Qaratal – tátti túbir ósirýden oblystaǵy ozyq aýdandardyń biri. Sondyqtan aıtýly shara Qanabek aýylyndaǵy «Gladıýs Qaratal» JShS qant qyzylshasy egistigi alqabynda uıymdastyryldy. Jıynǵa aýdan, qala ákiminiń orynbasarlary, aýdandyq aýyl sharýashylyǵy jáne jer qatynastary bóliminiń basshylary, aýyl sharýashylyǵy salasyna qatysty memlekettik organdar, «Atameken» kásipkerler palatasy fılıaly, «Qazaq eginshilik jáne ósimdik sharýashylyǵy» ǵylymı-zertteý ınstıtýty, qarjy uıymdarynyń fılıaldary, «Agrohımııa qyzmeti respýblıkalyq ǵylymı-ádistemelik ortalyǵy» RMM-nyń ońtústik-shyǵys óńirlik fılıaly, qant qyzylshasynyń tuqymyn, mıneraldyq tyńaıtqyshtar men pestısıdterdi, aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary men sý únemdeý tehnologııalaryn jetkizýshi kompanııalardyń ókilderi qatysty. Sonymen birge sharýashylyq qurylymdarynyń jetekshileri shaqyryldy.
Oblys ákiminiń baspasóz qyzmetiniń málimetinshe, bıyl Germanııa, Fransııa jáne Amerıka eliniń tuqym óndirýshilerinen qant qyzylshasynyń tuqymy ákelingen, sonyń basym bóligi – «Konvızo Smart» gıbrıdi. Ony 15 sharýa qojalyǵy barlyǵy 820 gektar jerge sepken. Jalpy, qyzylsha ósirýde ozyq tehnologııany paıdalanbaý, shaǵyn sharýashylyqtarda aýyspaly egistikti saqtamaý, qajetti mólsherde mıneraldy tyńaıtqyshtardy engizbeý, tereń súdiger kótermeý sııaqty kemshilikter gektar ónimdiligi men tıimdiligine keri áserin tıgizip jatyr. Jıynda osy máseleni sheshý joldary qarastyryldy.
Jınalǵandar aldymen qant qyzylshasy alqaby men aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary kórmesin tamashalady. Onda qajetti tuqym men mıneraldy tyńaıtqysh túrleri sórelerge qoıylyp, jınalǵandardyń nazaryn aýdardy. Sonymen birge sharýalarǵa zamanaýı úlgidegi jańa tehnıkalardyń ár túri tanystyrylyp, oǵan qalaı qol jetkizýge bolatyny jáne erekshelikteri jaıynda áńgimelendi. Máselen, atalǵan sharaǵa arnaıy kelgen birneshe kompanııa ókilderi ózderiniń negizgi atqaratyn qyzmetteri týraly aıtyp, jańa tehnıkalaryn kópshilik nazaryna usyndy. Solardyń qatarynda «Eurasia Group Kazakhstan» kompanııasy da bar.
«Bizdiń kompanııanyń Qazaqstanda jumys istep kele jatqanyna 25 jyldan asty. El boıynsha 14-ten asa fılıal qyzmet kórsetedi, ortalyǵy Astana qalasynda ornalasqan. Taldyqorǵan qalasyndaǵy fılıalda bıyl servıs ortalyǵy ashyldy. Onda tek tehnıkalardy ǵana emes, sondaı-aq qosalqy bólshekterdi de satyp alýǵa jáne arnaıy mamandardyń kómegimen aqaýy bar tehnıkalardy jóndeýge jaǵdaı qarastyrylǵan. Osy ýaqyt aralyǵynda elimizdegi birtalaı sharýashylyq ıeleri bizdiń tehnıkalardyń kúshimen jumystaryn jandandyryp, ónimdilikterin arttyryp jatyr. Bizde topyraq óńdeýden bastap egin orýǵa deıingi aralyqtaǵy aýyl sharýashylyǵy tehnıkalary bar. Kórmege sýaratyn, ónim tıeıtin, dándi-daqyldardy dárileıtin tehnıka túrleri men traktorlar, sepkishter jáne kombaındar qoıyldy. Bulardy qazir kóptegen sharýa qojalyqtary paıdalanyp keledi. Ereksheligi sol, jumysty jeńildetip, ýaqytty únemdeıdi, isti jyldamdatyp, ónimdilikti molaıtýǵa múmkindik jasaıdy. Jańa tehnıkalarǵa qol jetkizýdiń ártúrli joly bar, sonyń biri – lızıng. Iаǵnı mundaı jolmen satyp alý sharýashylyq úshin áldeqaıda tıimdi», deıdi qosalqy bólshekterdi satý jónindegi maman Ernat Dıýsenbekov.
Sondaı-aq jıynǵa bolashaq agronomdar da qatysty. Atalǵan mamannyń aýyl sharýashylyǵy salasynda atqaratyn róli ushan-teńiz. Ilııas Jansúgirov atyndaǵy Jetisý ýnıversıtetinde agronomııa mamandyǵy boıynsha bilim alyp júrgen Aıaýlym Shabden muny jaqsy biledi. Ol búginde 4-kýrs stýdenti, oqýyn aıaqtaǵan soń mamandyǵy boıynsha jumys istep, aýyl sharýashylyǵy salasynyń damýyna úles qospaq nıette. Osy bilim ordasynyń oqytýshy-dáriskeri, bıologııa ǵylymdarynyń kandıdaty Aıjan Aqmolaevanyń sózinshe, qazirgi tańda agronom tapshy. Sol sebepti qazir osy mamanǵa degen suranys joǵary. Osyǵan baılanysty atalǵan ýnıversıtette 2019 jyldan bastap agroónerkásiptik keshenderge, aýyl sharýashylyǵy kásiporyndaryna agronom retinde joǵary bilikti mamandar daıarlaný ústinde.
Al is-shara ótkizilip otyrǵan Qaratal aýdanyndaǵy egin sharýashylyǵynyń jaı-kúıi týraly aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Danııar Kákimov qysqasha aıtyp berdi.
«О́ńirdegi sharýashylyqtarda qyzylsha jınaý jumystary qyza bastady. Solardyń biri – «Gladıýs Qaratal» JShS. Bul qojalyqta qazir jalpy 300 gektardan asa sýarmaly jer bar. Bıyl sonyń 150 gektaryna sapasy joǵary, shópteý jumysyn qajet etpeıtin «Konvızo Smart» gıbrıdi sebildi. Nátıjesi oıdaǵydaı. Oǵan atbasyndaı qyzylshanyń jer betine ósip shyqqany dálel. Ár gektarynan 100-130 tonna ónim alynady dep senemiz. Sharýashylyq aýyspaly egis júıesin saqtaýǵa erekshe kóńil bóledi. Sharýashylyq ıesi baǵaly daqylǵa arnalǵan alqap kólemin kelesi jyly odan saıyn ulǵaıtýdy nıet etip otyr», dedi.
Kórmeden soń semınar óz jumysyn bastady.
Jıyndy oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Nurdáýlet Kenenbaev ashyp, kún tártibinde qaralatyn negizgi máselelermen tanystyrdy. О́z kezeginde aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń kandıdaty Ábilqaıyr Beksultanov, «Gladıýs Qaratal» JShS jetekshisi Rahım Karımov, «Florımon Depre» kompanııasynyń ókili Anatolıı Ten jáne Jambyl oblysy «Áýlıeata» qant qyzylshasy assosıasııasynyń tóraǵasy Saha Manatov, basqa da azamattar sóz sóılep, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynan joǵary ónim alýda topyraqqa tyńaıtqyshtar berý, jerdi sapaly túrde daıyndaý, tuqymdy ýaqytyly sebý, sapaly ónim alý jumysyn júrgizýdiń qyry men syryn, ádis-tásilderin túsindirip, óz tájirıbelerimen bólisti.
Mamandar qant qyzylshasy óndirisi men memlekettik qoldaýlar, ony ósirýde jańa tehnologııa – «Konvızo Smart» gıbrıdiniń tıimdiligi, qol kúshinsiz joǵary ónim alý, sý únemdeý tehnologııalaryn paıdalaný, bıoınjenerııa seleksııasy týraly jáne egis kóleminiń artýyna baılanysty qant qyzylshasy baǵytyndaǵy aýyl sharýashylyǵy tehnıkalarynyń jetispeýshiligi baıqalyp otyrǵanyn aıtty. Buǵan qosa olar zamanaýı tehnologııalar men sapasy joǵary tuqymdardy qoldanýdyń nátıjesinde keıbir sharýashylyqtar gektaryna 100 tonnaǵa deıin qant qyzylshasy ónimin jınap alyp jatqanyn, ıaǵnı bul sharýashylyqtardy jyl saıyn qajetti tuqymdar men mıneraldy tıyńaıtqyshtar jáne arzandatylǵan janar-jaǵarmaı, qarjy resýrstarymen memleket pen qant zaýyty tarapynan qoldaýlardyń jemisi ekenin sóz etti.
Eń sońynda Nurdáýlet Saǵadıuly aýyl sharýashylyǵy aımaqtaǵy mańyzdy ekonomıkalyq salalardyń biri ekenin aıtyp, ásirese basym daqyldardyń kólemin arttyrý, qaıta óńdeý salasy áleýetin ulǵaıtý, azyq-túlik qaýipsizdigin qamtamasyz etýge kóńil bólip, osy baǵytta birlese jumys atqarýdyń mańyzdylyǵyn túsindirip, oı qorytty.
Jetisý oblysy
