Sońǵy tehnologııalyq ózgerister zamanynda medıasalada úlken transformasııa jedel júrip jatyr. Shynaıy ómir men vırtýaldy ómir arasyndaǵy shekaranyń barynsha azaıyp, keıbir kezde tipti joǵalyp ketý aldynda turǵan kezde dástúrli medıaǵa nazar aýdarýymyz onyń sapalyq deńgeıde damýy úshin asa mańyzdy. Onyń bizdiń ult retinde, memleket bolyp damýymyzǵa paıdasy orasan. Bul aptalyq jıynnyń mindeti – elimizdiń ár túkpirinen jáne shetelden kelgen áriptesterimizdiń kásibı turǵyda jetilýi úshin úlken múmkindik. Mundaı ortada biz zaman talaptaryna saı qalaı damı alamyz, kásibı deńgeıimizdi qalaı kóteremiz, qalaı básekege qabiletti bolamyz, aqparattar tasqyny arasynan ultymyzǵa qajetti, memleketke paıdaly dúnıeni qalaı usynamyz degen máselelerdi kóterýimiz kerek. Men de keshe sizder sekildi mıkrofon ustap júrgen jýrnalıst edim. Qazirgi kúni Senatta ózimniń de, basqa da áriptesterimizdiń maqsaty – sizder kótergen problemalardy sheshýge qolǵabys etý. Qoldan kelgenshe úles qosyp kelemiz.
Bıbigúl JEKSENBAI,
Senat depýtaty
Qaýipsizdik – birinshi orynda
Medıasalada, sonyń ishinde áleýmettik jelide sóz bostandyǵy bolýy kerek. Bárimiz ony qoldaımyz. Eshqandaı zańnamalyq akti, norma sóz bostandyǵyn shektemeýge tıis. Degenmen máseleniń ekinshi jaǵy da bar. Bir jaǵy – aqparat salasyn gýmanızasııalaý qajettigi bolsa, ekinshi jaǵy – ınternetti qoldanýshylar úshin qaýipsizdik máselesi. Máselen, áleýmettik jelide qarjy pıramıdalarynyń azamattarymyzdy qandaı jaǵdaıǵa túsirip jatqanyn bilemiz. Biz lýdomanııa jaǵdaılarynyń qanshalyqty kúrdelenip ketkenin kórip jatyrmyz. Kóptegen jasóspirim men jas Telegram chattaryndaǵy sıntetıkalyq esirtki zattaryn jarnamalaıtyn jáne taratatyn servısterge kirip ketip jatqanyn baıqap júrmiz. Bulardyń bári árbir jeli qoldanýshysyna, sonyń ishinde balalarǵa zııandy ekenin árbir adam biledi. Sondyqtan da «Onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama týraly» zańda zııandy aqparattar tizimi qarastyrylǵan. Olarǵa biz basqa da memlekettik organdarmen birge shara qabyldaımyz.
Evgenıı KOChETOV,
Mádenıet jáne aqparat vıse-mınıstri
Qazaqsha jarnamaǵa suranys artty
Jarnama – dástúrli jáne jańa medıanyń negizgi tabys kózi. Qazirgi kúni otandastarymyz kóbine qandaı tildegi jarnamany qabyldaıdy? Elimizdegi demografııalyq ahýaldyń jedel ózgerýimen jarnamany tutyný tili de ózgeriske ushyrap keledi. Áriptesterimiz el turǵyndarynyń qazaq jáne orys tilderindegi jarnamaǵa degen kózqarasyn zerttep kórgen edi. Sonda mynadaı qyzyqty nátıjelerge qol jetkizdi. YouTube-qa qazaq jáne orys tilderindegi eki jarnamany júktegen. Ekeýiniń mazmuny, mátini, sýretteri birdeı. Sonda belgili bir ýaqyttan keıin qazaq tilindegi jarnama eki ese kóp qaralym jınaǵan.
Qazirgi kúni blogerler óz jarnamalaryn kóbinese qazaq tilinde jarnamalaıdy. Bul jerde naqty paıyzdyq mólsheri aıtylmasa da, onyń ózi qazaq tilindegi jarnamanyń ótimdiligin kórsetip otyr. Sondyqtan qazirgi kúni jarnama agenttikteri jarnamany orys tilinde berse de, astyna qazaqsha tıtr qosýdy durys dep esepteıdi.
Dilmýrad RAHIMOV,
«International Media Service» kompanııasynyń basqarýshy dırektory
Ortaq áreket kerek
Qoǵamdyq pikirdi burmalaý búginde óte qaýipti qubylysqa aınalyp barady. Bul jerde tek ádep máselesi emes, qoǵamdaǵy turaqtylyqty shaıqaý maqsatyndaǵy anyq arandatýshylar úshin jaýapkershilikti kóterý máselesi qozǵalýy kerek. Sıfrlyq aqparattyq keńistiktegi zań buzýshylyqtar men quqyqqa qaıshy áreketterdiń aldyn alý úshin birlesken sharalar qabyldaýdyń ýaqyty keldi. Máselen, Qyrǵyzstan men Qazaqstan arasyndaǵy shekaradan júkterdi ótkizý qıyndaǵan kezde de aqparat keńistiginde túrli másele paıda boldy. Bul taqyryp túrli derekkózde ártúrli maǵynada aıtyldy. Solardy oqyp otyrsań, qazaq pen qyrǵyz arasyn alystatýǵa tyrysyp jatqan belgili bir kúshter bar ekenin sezinesiń. Munyń bári elderimiz arasynda aqparattyq yntymaqtastyq ornatyp, jedel fakt-chekıng jasap, jalǵan málimetterdi der kezinde áshkerelep otyrýdy talap etedi. Erte me, kesh pe, bul – báribir aldymyzdan shyǵatyn jaıt. Múmkindiginshe erte qamdansaq, bárimiz úshin de paıdaly bolmaq.
Mederbek ShERMETALIEV,
Qyrǵyz ulttyq «Kabar» aqparattyq
agenttiginiń dırektory
