KASE ındeksi, ıaǵnı Qazaqstan aksııalar naryǵynyń ındıkatory bırjanyń resmı tizimindegi iri, qarjylyq turaqty kompanııalar shyǵarǵan eń ótimdi aksııalardyń jalpy naryqtyq qunynyń ózgerýin kórsetedi. Osy jyldyń shildesinde bul ındekstiń máni 2,9%-ǵa ósip, aıdyń sońyna qaraı 3 707 tarmaqty qurady. Osy kezeńde ókildik qorjyn aksııalarymen mámileler kólemi 14,9 mlrd teńgege jetip, maýsym aıyndaǵy kórsetkishterden 68%-ǵa kóp boldy.
Jergilikti naryqtaǵy basqa ınvestısııalyq quraldarmen salystyrǵanda aksııalar ınvestorlarǵa básekelestik artyqshylyq beredi. Bular memlekettik baǵaly qaǵazdarǵa salynǵan ınvestısııalarǵa qaraǵanda kóbirek kiristilikke qol jetkize alady. Qazaqstan qor bırjasynda 223 emıtenttiń memlekettik emes baǵaly qaǵazdary saýdalanady. Onyń ishinde «Halyq banki», Kaspi, «BankSentrKredıt», Kcell mobıldi operatory men «Qazaqtelekom» telekommýnıkasııalyq kompanııasy, KEGOC júıelik operatory, sondaı-aq «Qazatomónerkásip», «QazTransOıl» jáne «QazMunaıGaz» ulttyq kompanııalarynyń aksııalary KASE ındeksin usynady. О́tken jyly 9 ındeks qorjyny kompanııasynyń altaýy dıvıdend tóledi. Negizinen olardyń aksııalarynyń kiristiligi – 5-6% tóńireginde. Aldyńǵy shepte ‒ bir aksııaǵa shaqqandaǵy kiristiliktiń shamamen 15%-y bar Halyq banki men dıvıdendtik kiristiligi 7,1%-dy quraıtyn KEGOC. Degenmen 15% dıvıdendtik kiristilik aıasynda Halyq banki ınvestorlary bir aksııaǵa tek 25 teńge paıda alady. 5% kiristilikpen «QazTransOıl» qaǵazdaryn satyp alǵandar bir aksııaǵa 39 teńge ǵana ıelenedi. «QazMunaıGaz» aksıonerleriniń kirisi shamamen – 500 teńge. Al «Qazaqtelekom», Kcell jáne «BankSentrKredıt» byltyr óz aksıonerlerine dıvıdendter tólemeýge sheshim qabyldady.
Bul jaǵdaıda «Qazaqtelekomnyń» dıvıdendterdi keıinge qaldyrýy 5G tehnologııalaryn damytý úshin kompanııanyń kúrdeli shyǵyndarynyń saldary bolýy múmkin dep sanaıdy sarapshylar. Usynylyp otyrǵan dıvıdendtiń mólsheri 3 038 teńge, bul aldyńǵy tólemnen 15%-ǵa tómen. «QazTransOıl» AQ byltyr Dırektorlar keńesiniń bir aksııaǵa 26 teńge tóleý usynysymen tańǵaldyrdy. Buǵan deıin ulttyq kompanııa bir aksııaǵa 132 teńge tólegenin eskersek, bul naryq úshin kútpegen sheshim bolǵany anyq. Kompanııa qarjylyq problemaly «Astrahan-Mańǵyshlaq» sý qubyryn qaıta qurý men keńeıtý jobasy úshin jeńildikti oblıgasııalar shyǵarǵan. «QazMunaıGazǵa» kelsek, ulttyq kompanııa bul naryqta jańa oıynshy sanalady.
Sarapshylardyń aıtýynsha, saýda-sattyqta bólshek ınvestorlardyń kóptigine baılanysty aksııalardyń ózin qalaı ustaıtynyn boljaý qıyn bolǵan. Biraq ınvestorlar qaǵazdardy satpaýdy uıǵarǵan. Dıvıdendterdiń sońǵy mólsheri kútilgen 328-410 teńgeden asyp, 491,71 teńgeni qurady. «Qazatomónerkásip» aksıonerleri mamyrdaǵy Aksıonerlerdiń jyldyq jalpy jınalysynda (AJJJ) 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha 774,88 teńge dıvıdendter tóleýdi bekitti. Bul ótken jylmen salystyrǵanda 11,6%-ǵa az. Biraq sheshim kompanııanyń dıvıdendtik saıasatyna sáıkes keldi. Osyǵan baılanysty taza paıdanyń bir aksııaǵa 1 342 teńgege deıin ósýi tólengen qarajat deńgeıine tikeleı áser etken joq. Aǵymdaǵy dıvıdendtik kiristiligi – shamamen 6%. Aıta ketý kerek, London qor bırjasynda jahandyq depozıtarlyq qolhat úshin (JDQ) taza dıvıdendterdiń mólsheri (salyqtardy shegergende) 1,7885 dollar dep kórsetilgen. Kaspi Bank bolsa tórt toqsan boıy dıvıdendter tólep keledi. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha fınteh jalpy somasy 1 700 teńgege úsh ret tólem jasady, bul 2021 jylǵy nátıjeden 1 771 teńgege az. Al «Bank SentrKredıt» dıvıdendter tólemeıdi dep kútilýde. Biraq memleketten alynǵan aqshanyń qaıtarylýyn eskere otyryp, tólem yqtımaldyǵy jyl saıyn artyp otyr.
Turaqty dıvıdendtik saıasat ‒ kompanııanyń tabystylyǵynyń, senimdiliginiń belgisi. 2022 jyly KEGOC júıelik operatory óz aksıonerlerine shamamen 30 mlrd teńge dıvıdend jiberdi. Ár aksııaǵa eseptegende 116 teńgeden paıda shyqty. KEGOC aksııalary joǵary ótimdilik úderisi men ósý turaqtylyǵyn kórsetti. Kompanııanyń aksııalary qor bırjasynda ornalastyrylǵan sátten bastap aksııalardyń baǵasy úsh eseden asa, 505 teńgeden 1 577 teńgege deıin ósti (2023 jylǵy shilde). О́tken jyldyń qorytyndysy boıynsha kompanııa 30,1 mlrd teńge mólsherinde dıvıdendter tólendi. Jalpy, alǵashqy Halyqtyq IPO-dan KEGOC jalpy somasy 218 mlrd teńgeden asa dıvıdendter tóledi. Qaǵazdar ornalastyrylǵan sátten bastap aksıonerler úshin kiristilik 316%-dy qurady. KEGOC-tyń alǵashqy Halyqtyq IPO nátıjesinde suranys usynystan 27%-ǵa asyp túsken.
KEGOC erkin aqsha aǵynyna, tarıhı tómen qaryz júktemesi men turaqty nesıelik reıtıngke ıe. Naryqtyń kásibı qatysýshylarynyń boljamy boıynsha KEGOC aksııalary bir dana úshin 1 845 teńgege deıin qymbattaýy múmkin. Baǵalaý kompanııanyń oń qarjylyq eseptiligi, operasııalyq paıdanyń bıyl 72%-ǵa artýy, biryńǵaı satyp alýshy tetiginiń engizilýi jáne onyń sheńberinde tarıfterdiń ózgerýi sekildi birqatar qolaıly faktorǵa negizdelgen. Búginde energııaǵa suranys únemi ósip kele jatqandyqtan, magıstraldy jańartý, qosymsha kapıtal tartý, bul tarapta jan-jaqty yntymaqtastyq ornatý ózekti. Kompanııanyń qor naryǵyndaǵy basty aktıvi ‒ uzyndyǵy 27 myń shaqyrymǵa jýyqtaıtyn ulttyq elektr jelisi. Energııany jeliler arqyly berýdi jáne óndirý men tutynýdy teńestirýdi qamtamasyz etetin kompanııanyń aksııalary árdaıym ósý ústinde. Bıyl ońtústik aımaqtyń elektr jelisin jandandyrý jáne Batys Qazaqstannyń energojúıesin respýblıka BEJ-men biriktirý boıynsha jumys jalǵasyp jatyr.
