Sýretti túsirgen – J.Musabekov
Kórnekti qalamger, «Jumyr jerde teńbil dop», «Muńaıyp oıanǵan qala», «Nartáýekel», «Aspannan shuǵa jaýǵan kún» sekildi belgili shyǵarmalary el esinde qalǵan, «Lenınshil jas» (qazirgi «Jas Alash») gazetin basqaryp júrgende búginde elimizdiń baspasózine eńbegi sińgen kóptegen redaktordy baýlyǵan Seıdahmet Berdiqulovtyń mereıtoıyna arnalǵan saltanatty is-sharanyń shymyldyǵy qalamgerdiń ómir ótkelderin sýrettegen teatrlandyrylǵan qoıylymmen ashyldy. Onda azan shaqyryp at qoıǵanynan bastap, ákesiniń «halyq jaýy» retinde qýǵyndalǵany, soǵys jyldaryndaǵy alapat aýyrtpalyqtar kórinis beredi. Sońynda jurt kóńilin jadyratqan Máskeý olımpıadasyndaǵy shat-shadyman kezder, tórtkúl dúnıeni sharlaǵan qazaq balasynyń jahandyq keıipkerleri men jazýshy ómiriniń keıbir kezeńderi kórkem kompozısııaǵa arqaý bolǵan.
Jıynǵa arnaıy kelgen Prezıdent keńesshisi Málik Otarbaev Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń jyly lebizin jetkizdi.
«Seıdahmet Berdiqulov kórnekti qalamger, onyń artynda shoqtyǵy bıik shyǵarmalary qaldy. Jýrnalıstıka salasyna zor eńbek sińirdi. Úlken mektep qalyptastyrǵan qabyrǵaly qaıratker. Ult maqtanyshy. Bizdiń respýblıkalyq basylymdardyń, ulttyq baspasózdiń jańa deńgeıge kóterilýine septigin tıgizdi. Búginde ulttyq rýhanııatymyzdyń týyn kóterip otyrǵan izbasarlary barda Berdiqulovtyń esimi eshýaqytta umytylmaıdy», dedi M.Otarbaev.
Aqyndar men batyrlar eli – Jambyl aýdanynda kindik qany tamǵan qalamgerdiń mereıtoı saltanatyna jıylǵan qaýymdy Almaty oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Nurlan Ábdirahym quttyqtady.
Budan keıin Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri Naǵashybek Qapalbekulynyń qurastyrýymen jaryqqa shyqqan Seıdahmet Berdiqulov týraly «Tuıǵyn talant» atty jınaqtyń tusaýy kesildi.
Konferensııa jumysyna qatysqan qalamgerdiń zamandastary men shákirtteri atynan sóz alǵan Nurlan Orazalın, Janbolat Aýpbaev, О́tegen Oralbaıuly, Qydyrbek Rysbek, Qanseıit Ábdezuly, Jumabaı Shashtaıuly, basqa da tanymal tulǵalar sóz sóılep, aıaýly aǵa týraly estelikterin ortaǵa saldy.
«Seıdahmet Berdiqulovtyń búkil ómiri qazaqtyń tutastyǵyna, ultymyzdyń ónegeli, óristi bolýyna arnaldy. Qolyna qalam ustap júrgen jazýshy deıtin qaýymnyń ishinen sýyrylyp shyǵyp, el basyna qıyn-qystaý kún týǵanda oıyn jasqanbaı aıtqan jáne eshkimniń aldynda búgejekteýdi bilmegen, babalardan bitken uly qasıetimen ǵumyr keshken Seıdaǵańnyń árýaǵy bir aýnap túsken bolar. Men – Seıdaǵańnyń shákirtteriniń birimin. Meniń alǵashqy eńbek kitapshama redaktor retinde qol qoıyp, qyzmetke alǵan alǵashqy ustazym», degen kórnekti aqyn, memleket qaıratkeri Nurlan Orazalın oı túbinde jatqan esteliktiń tıegin aǵytty.
«Meniń esimde qalǵany, Sýyqtóbede Seıdaǵanyń 50 jyldyq jıyny ótti. Minbege shyqty. Qazaq sporty jóninde reportajdary gazetten túspeıtin kez. «Lenınshil jastyń» dáýirlep turǵan zamany. Sol jıynda Seıdaǵańnyń bir sáti janymda jańǵyryp otyr. Ol kezde qyzyl ımperııanyń qylyshy jarqyldap, árýaqtardy aıtqyzbaıtyn. Soǵan qaramastan minberge shyqqan Seıdaǵań eshkimnen qaımyqpaı: «Biz árýaqtardy ókpeletpeýimiz kerek. Tiriniń tirshiligin túzeıtin – uly árýaqqa aınalǵan tulǵalarymyz. Qazaqty saqtap kelgen solar. Qarakereı Qabanbaı, Raıymbek, Qarasaı syndy babalarymyz bolmasa, basyna qıly-qıly kún týǵan kezde qazaqtyń jaǵdaıy qalaı bolar edi? Shyǵystan kelgen, bizben ǵasyrlar boıy alysyp kele jatqan uly ımperııanyń tabanynda qalar ma edik, álde soltústikten kelip bizdi taptap otyrǵan eldiń qanatynyń astynda qalyp, joq bop keter me edik? Rýhymyzdy saqtaǵan sol uly babalarymyz», degen sózi búkil zaldy rýhtandyrǵan bolatyn. Mine, bar-joǵy 50 jasynda jalyndaı sóılegen Seıdahmet Berdiqulovtyń osy iriligi ulttyń sanasyn silkintti. Halyq uzaq qol soqty. Bul Seıdaǵańnyń batyrlyǵyna qol soǵýy edi», dep eske alǵan Nurlan Orazalın qalamgerdiń ómiri kúrespen ótkenin sóz etti. Qaısarlyǵymen óz bıiginde qalǵanyn atap aıtty.
Qazaq jýrnalıstıkasynyń qalamy qarymdy, oıy ushqyr býynyn qalyptastyrǵan ustazdyń mereıtoıyna alys-jaqynnan at arytyp jetken shákirtteri birinen soń biri sóz alyp, tebirenisterin bildirdi.
«Tuıǵyn talanttyń» atyn men qoıǵan edim. Seıdaǵańnyń asyl qasıeti – qazaq balasyn alalamady. Jaqsylyqqa jany qumar, shyn talanttardy óziniń janyna jınady. Men Mańǵystaý degen elden keldim, gazetke eldiń tórt buryshynan tilshiler túgel jıyldy. Sonyń arqasynda «Lenınshil jas» gazeti elimiz boıynsha respýblıkalyq basylymdar ishinde 300 myń danaǵa jetti. 50-jylǵy tolqyn basy-qasynda boldyq. Jeltoqsan kóterilisi qalaı boldy? Ol ózdiginen bola salmady. Seıdaǵań basshylyq jasaǵan «Lenınshil jas» gazeti jyldar boıy qazaqtyń rýhyn, namysyn, jigerin oıatty. Sóıtip, halyq ózin-ózi tanyp, alańǵa shyqty. Mine, Seıdaǵanyń ustazdyq dastany, erligi osynda jatyr.
Jeltoqsan dúrbeleńinde Máskeýden, saıası bıýrodan kelgen M.Solomensev pen jandaıshap V.Razýmovskıı, G.Kolbın qatysyp otyrǵan, Almaty qalalyq partııa komıtetiniń birinshi hatshysy G.Shýlıko júrgizgen jınalysta Seıdaǵań ortaǵa shyǵyp, jastarǵa ara túsedi. Sonda Shýlıko: «Berdiqulov, sózińdi qysqart, ne dep tursyń?» dep suq saýsaǵyn bezegende, eshteńeden seskenbegen Seıdaǵań: «Eı Shýlıko, tart ana suq saýsaǵyńdy. Osy saýsaqtar bizdi osy kúıge jetkizgen» degen edi. Bul 1986 jyldyń 20 jeltoqsany bolatyn. Mundaı erlikti eshkim kútpegen. Jeltoqsan kóterilisinde birinshi sóılegen de Berdiqulov bolatyn. Biz Jeltoqsan kóterilisin qalaı umytpasaq, Berdiqulovty da solaı umytpaýymyz kerek», dedi Memlekettik syılyqtyń laýreaty, aqyn О́tegen Oralbaıuly.
Budan keıin sóz alǵan jampoz jýrnalıst Janbolat Aýpbaev odaqtas 15 eldiń ishinde aty keńinen tanylǵan Seıdahmet Berdiqulovty qazaq sport jýrnalıstıkasynyń úzdigi deý az, kórnekti ókili ekenin atap aıtty. Ekinshiden, álemde alty qurlyq bar bolsa, Ánýar Álimjanovtan keıingi tórt qurlyqqa tabany tıgen Seıdahmet Berdiqulov ekenine aıryqsha toqtaldy.
«Seıdahmet Berdiqulov – qazaq sport jýrnalıstıkasynyń úzdigi. Ol – jýrnalıstıkanyń kórnekti ókili. Áriptesim Saýytbek Abdrahmanovtyń «ol kisini búkil sovet eli bilýshi edi ǵoı» degen sózi ras. KSRO-nyń sport taqyrybyna jazatyn jýrnalısteriniń tizimine sanaýly ǵana adamdar kirgen. Sonyń biri – Seıdahmet Berdiqulov. Negizi, atalǵan tizimge Grýzııa, Armenııa, Belarýstiń belgili sport jýrnalısteri de enbegen. Keńes odaǵyndaǵy 15 respýblıkanyń ishinen qazaq Seıdahmet Berdiqulov degen famılııany aıqyn kórýge bolady. Geografııadaǵy alty qurlyqtyń tórteýine tabany tıgen jýrnalıstiń biri – Ánýar Álimjanov, ekinshisi – Seıdahmet Berdiqulov. Ol Amerıka, Azııa, Afrıka, Eýropa qurlyǵyn túgel kórgen. Munyń – ózi úlken baqyt.
«Ol «Lenınshil jasty» kadrlar tárbıeleıtin jýrnalıstıka mektebine aınaldyrdy. Seıdahmet aǵamen 14 jyl birge jumys istedim. Meni de eki-úsh jerge jumysqa shaqyrdy. Seıdahmet «joq, osynda isteı ber, áli talaı shaqyrtýlar bolady. Respýblıka úlken, sen erkin sharlamaısyń ba, qyzyq nárseni taýyp jazbaısyń ba?» dep toqtatatyn. Men onyń qamqorlyǵyn kóp kórdim», dedi Janbolat Aýpbaev.
Al Qydyrbek Rysbek Seıdaǵańa bala kezden rýhanı turǵyda jaqyn bolǵanyn eske alyp, tebirene sóıledi.
«Seıdahmet Berdiqulovtyń shákirti bolý bizdiń mańdaıymyzǵa buıyrdy. Men Seıdahmet aǵamen alǵash ret 1973 jyldyń qańtar aıynda «Lenınshil jas» gazetiniń betteri arqyly tanystym. Ol kezde men 10-11 jastaǵy bala edim. Aýylda sabaqtan kele jatyp «Lenınshil jas» degen gazetin aldym. Úıge ákelip, eń sońǵy sport betin ashyp «S.Berdiqulov» degen famılııany oqydym. Aýylda júrgen bala Seıdahmettiń shákirti bolady dep oılap pa edi? Gazet bir kún keshikse, tynym tappaı izdeıtin jaǵdaıda boldym. 1973 jyldan bastap Seıdahmet Berdiqulovtyń jazǵandaryn oqyp, alystaǵy aǵany jaqyn tarttym. Gazetten sol kisiniń atyn oqyp qalsam, erekshe qýanar edim. Alysta júrip Seıdaǵań aǵamen balań kóńilmen syrlasatyn boldym. Bul men sekildi Seıdaǵań shyǵarmashylyǵymen sýsyndaǵan myńdaǵan jastyń da arman-maqsaty, shynaıy kóńili shyǵar. Ol kezde elge tanymal aǵanyń shákirti bolý qaperimde de bolǵan emes. Osylaısha, ol talaı jýrnalıstiń shamyn jaqty, baǵyn ashty», dedi sport jýrnalısi Qydyrbek Rysbek.
Seıdahmet Berdiqulovtyń tula boıy namystan jaralǵan qazaqtyń naǵyz qaıratker azamaty ekeni sózsiz. Ol – qazaq sport jýrnalıstıkasynyń negizin qalaǵan, syrly sózdiń tarlany. Eli barda ol eshqashan umytylmaıdy.
Qazaq sport jýrnalıstıkasynyń jaryq juldyzyna aınalǵan arda qalamger Seıdahmet Berdiqulovtyń shyǵarmashylyǵyna arnalǵan konferensııa sońynda «Súıinbaı sazy» men «Qulan saz» ansamblderiniń ónerpazdary konserttik baǵdarlamalaryn usyndy.
Almaty oblysy
