Memleket basshysynyń Joldaýynda aýyl sharýashylyǵyn órkendetýdiń ońtaıly joldary kórsetilgen. Endigi arada salaǵa serpin beretin ózgerister qajet. Osy oraıda Memleket basshysy «Aldymyzda taǵy bir óte mańyzdy mindet tur. Bir agroónerkásip kesheninde naqty serpilis jasaýymyz kerek. Aýyl sharýashylyǵy salasynyń áleýeti orasan zor, biraq, qolda bar múmkindikti áli de tolyq paıdalanbaı otyrmyz» dep atap kórsetti. Shynynda da, aqyq dán aıalap, aqtyly mal ósirgen elde azyq-túlik molshylyǵyn jasaýdyń zor múmkindigi bar ekeni belgili. Tek sonyń oraıyn taba almaı otyrmyz. Oıdaǵy is júzege assa, azyq-túliktiń de molshylyǵy bolar edi, mal súmesimen kún kóretin aýyl turǵyndarynyń da áleýmettik-turmystyq jaǵdaıy jaqsaryp qalar edi.
Aıtalyq, shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyl turǵyndary aýyr eńbekpen baǵyp otyrǵan mal ónimderin uqsatyp sata almaı otyr. Sút ónimderin jınap óńdeý kemshin. Esesine oblys ortalyǵyndaǵy azyq-túlik dúkenderinde shetten tasymaldanatyn qurǵaq sút tolyp tur. Tyǵyryqtan shyǵý úshin meniń oıymsha qanattas qonystanǵan tórt-bes aýyldyń ortasynda sút jınaıtyn tońazytqyshy bar oryn ashsa. Onda jınalǵan sútti tańǵy, keshki saıynyn bir-aq qosyp sút zaýytyna tasymaldasa, ózindik quny qymbattamas edi. Esesine mal súmesimen kún kórip otyrǵan aýyl turǵyndary saýǵan sútterine oraı aqysyn alyp, qor jınaıdy. Áıtpese, qysy alty aıǵa sozylatyn soltústik óńirde maldyń tólimen paıda tabý óte qıyn sharýa. Ekinshiden, aýyl adamdarynyń baǵymyndaǵy etti ótkizý kóldeneńnen keziger qıyndyǵy kóp másele bolyp tur. Olar qalalyq jerdegi bazarlarǵa jetkizip, bordaqylaǵan maldaryn tolymdy baǵaǵa ótkize almaı otyr. Demek, aýdan ortalyqtarynda, iri eldi mekenderde mal ónimderin óńdeıtin shaǵyn et kombınattary salynsa. Mine, sol kezde adal eńbek ıeleri ońaıdan paıda tabatyn alypsatarlarǵa jem bolmas edi.
Memleket basshysy da ónim ótkizetin úlken naryqtar bar ekendigi týraly aıtyp otyr. Biz qashanǵy kúıbeń tirlikpen kúneltpekpiz?! El ıgiligi eselenýi úshin azyq-túlik sapasyn arttyryp, bar ónimdi uqsatý mindeti óte durys qoıylyp otyr. Endigi arada ónimdi joǵary deńgeıde óńdeı bilýimiz kerek. Ol úshin árıne, jergilikti jerdegi ákimder halyqqa da paıdaly, memleketke de paıdaly sharýany uıymdastyrýy qajet dep esepteımin.
Soltústik óńir ásirese kóktemde kókóniske zárý. Sebep, kókónis saqtaıtyn qoımalardyń azdyǵy. Sondyqtan, syrttan tasymaldanatyn ónimniń osy túrine suranys joǵary. Suranys bolǵannan keıin baǵa da ósip ketedi. Azyq-túlik beldeýindegi aýdandarda kókónis qoımalary kóbirek salynsa, básekelestik paıda bolyp, baǵany tejeýge de septigin tıgizer edi. Memleket basshysynyń sapaly ónimdi qajetti kólemde, turaqty usyna alatyn kásiporyndar qajet degen oıyna zer salsańyz, osy taraptaǵy ahýaldy tamyrshydaı tap basyp otyrǵandyǵyn ańǵarar edińiz. Shaǵyn sharýanyń múmkindigi az. О́nimdi óńdeý úshin irilengen, qýatty kásiporyndar kerek. Sonda ǵana aýyl sharýashylyǵynyń osy baǵyty alǵa jyljıdy. Aldaǵy úsh jyl ishinde agroónerkásiptegi óńdelgen ónim úlesin 70 paıyzǵa jetkize alatyn bolsaq, el ıgiligi artady. Bul jańa jumys oryndary, turaqty eńbekaqy degen sóz. Toqshylyq bar jerde tynyshtyq bolatyndyǵyn esten shyǵarmaǵan abzal.
Talǵat JÚNISOV,
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń depýtaty
