Bizde venchýrlyq qarjylandyrý týraly 2005-2007 jyldar aralyǵynda jıi aıtyldy.Úkimet te osy salaǵa nazar aýdarǵandaı yńǵaı tanytty. Sol jyldary birneshe qor da quryldy. Biraq sońy suıylyp ketti. Sonyń saldarynan Almatynyń shetindegi tehnologııalyq park damymaı qaldy. Ol jaqqa quıylǵan qarjy da qumǵa quıylǵan sý tárizdi joq bolyp ketti. Meniń oıymsha sol kezde istiń tetigin sheshe alatyn tıimdi menedjment bolmady. Eger, sol jyldardaǵy ózgeristerdiń deńgeıin saqtap qalsaq, bul salada biraz tirliktiń basy qaıyrylyp qalatyn edi. Sondyqtan memleket basshysynyń verchýrlyq qarjylandyrýǵa basymdyq berýi óte ózekti dep esepteımin. Bıýdjettiń qarjysymen IT jobalardy qarjylandyrý múmkin emes. Biz bul segmentke bıznes-perishtelerdi, jeke sektordaǵy ınvestorlardy tartýymyz kerek.
Memleket basshysy logıstıka salasyna da toqtaldy. Logıstıka bizdiń ekonomıkamyzdyń kúretamyryna aınalýǵa tıis. Sebebi biz «toǵyz joldyń torabynda» ornalasqanbyz. «Oıdaǵyny oryp, qyrdaǵyny qyryp júrip» qarjy kózin tabýǵa bizde tolyq múmkindik bar. Biraq táýekelder de barshylyq. Sebebi Qytaı sol elmen Eýropany baılanystyratyn joldy paıdalanýǵa tyrysady. Biz Qytaıdyń Qazaqstandy aınalyp ótetin, Qyrǵyzstan, О́zbekstan, Túrikmenstan, ári qaraı Kaspıımen baılanystyratyn temirjolyn salǵanyn kórip otyrmyz. Eger biz logıstıka salasynda tarıfterdi durys qoımasaq, kóptegen kompanııa bizdiń eldi aınalyp ótip, sol elmen taýar tasýdy bastaıdy. Osyndaı táýekelderdi retteýdi keshiktirýge bolmaıdy.
Prezıdent Ulttyq qor aktıvterin ulǵaıtý týraly da aıtyp ótti. «Shetelden qaıtatyn aktıvterdi arnaıy qor emes, ony Ulttyq qorǵa aýdarý kerek. Biz sol arqyly ǵana onyń jınaqtaryn eselep arttyryp, ınvestısııalyq kiristiliginiń keleshek urpaqqa arnalǵan arnaıy shot ashyp, 50 paıyzyn aýdaramyz. Shetel asqan aktıvtiń 50 mıllıard dollaryn qaıtara alsaq, Ulttyq qordaǵy qarjy 100 mıllıardqa jetedi. Kólem artqan saıyn ınvestısııalyq kiris tek kóbeıetini belgili. Ulttyq qorǵa da túrli sebep aıtyp, qol sala bermeıik. Bıýdjet tapshylyǵyn Ulttyq qor aýdarymdary arqyly toltyryp otyrmyz. Demek eldegi bıýdjet saıasatyn qaıta qaraıtyn kez jetti».
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osy joly da ekonomıka blogyndaǵy mınıstrlerdi synǵa alyp, ekonomıkalyq model joq ekenin jáne jańasyn qurý kerektigin aıtty.
Bizge jańa ekonomıkalyq sheshim kerek. Osyǵan deıin qabyldanǵan ulttyq jobalardyń qazir eshqandaı maǵynasy qalmaı bara jatyr. Álemdik qaýymdastyqta Qazaqstan ekonomıkasynyń úlesi nesimen erekshelenetini týraly Ulttyq ekonomıka mınıstrligi túsindirýi qajet. Biraq jaýapty áli de kesheýildetip jatyr. Al biz ýaqyt jaǵynan utylyp jatqanymyz ras. Keshigip qabyldanǵan sheshimderdiń nátıjesi halyqqa jetpeıdi.
Maqsat HALYQ,
ekonomıst-sarapshy
