«Gaýhartas» – ómirsheń qoıylym
Teatr týraly sóz qozǵalsa, eń aldymen, elordamyzdaǵy Mýzykalyq jas kórermen teatry oıyma oralady. Ol – 2020 jyly elorda tórinde Astana qalasy ákimdiginiń qoldaýymen ashylǵan jas teatr. Búginde qanatyn keńge jaıyp keledi. Alǵash sahna shymyldyǵyn zańǵar jazýshymyz Muhtar Áýezovtiń «Abaı – Toǵjan» mýzykalyq dramasymen ashqaly beri, teatr súıer qaýymnyń ystyq iltıpaty men úlken suranysyna ıe. Taǵy da anshlag. Shyǵarmashylyq ujymy kórermen júregin jaýlaǵan «Gaýhartasty» qoıdy.
Jazýshy Dýlat Isabekovtiń qalamynan týǵan povestiń negizinde túsirilgen kınofılmdi áli kúnge deıin jalyqpaı kórip kelemiz. Kezinde Saltanat rólin somdaǵan aktrısa Janna Qýanyshevaǵa eń úzdik áıel obrazy degen ataq berilgen eken. Mýzykalyq dramada teatrdyń beldi aktrısasy Inabat Rızabekqyzynyń talantyna qalaısha tánti bolmassyń! Sypaıy, adal, ıbaly – naǵyz qazaq kelininiń beınesi, etalony desem, artyq aıtqandyǵym emes.
Teatr akterleriniń quramy óte talantty jastardan quralǵan. Dinıslam Nurmaǵanbetov, Orazaly Igilik, Baqdáýlet Orazbek, Maqpal Dúısen, Arelana Amangeldıeva, Aqqanat Qýandyqov, Salamat Muqashev syndy akterler esimin rızashylyqpen ataımyn.
Atalǵan óner ordasynyń qoıylymyn tamashalaýǵa elimizdiń ózge aımaqtarynan da keletin kórermen kóp. О́zim de teatrǵa jıi baramyn. Qaı kezde bolsa da zal lyq toly jastar, bos oryn degen múlde bolmaıdy. Mundaı jaıt, árıne, kóńil qýantady. Men qoıylymnyń 71-shi kórsetilimin tamashaladym. Spektakl sońynda kózge jas úıirilip, kóńil bosamaýy múmkin emes. Kórermen tamasha ádebı shyǵarmany sahna tórine áýeletken akterler quramynyń eńbegine tolassyz qoshemet kórsetip jatqany.
Men úshin «Gaýhartas» – ómirsheń týyndy, úzdik qoıylym.
Aısáýle KEMEŃGER,
Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń stýdenti
ASTANA
Erteń ókinip qalmaıyq, aǵaıyn
Zamannyń emes, adamnyń ózgergenine qarap qarnyń ashqandaı. Qyzdan týǵan balanyń jıen ekenin moıyndamaıtyn ata-ájelerdiń qatary kún saıyn qalyńdap keledi. Toı jasasa, óz áke-sheshesimen emes, ata-enesimen keńesetin, óz jurtynan qaıyn jurtyn joǵary qoıatyn azamattarymyz da az emes búginde. О́ziniń jeti atasyn bilmeıtinin jasyryp qalý úshin be, álde quda-qudaǵıynyń qas-qabaǵyn baqqannan ba, nemeresine jeti atasyn jattatqyzbaıtyn atalar da kóbeıip barady. О́ziniń shyqqan tegin bilmeıtin urpaqtan qaıyr kútý de kúpirlik bolar, bálkim!
О́tkende bir zamandasymyz syńaryn tapqan yńǵaıda: «Úılenip, úı bolamyn!» dep batyl qadam jasamaq edi. Biraq armany oryndalmady. Sebep – súıgen qyzy altynshy atadan qosylatynyn jigittiń emes, qyz jaqtyń aqsaqaly taldap-talqylap, aǵaıyn bolatynyn aıtqan soń, eki jaqtyń ata-anasy bolashaq jas jubaılardyń qosylýyna qarsy boldy. Qyzdyń júkti ekenine qaramastan, ekeýin qosqyzbady. Jigit ómiriniń sońyna deıin úılenbeıtinin aıtyp, sert berdi. Al arada bes-alty aı ótkende dúnıege keste tiger keldi. Oń jaqta otyryp bosanǵanymen qoımaı, múgedek perzenttiń ómirge kelgeni qabyrǵamyzdy qaıystyrdy.
Sebep-saldaryn talqylaǵan qarttardyń aıtýynsha, úılenbek bolǵan jigittiń atasy kezinde óz bala-kelininiń baqytty bolǵanyn jáne uly joq quda-qudaǵıynyń kóńiline kirbiń túspegenin qalap, nemeresine jeti atasyn úıretpegen. Jáne de bir atanyń balalarymen aralaspaı, aǵaıyndar bir-birine jat bolyp ketken. Qalada qyzmet etip, jylda atajurtyna baryp tursa da, ne balasyn, ne nemeresin ertip júrmegen. Endi zardabyn ózi emes, izin basyp, tamyryn jalǵastyrǵan urpaǵy tartyp otyr.
Bas qosyp, soǵym etin jep qaýqyldasyp júrgen qarttar nasıhat, ósıet aıtpasa, mundaı shaqyrysty «etsoǵarlar basqosýy» degenimiz durys bolar. Eger ýaqytynda ǵıbratty áńgimeler aıtylǵanda, bir atadan taraǵan qyz ben jigit taǵdyr tálkegine túspes edi.
Samrat QUSKENOV
PETROPAVL
Jaman ádetten jıreneıik
«Kórmeıin desem kózim bar, aıtpaıyn desem aýzym bar» degendeı, myna ómirde kezdesip qalatyn keıbir jaman ádetterdi kórgende qaıtyp shydap turarsyń? Kezinde aıtyp, toqtaý salmasaq, úlkendigimiz qaısy? Neni meńzep otyr deısiz ǵoı, aıtaıyq.
Baıqap júrmiz, sońǵy kezderi keıbir ul-qyzdarymyz denesine tatýaj saldyrýǵa áýes bolyp bara jatyr. Erterekte tatýırovka degendi ómirde jaza basyp, túrmede otyryp kelgen birli-jarym jannan kórýshi edik. Endigi jerde ol, ókinishke qaraı, sánge aınalǵandaı. Ásirese, bázbir qyzdardyń denesine tatýaj saldyryp, jazǵy kúnderi kindigin ashyp, túıreýish salyp qoıýy oılandyrmaı qoımaıdy. Barsha jurt biletindeı, atam qazaq kindik tusyn ejelden-aq kıeli dep sanaǵan. Ashyq júrgen kindikke jel qarysatyny belgili. Ár kózde energııa bolatynyn da umytpaıyq. Qyz qylyǵymen, ádeptiligimen, ınabattylyǵymen kórikti de ásem bolmaq. Ondaı qyz ómirde adaspaıdy, qaıta bási artyp, baǵy janady.
Medısına salasynda júrgenderdiń aıtýynsha, denege tatýaj salýdyń aqyry ártúrli teri aýrýlaryna aparyp soqtyrady eken. Endeshe bizdiki ne úlgi? Odan ádemi bolyp kórinip turǵan eshteńe joq. Bilýimizshe, kóp elde tatýaj saldyrýǵa zańmen tyıym salynǵan.
Qazaq – onsyz da ádemi, ádet-ǵurpyn, dástúr-saltyn berik saqtaǵan ult. Sondyqtan da oǵan barshamyz adal bolýymyz kerek.
Qalaı bolǵanda da, joǵarydaǵydaı jaman ádetter jaıly men bolmasam da bireý aıtýǵa tıis qoı. Endeshe «Jıren jaman ádetten» degendeı, boıymyzǵa jaqsyny darytyp, áýleki tirlikterden aýlaq bolaıyq.
Káribaı ÁMZEULY,
eńbek ardageri
TÚRKISTAN
