Bas prokýratýra, Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttigi, Ádilet, Ishki ister, Mádenıet jáne aqparat mınıstrlikteriniń, sondaı-aq saıası partııalar men buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysqan otyrysqa oblystar, aýdandar jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalary men músheleri beınekonferensııa rejiminde qatysty.
Otyrysty ashqan Nurlan Ábdirov Memleket basshysynyń aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalardyń ákimderin tikeleı saılaý ótkizý týraly bastamasy memlekettik basqarýdy ortalyqsyzdandyrýǵa jáne azamattardyń jergilikti atqarýshy bılik deńgeıinde sheshimder qabyldaýǵa tikeleı qatysýyn keńeıtýge baǵyttalǵan saıası reformalar úderisiniń mańyzdy kezeńi ekenin atap ótti.
Bul saılaýdy ótkizý úshin qajetti quqyqtyq baza ótken jyly qalyptasqan. О́kilettikterge sáıkes 17 oblystyń máslıhattary qanatqaqty rejimde saılaý ótkizý úshin 45 aýdan men oblystyq mańyzy bar qalalardyń tizbesin bekitip, saılaý kúnin 5 qarashaǵa belgilendi.
Otyrysta OSK tóraǵasynyń orynbasary Konstantın Petrovtyń málimdeýinshe, «Saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańnyń 113-1-babyna sáıkes saılaýdy taǵaıyndaýǵa qanatqaqty óńirlerdiń tizbesin jáne aýdan, oblystyq mańyzy bar qala ákimin saılaýdy ótkizý kúnin belgileý týraly máslıhattyń sheshimi negiz bolady. Aýdan, oblystyq mańyzy bar qala ákimin saılaýdy tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııasy máslıhattyń sheshimimen belgilengen aýdan, oblystyq mańyzy bar qala ákimin saılaýdy ótkizetin kúnge deıin keminde elý kún buryn taǵaıyndaıdy. Saılaý kúni týraly habarlama jergilikti BAQ-ta jarııalanady.
Saılaý naýqanynyń ár kezeńine toqtaǵan Konstantın Petrov: «Kandıdattardy usyný saılaý taǵaıyndalǵan kúnnen keıin bastalady jáne saılaý ótkiziletin kúnge otyz kún qalǵanda jergilikti ýaqytpen saǵat on segizde aıaqtalady. Eger usyný merzimi aıaqtalǵan kúnge ákimge ekiden az kandıdat usynylsa, onda tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııasy kandıdattardy usyný merzimin úsh kúnnen aspaıtyn merzimge uzartady», dedi.
Úmitkerler eki jolmen usynylýy múmkin. Birinshi – óz músheleri arasynan belgilengen tártippen tirkelgen saıası partııalarmen qamtamasyz etiledi. Bul rette saıası partııa bir saılaý okrýginde bir ǵana kandıdat usynýǵa quqyly. Ekinshisi – daýys berýge quqyǵy bar tıisti saılaý okrýgi saılaýshylarynyń jalpy sanynyń keminde 1% qoldaýymen ózin-ózi usyný jolymen júzege asyrylady. «Bul rette joǵary turǵan ákim usynylǵan kandıdattar bolmaǵan ne usyný merzimi aıaqtalǵan kúnge bir kandıdat usynylǵan jaǵdaıda tıisinshe eki ne bir kandıdatty usynýǵa quqyly», dedi K.Petrov.
Kandıdattardy tirkeý saılaý komıssııasy barlyq qajetti qujatty alǵannan keıin bastalyp, saılaý kúnine 25 kún qalǵanda jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 18.00-de aıaqtalady. Kandıdattardyń saılaý aldyndaǵy úgiti kandıdattardy tirkeý merzimi aıaqtalǵan sátten bastalyp, saılaý kúnine deıin jergilikti ýaqyty boıynsha nól saǵatta aıaqtalady. Al saılaý qorytyndylaryn aýdannyń (qalanyń) aýmaqtyq saılaý komıssııasy úsh kún ishinde belgileıdi.
Basqa kandıdattarmen salystyrǵanda daýys berýge qatysqan saılaýshynyń kóp daýysyn jınaǵan kandıdat saılanǵan ákim bolyp sanalady. Sondaı-aq Ortsaılaýkom aýdandar, oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderin saılaý boıynsha saılaý qujattarynyń 16 nysanyn bekitti.
Jıynda OSK múshesi Shavhat О́temisov aýdandar, oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderine kandıdatqa qoıylatyn talaptar týraly baıandady. Konstıtýsııalyq zańnyń 113-2-babyna sáıkes memlekettik qyzmet salasyndaǵy zańnamanyń talaptaryna sáıkestigin tekserý úshin ákimge kandıdat tıisti aýmaqtyq saılaý komıssııasyna tizbesi birlesken Memlekettik qyzmet isteri jónindegi agenttigi tóraǵasynyń 2021 jylǵy 21 maýsymdaǵy № 102 buıryǵymen jáne Ortalyq saılaý komıssııasynyń 2021 jylǵy 22 maýsymdaǵy №4/407 qaýlysymen belgilengen qujattardy usynady.
«Máselen, talaptarǵa sáıkes ákimdi tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń halqy jalpyǵa birdeı, teń, tikeleı saılaý quqyǵy negizinde jasyryn daýys berý arqyly Qazaqstannyń 25 jastan kishi emes azamattary arasynan saılaıdy. Konstıtýsııaǵa sáıkes sot is-áreketke qabiletsiz dep tanyǵan, sondaı-aq sot úkimi boıynsha bas bostandyǵynan aıyrý oryndarynda otyrǵan azamattardyń saılanýǵa quqyǵy joq», dedi OSK ókili.
Konstıtýsııalyq zańǵa sáıkes zańda belgilengen tártippen ótelmegen nemese alynbaǵan sottylyǵy bar, zańda belgilengen tártippen sybaılas jemqorlyq qylmys jáne sybaılas jemqorlyq quqyq buzýshylyq jasaýda kinási bar adam ákimge kandıdat bola almaıdy.
Memlekettik qyzmet isteri agenttigi tóraǵasynyń orynbasary Azamat Jolmanov kandıdattarǵa qoıylatyn biliktilik talaptary týraly túsindirse, OSK múshesi Sábıla Mustafına saılaý komıssııalarynyń múshelerin jáne saılaý úderisiniń basqa da qatysýshylaryn elektoraldy oqytý máselesine keńinen toqtaldy. Onyń málimdeýinshe, búgingi tańda Elektoraldy oqytý ortalyǵymen birlesip eki respýblıkalyq oqytý semınary uıymdastyrylǵan. «Oqytý mazmuny ákimder saılaýyn ótkizý, olardy is júzinde qoldaný bóliginde zańnamanyń novellalaryn túsindirýdi qamtydy. Sondaı-aq saılaý qujattamasyn resimdeý jáne saılaý úderisine qatysýshylarmen tıimdi kommýnıkasııalar boıynsha trenıngter ótkizildi», dedi ol.
Aýdandar men oblystyq mańyzy bar qalalar ákimderiniń saılaýyn uıymdastyrý jáne ótkizý máseleleri boıynsha quqyqtyq normalardyń, aqparattyq materıaldardyń, praktıkalyq usynymdardyń jıyntyǵyn qamtıtyn Oqý-ádistemelik keshen de ázirlenip, qujat saılaý kezeńine arnalǵan ádistemelik qural retinde OSK saıtyna ornalastyrylǵan.
Sábıla Mustafınanyń aıtýynsha, oqytý is-sharalarynyń sıkli naýqan kezeńinde de jalǵasady. Osylaısha, OSK ınternet-resýrsy arqyly ákimder saılaýyn uıymdastyrýǵa jáne ótkizýge tartylǵan aýmaqtyq jáne ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń músheleri úshin Qashyqtyqtan oqytý jáne testileý uıymdastyrylady, sondaı-aq Elektoraldyq oqytý ortalyǵynyń bazasynda barlyq oblystyń jáne 45 aýdannyń jáne oblystyq mańyzy bar qalalardyń aýmaqtyq saılaýkom múshelerine arnalǵan birqatar onlaın-semınar ótedi.
Saılaýdy aqparattyq súıemeldeý máselesine toqtalǵan OSK múshesi Anastasııa Shegorsova Konstıtýsııalyq zańǵa sáıkes jarııalylyq pen ashyqtyq saılaý komıssııalary qyzmetiniń negizi bolyp tabylatynyn atap ótti.
«Saılaý komıssııalarynyń otyrystary ashyq formatta ótedi. Oǵan kandıdattar, senim bildirilgen adamdar, baıqaýshylar, buqaralyq aqparat quraldarynyń ókilderi qatysa alady. Saılaý komıssııalary múddeli tulǵalardyń óz sheshimderimen erkin tanysýy úshin barlyq jaǵdaı jasaýǵa tıis», degen OSK múshesi aýmaqtyq saılaý komıssııalaryna osy naýqandy aqparattyq qamtamasyz etýdiń, túsindirý jumystarynyń jáne daýys berý kúni týraly aqparattandyrýdyń negizgi aspektilerin jetkizdi. Sondaı-aq saılaý úderisine qatysýshylardyń aqparat alýyna jáne aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń ınternet-betterin birkelki toltyrýyna yńǵaıly bolý maqsatynda tıisti bólimder men bólimshelerdi qurý, qujattardy ornalastyrý jáne betterdi odan ári toltyrý jónindegi naqty algorıtmdi kórsetetin tıisti nusqaýlyq ázirlengenin atap ótti.
OSK tóraǵasy aýmaqtyq saılaý komıssııalarynyń tóraǵalaryna saılaý úderisiniń barlyq qatysýshysyna saılaý týraly aqparatqa qol jetkizýdi qamtamasyz etýdi tapsyrdy. Sondaı-aq Nurlan Ábdirov Mádenıet jáne aqparat mınıstrligindegi áriptesterdiń nazaryn saılaý naýqanyn ýaqtyly jáne tolyq aqparattyq súıemeldeýdi qamtamasyz etýge aýdardy.
Saılaýdy daıyndaý jáne ótkizý kezeńinde jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin qaraý týraly jan-jaqty túsindirip ótken OSK múshesi Asylbek Smaǵulov otyrysqa qatysýshylarǵa ótinishter men shaǵymdardy qaraý, qabyldaý, tirkeý, qaıtarý jáne keri qaıtaryp alý tártibi «Saılaý týraly» Konstıtýsııalyq zańmen jáne Ákimshilik rásimdik-úderistik kodekspen retteletinin eske saldy. Sondaı-aq ol Konstıtýsııalyq zań talaptaryna sáıkes aýmaqtyq saılaý komıssııalary tómen turǵan aýmaqtyq jáne ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń qyzmetine basshylyq jasaıtynyna, ýchaskelik saılaý komıssııalarynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine) aryzdar men shaǵymdardy qaraıtynyn atady.
О́z kezeginde ýchaskelik saılaý komıssııalary saılaýdy uıymdastyrýdy jáne ótkizýdi qamtamasyz etedi jáne daýys berýdi daıyndaý jáne uıymdastyrý máseleleri boıynsha ótinishter men shaǵymdardy qarap, olar boıynsha sheshimder qabyldaıdy.
Otyrys barysynda OSK hatshysy Muhtar Erman bul saılaýda aldyńǵy naýqandardyń tájirıbesine súıene otyryp, halyqaralyq baıqaýshylardyń mıssııalary tek eldik saılaý naýqandaryna qyzyǵýshylyq tanytatynyn atap ótti. Jergilikti ózin-ózi basqarý organdaryna saılaýda olar ádette, monıtorıng júrgizbeıdi.
Otyrysty qorytyndylaǵan Nurlan Ábdirov OSK jáne saılaý úderisine tartylǵan ortalyq memlekettik jáne jergilikti atqarýshy organdardyń aldynda aýqymdy mindet turǵanyn atap ótti. «Elimizde mundaı saılaý alǵash ret ótkizilgeli otyr. Osyǵan oraı komıssııa tarapynan normatıvtik jáne ádistemelik qoldaýdyń barlyq kesheni kórsetiledi. Bul rette Ortalyq saılaý komıssııasy aldaǵy saılaýdyń zańdylyǵyn, ashyqtyǵy men ádildigin qatań baqylaıtyn bolady. О́tken naýqandardaǵydaı ákimderdi saılaý ótkiziletinin aýdandar men qalalarǵa ınspeksııalyq saparlar júrgiziledi», degen OSK tóraǵasy saılaýdy uıymdastyrýshylar jumysynyń mańyzdy basymdyqtarynyń biri retinde múgedektigi bar adamdardyń saılaý quqyǵyn qamtamasyz etýge nazar aýdardy.
