵydan alǵanda  azamattardyń  bostandyqtaryn qorǵaýǵa orasan zor múmkindik týdyrdy.

Osy jyldyń 1 qańtarynda Qonstıýsııalyq sot quryldy.  Bul elimizdiń sot jáne zań shyǵarý tarıhyndaǵy oń betburys sanaldy. Sebebi  jańa qurylǵan organnyń negizgi  mindeti – Konstıtýsııanyń ústemdigin qamtamasyz etý. Budan bylaı kez kelgen azamat óz quqyqtaryn qorǵaý úshin Konstıtýsııalyq sotqa tikeleı júgine alady.  Konstıtýsııalyq reforma eldiń demokratııalyq baǵytqa bet alǵanyn aıqyndaı túsedi.

Demokratııa - ǵasyrdan ǵasyrǵa jalǵasyp kele jatqan kóshpelilerdiń basqosyp batalasyp, quryltaı ótkizý arqyly qabyldanǵan tarıhı sheshiminiń murasy. «О́zegine oralý» Qazaqstannyń birtindep  demokratııalyq parlament júıesin qalyptastyryp kele jatqanyn aıqyndaı túsedi.