Túrli arandatýlarǵa, sonyń ishinde reseıshil mamandardyń «Baıden ymdap qalyp edi, bári júgirip bardy» degenge saıatyn jazǵyrýlaryna mán berýdiń qajeti joq. Bul – keıingi 5-6 jyldan beri tanymal format. Bul formatta Ortalyq Azııa kóshbasshylary Sı Szınpın, Vladımır Pýtın, Narendra Modımen kezdesti. Arab túbegi memleketteriniń sammıtine de osy formatpen qatysty. Osy turǵydan alǵanda, bul – qalypty sapar.
Onyń ústine, AQSh – álemdegi yqpaldy, qýatty memlekettiń biri. Birinshi oryndaǵy másele ekonomıkalyq qarym-qatynas bolatyny anyq. AQSh osy aımaqtaǵy yqpalyn arttyrýǵa kúsh salatyny túsinikti. Qytaı men Reseıdiń ortasyndaǵy óńirge kóbirek kóńil bólý tıimdi ekenin túsindi. Bul jerde Aýǵanstannan týyndaıtyn qaýipti de eskerip otyr. AQSh ta aımaqtaǵy yqpalyn arttyryp, baılanystyń jańa arnalaryn tabýǵa talpynady. Aımaq elderine sanksııalar salyp, kúshpen áreket etýden paıda joq ekenin bilip otyr. Mundaı qatynas aımaq elderin Reseı men Qytaıdyń qushaǵyna ıtermelep, erteń múlde baılanys úzilýi múmkin ekenin túsinedi.
Ortalyq Azııa kóshbasshylarynyń AQSh Prezıdentimen kezdesýiniń nátıjesin ózimizdiń BAQ-tan, keıbir tusyn Batys basylymdarynan biletin shyǵarmyz. Al jahandyq aýqymdaǵy korporasııa basshylarymen ótip jatqan kezdesýlerdiń bári «Jańa Qazaqstannyń» ekonomıkalyq baǵdaryna negizdelip ázirlendi. Qazir jer qoınaýyn barlaý baǵytynda úlken josparlar bar. Kenishterdi ázirlep, iske qosýǵa óz qarajatymyz jetpeıdi. Sondyqtan «Rio Tinto» basshylyǵymen kezdesý ótti. Sıfrlyq teńge, ekonomıkany sıfrlandyrý baǵytynda «Mastercard» basshylyǵymen áńgimelesý kerek boldy.
«GE Healthcare» basshylyǵymen kezdesýde ýltradybys apparattary óndirisiniń jergilikti úlesin arttyrý baǵytyndaǵy múmkindikter talqylandy. Ortalyq Azııada halyq sany qarqyndy ósip kele jatqanyna qaramastan, sapaly zamanaýı medısınalyq tehnıkamen jetkilikti deńgeıde qamtamasyz etilmegen. Elimiz osy turǵydan «GE Healthcare» úshin úzdik aımaqqa kiretin orynǵa aınalǵysy keletini anyq. Bul kompanııa osy aımaqqa kelse, óndiristi damytyp, qondyrǵylardy Ortalyq Azııaǵa, tipti keıin Reseıge sata alatyn edi. Demek korporasııa basshylarymen kezdesýler naqty baǵyttar boıynsha, taza pragmatıkalyq sıpatta ótti.
Bul sapardyń jospary jaqsy daıyndalǵany kórinip tur. Iri kompanııalardyń bárimen jappaı kezdesý emes, naqty baǵyttarda baılanys ornatýǵa talpynys bar.
Ǵazız ÁBIShEV,
saıasattanýshy
