Irgeli is-sharany tuńǵysh ret ótkizip otyrǵan Qazaqstan 2019 jyldan beri «Innopromnyń» turaqty qatysýshysy bolyp keledi, byltyr kórmeniń seriktes eli retinde óz ónimderin usyndy. Kórmeniń negizgi maqsaty – óndiristik kooperasııany damytý, ınvestısııa tartý, saýda yntymaqtastyǵyn keńeıtý jáne ózara tájirıbe almasý. EXPO ortalyǵynyń alańynda uıymdastyrylǵan kórmege EAEO elderinen 300-den astam kásiporyn men kompanııa qatysyp jatyr. Kelýshiler nazaryna metallýrgııa, mashına jasaý, hımııa jáne jeńil ónerkásip, qurylys ındýstrııasy men farmasevtıka salalaryndaǵy ónimderdiń keń assortımenti usynylǵan. EAEO elderinen bólek, Túrkııa, Iran, Ázerbaıjan, Pákistan elderiniń kompanııalary da óz tehnologııalaryn bizdegi kórmege alyp kelipti.
Jalpy, munda medısınalyq ınnovasııalyq qurylǵylardan bastap jolaýshylar avtobýsy men júrgizýshisiz basqarylatyn traktorlardy da tamashalaýǵa bolady. Qazaqstan tarapy kórmede 8 pavılon ornalastyrǵan.
Kórmege qatysyp jatqan iri otandyq kásiporyndar qatarynda «Qazfosfat» JShS, «Enerdjı Taraz» JShS, «TKSh QazOrtalyǵy» AQ», «Ecosystem servis» JK, «Talas Investment Company» JShS, «ZIKSTO» jolaýshylar vagonyn jasaıtyn zaýyt, taǵy da basqa otandyq irili-usaqty ujymdar bar.
«Bizde rels dánekerleýshi jańa kásiporyn ashyldy. Ol uzyndyǵy 800 metr bolatyn relsterdi jasaıdy. Jańashyldyq – dánekerleý jiksiz bolady. Bul elimizde poıyzdardyń joǵary jyldamdyqpen júrýine múmkindik beredi. Dál qazir elimizdiń terrıtorııasynda bizdiń kásiporynnyń analogy joq. Sonymen qatar QTJ qyzmetkerleri úshin modýldik qurylymdar daıyndadyq. Mobıldi bloktyq ǵımarattar temirjol ótkelderindegi kezekshilik qyzmeti úshin ázirlengen. Qazaqstannyń shalǵaı aýyldarynda ornatylady jáne onda jumysshylardyń demalýyna jaǵdaı jasalǵan. Mundaı ǵımarattyń ereksheligi – birinshiden, olar uzaq merzimge laıyqtalǵan. Iаǵnı 10-20 jyldan keıin aýystyrýdyń qajettiligi joq. Ekinshiden, kezekshilikte jumys atqaratyn qyzmetkerdiń qajettiligi úshin barlyq múmkindikter qarastyrylǵan. Ol jerde qyzmetker eshnársege muqtaj bolmaıdy», deıdi «Transtehmash» kompanııasynyń ókili Botagóz Ahmetbaeva.
Úkimet basshysy Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, mundaı kórmeni ótkizý bizdiń kásipkerler arasynda seriktestikti damytý turǵysynan óte mańyzdy.
Premer-mınıstrdiń aıtýynsha, ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha Qazaqstannyń Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq elderimen taýar aınalymy 29,4 mlrd dollarǵa, ıaǵnı rekordtyq kórsetkishke jetip, ósim 10,4 paıyz boldy (2021 jyly – 26,6 mlrd dollar).
«Bul ıgi úrdis bıyl da jalǵasyn tabady dep senemin. Bıylǵy alty aıda taýar aınalymynyń kólemi 14 mlrd dollarǵa jetti. Sondaı-aq keıingi bes jylda óńdeýshi ónerkásip óndirisiniń kólemi 2,2 ese ósti. Saladaǵy jalpy qosylǵan qun kólemi 2,3 ese artty. Eńbek ónimdiligi 49 myń dollarǵa deıin kóbeıdi. Bul ekonomıka boıynsha ortasha kórsetkishten eki eseden artyq», dedi Úkimet basshysy.
Premer-mınıstrdiń mundaı súıkimdi sıfrlardy is júzinde oryndalyp jatqan naqty derekterden alyp otyrǵany belgili. Otandyq óńdeý ónerkásibiniń negizine aınalyp kele jatqan taý-ken metallýrgııa kesheni byltyr 19,3 mlrd dollardyń ónimin eksporttaǵan. Bul – elimizdiń barlyq eksportynyń shamamen 23 paıyzy. Sonymen qatar mashına jasaý salasyna da ınvestısııa tartý sátimen iske asty. Naqtylaǵanda, 2022 jyly salaǵa rekordtyq 0,5 mlrd dollar tikeleı ınvestısııa tartyldy. Nátıjesinde, ótken jyly óndiris kólemi 113 myń kólikke jetti. Bıyl 8 aıda 100 myń kólik jasap shyǵaryldy. Qundyq mánde bul 1 trln teńgeden asady.
Osy qarqyndy oraıly jalǵastyrǵysy keletin el Úkimeti 2030 jylǵa taman jalpy qosylǵan qunnyń 2,8 ese, eńbek ónimdiliginiń 1,8 ese ósýin qamtamasyz etýdi, 225 mlrd dollarǵa ónim eksporttaýdy josparlap otyr.
Álıhan Smaıylovtyń aıtýynsha, ónerkásiptik serpilistiń mańyzdy quramdas bóligi ınnovasııalar men ozyq tehnologııalardy keńinen engizý bolýǵa tıis. UNCTAD (BUU-nyń Caýda jáne damý jónindegi konferensııasy) málimdegendeı, 2025 jyly álemdik jańa tehnologııalar naryǵynyń kólemi 3 trln dollardan asady.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaevtyń aıtýynsha, qazir búkil álemde ınvestısııaǵa talas qyzý júrip jatyr jáne ol báıgeden Qazaqstan da tysqary qalmaıdy.
«Qazaqstannyń eń birinshi kezektegi artyqshylyǵy dep onyń geografııalyq ornalasýyn aıtar edik. Eýrazııa júreginde ornalasqan Qazaqstan – úlken naryqtarǵa qoljetimdilik syılaıtyn núkte ispetti. «Batys Eýropa – Batys Qytaı» transporttyq jobasynda bizdiń elimiz aıtarlyqtaı úleske ıe bolyp otyr. Qazaqstanda óndiris ashqan kásiporyndar 140 mıllıondyq reseılik naryqqa, mıllıard halqy bar qytaılyq naryqqa jáne Ortalyq Azııanyń basqa da naryǵyna jol ashyp jatyr. Ekinshi artyqshylyǵymyz – tabıǵı baılyǵymyz. Jer qoınaýynda qanshama materıal jatyr jáne bizde arzan jáne turaqty energııaǵa qoljetimdilik bar. Osy oraıda eń qundy ıgiligimiz adam resýrsy ekenin aıtqym keledi. Halyq tez ósip keledi jáne saýatty, uqypty jas býyn qatary artyp jatyr. Úshinshi basymdyq – sıfrlandyrýda. Qazir Qazaqstan BUU-nyń sıfrlyq qyzmet kórsetý reıtınginde 28-orynda. Búgin biz kórme aıasynda taý-ken, óńdeýshi ónerkásip salalaryndaǵy sıfrlyq jobalarymyzdy tanystyrdyq», dedi mınıstr.
Kórme aıasynda ótkizilgen «Bolashaqtyń transporty: naryq kóshbasshylarymen birge transport salasyndaǵy transformasııalardy talqylaý sheshimi men táýekelder» atty otyrys barysynda kólik salasyndaǵy túıtkilder sóz boldy. «Atameken» UKP tóraǵasynyń orynbasary Murat Amrınniń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta keptelis jaıy halqy mıllıonnan asqan barlyq iri qalaǵa tán úrdis bolyp tur.
«Bizde Bus Line» avtobýs jelisi jaqsy damyp jatyr. Qazir qoǵamdyq transporttyń mobıldi jáne jolaýshylar úshin qolaıly bolýyna meılinshe jaǵdaı jasap jatyrmyz. Birqatar avtoáýesqoılar, sonyń ishinde jeke tulǵalar mundaı jańashyldyqqa qarsy bolýda. Biraq biz jalpy alǵanda qala ishindegi transport sanyn birtindep azaıtyp, qoǵamdyq transportty jylyna shamamen 10 paıyzǵa kóbeıtýdi kózdep otyrmyz», deıdi «Atameken» ókili.
