Ornyqty damýdyń basty maqsaty

BUU Bas hatshysy Antonıý Gýtterısh jıynda bu­ǵan esh­kim­­di kinála­maı, eki kún­dik sam­mıtti tıimdi jospar qu­rý­­ǵa ar­naý­ǵa shaqyrdy. 17 bólim­nen turatyn ornyqty da­mý maqsaty 2015 jyly BUU jıy­nyn­da qabyldanǵan-tuǵyn. Qu­jat­ta 169 naqty maqsat atap kór­se­til­gen. Sarapshylardyń aıtýyn­sha, qazirgi tańda qujatta kór­se­til­gen mindetterdiń 15 pa­ıyzy ǵana oryndalǵan.

Sammıtte Irlandııa jáne Qa­tardyń bastamasymen 43 tar­­maq­tan turatyn saıası dek­la­rasııa qabyldandy. Qujatta bir­­ne­she jyldan beri turaqty damý maqsattary oryndalmaı jat­­qany eskertilgen.

«Mıllıondaǵan adam kedeı­lik­­ke ushyrady, ashtyq beleń alyp keledi. Gý­manıtarlyq qa­jettilik artyp, klımattyń ózge­rýi­niń salda­ry aıqyn biline bas­tady. Bul ha­lyq­aralyq yn­ty­maqtastyqtyń álsireýinen jáne osy daǵdarys­tar­dy bir­le­sip eńserý úshin senim­niń jetis­peý­shiliginen týyndaǵan teń­siz­dik­tiń kúsheıýine ákeldi», de­lingen qujatta.

Birikken Ulttar Uıymy kel­­tir­gen málimetke súıensek, qazir álemde 2015 jylmen sa­lys­tyrǵanda ortasha nemese qatty ashtyqtan 745 mıllıonnan asa halyq zardap shegedi. Osy­laı­sha, BUU Bas hatshysy A.Gýtterısh álem 2030 jylǵa qaraı ashtyqtan qutylý jó­nin­degi maq­satyna jetýdiń aýy­ly alys ekenin atap ótti. Shar­t­arapta 2005 jyldan beri baıqalmaǵan ash­tyq deńgeıi tirkelgen. Azyq-túlik baǵasy 2015-2019 jyldarǵa qaraǵanda kóp elde áli de joǵary kúıinde qalyp otyr. Jer-jahan osy qalpynda jalǵastyra berse, quqyq qorǵaý, genderlik jáne kemsitý olqylyqtaryn joıý úshin áli 286 jyl qajet.

Saıası deklarasııada baıandal­ǵan sheshimderdiń aýqymy keń. Onda damýshy elderdi qarjylan­dy­rýdy, qaryzdy óteýdiń tıimdi tetigi qarastyrylǵan. A.Gýt­te­­rıshtiń aıtýynsha, turaq­ty or­nyq­ty maqsattardy yntalandyrý úshin jyl saıyn keminde 500 mıllıard dollar kómek be­rilý­ge tıis.

Deklarasııada sonymen qatar damýshy elderge qoljetimdi ba­ǵa­men jeke qarjylandyrýǵa múm­kindik berý úshin kópjaqty damý bankteriniń bıznes úlgisin óz­gertý usynylǵan. A.Gýtterısh halyqaralyq qarjy arhıtektýrasyn reformalaýǵa shaqyryp, qa­zirgi nusqasyn «eskirgen, ju­mys istemeıtin jáne ádiletsiz» dep málimdedi.

Birikken Ulttar Uıymy Bas Assambleıasynyń prezıdenti De­nnıs Frensıs keıingi jyldary senim máselesine selkeý túskenin, kópjaqty yntymaq­tas­tyń álsiregenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, koronavırýs pan­demııasynyń salqyny áli de tıip otyr. Sondaı-aq baqýatty memleketter qol jetkize alatyn maqsatty ǵana tańdaıtynyna nara­zylyq bildirdi.

«Birlesken, órshil is-qımyl arqyly biz 2030 jylǵa qaraı 124 mıllıon qosymsha halyqty ke­deılikten shyǵaryp, 113 mıl­lıon­ǵa jýyq adamnyń az tamaq­tanbaýyn qamtamasyz ete alamyz», dedi D.Frensıs.

Negizgi sammıt aıaqtalǵannan keıin «Ornyqty damý maqsat­ta­ryna (ODM) qol jetkizý jo­­lyn­da­ǵy progresti jedel­de­­­tý­diń ne­giz­gi ótpeli úderis­te­rine qatys­t­y aýqymdy is-qımyldardy jan­dan­dyrý» atty Kóshbasshylar dıa­logi ótti. Irgeli jıynǵa Mem­­le­ket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Majarstan Pre­zı­­denti Katalın Novakpen birge tóra­ǵa­lyq etti.

Memleket basshysy óz sózin­de Birikken Ulttar Uıy­my­nyń 2030 jylǵa deıingi kún tár­ti­bi búgin­gi óskeleń urpaqtyń jar­qyn bola­shaq qurýyna beril­gen bir ǵana múm­kindik ekenin atap ótti.

«Geosaıası qaqtyǵystarǵa baı­­­lanysty shıelenise túsken qazirgi jahandyq syn-qaterler bizdiń ujymdyq kúsh-jigerimizge nuqsan keltirip otyr. Bul keder­gilerdi eńserýge jekelegen mem­le­­kettiń shamasy jetpeıdi. Álem­dik qoǵamdastyqtyń bir­ligi­niń ar­qasynda ǵana eleýli je­tis­tik­ter­ge qol jetkize alamyz», dedi Qasym-Jomart Toqaev.

Prezıdenttiń aıtýynsha, Qa­zaqstan úshin Ornyqty damý maq­sat­taryna qol jetkizý – ult­tyq basymdyq. «Ornyqty damý qaǵıdattary bizdiń negizgi ulttyq strategııalarymyz ben baǵdar­la­malarymyzdyń ózegine aınaldy. Búginde ornyqty bo­la­shaq­qa belsendi túrde ınvestısııa quıyp otyrmyz. Mem­le­ket bıýdjetiniń 80 paıyzy ornyqty damý maqsat­ta­ryna saı keledi. Biz tegin bilim alýdyń jáne densaýlyq saqtaý­dyń barshaǵa qoljetimdi bol­ýyn qam­tamasyz etemiz. Jańa Áleý­­mettik kodeks­te halyqtyń osal toptaryn qor­ǵaý sharalary kúsheı­tildi», dedi Memleket basshysy.

Is-shara barysynda maqsat­tar­dy júzege asyrýdaǵy jetis­tik­­ter men olqylyqtardy esepke ala otyryp, turaqty damýǵa ótýge ákelgen ulttyq áreket tal­­qylandy. Kóptegen spıker qar­­jylandyrýdy qoljetimdi etýdi, ásirese damýshy elderge arnalǵan jahandyq qarjy jú­ıe­­sin reformalaý qajetin atap ótti.

Ońtústik Afrıka Respýb­lı­ka­synyń Prezıdenti Matamela Sırıl Ramafosa ár eldiń óz damý jolyn ustanýǵa quqyǵy bar eke­nin aıta otyryp, halyqaralyq qar­jy arhıtektýrasyn da, kóp­jaqty saýda júıesin de olardy damýshy elderge ádil etý úshin reformalaýǵa shaqyrdy. Qar­jy­lyq resýrstarǵa jáne álemdik naryqtarǵa kez kelgen mem­leket qol jetkize almaı­ty­nyn jet­kiz­di. Degenmen or­nyq­ty damý maq­sattarynyń jú­zege asyrylýy negizinen elder arasyndaǵy jaqsy áleý­met­tik, ekonomıkalyq jáne saıası qarym-qatynastarǵa baılanys­ty ekenin atap ótti.

Aýstrııa Prezıdenti Alek­san­dr ­Van Der Bellen ornyq­ty damý maqsaty úderisi tek qar­jy­men baılanysty emesin alǵa tartty. Jedel ózgeristerge qol jetkizý úshin zańnyń ústemdigi mańyzdy. Sondaı-aq jyl saıyn sybaılas jemqorlyqtyń saldarynan jahandyq ishki jalpy ónimniń shamamen 5 paıyzy joǵalatynyn atap ótti. Bul soma ornyqty damý maq­satyn qarjylandyrýdaǵy alshaq­tyq­ty joıýǵa aıtarlyqtaı úles qosa alady.

Qyrǵyzstan prezıdenti Sadyr Japarov bilim salasyn ózger­týge ınvestısııa salý ke­rek­tigine nazar aýdardy. Mundaı reforma adamdar­dyń bolashaqta la­ıyq­ty jumys­qa ornalasýy­na kó­mek­­tesedi. Ha­lyqtyń ál-aýqa­tyn artty­rý­ǵa septigin tıgizedi. Osy oıdy qýattaǵan Majarstan Prezı­den­ti Katalın Novek keleshek urpaqtyń burynǵyǵa qara­ǵan­da baqytty ǵumyr súretin qo­ǵam qurýǵa shaqyrdy.