Ýkraına parlamenti – Joǵarǵy rada eldiń bloktarǵa qosylmaıtyn mártebesin bekitti. Bul usynysty prezıdent Vıktor Iаnýkovıch engizipti. Demek, eldiń burynǵy basshylyǵy NATO-ǵa kirýdi baǵdar tutsa, endi oǵan jol kesildi.
Bul sheshimmen prezıdent Iаnýkovıch Reseıdiń kóńilin tapqandaı. Biraq ol Batysty da umytpaı otyr: Iаnýkovıch ózderiniń Abhazııanyń, Ońtústik Osetııanyń táýelsizdigin tanymaıtynyn málimdedi. Bul Reseı saıasatyna úlken soqqy. Jalpy Ýkraına prezıdenti eki jaqtyń da kóńilin tapqysy keledi.
MANSAPQA BAS URMAǴAN
Germanııanyń federaldyq prezıdenti Horst Keler qyzmetinen ketetinin málimdedi. Ketýge sebep – jurtshylyq onyń qajet kezinde el múddesi úshin kúsh qoldaný da kerek degen pikirine qatty syn aıtqanyn qalamapty. Ketem degenge bul el asa qatty jalynbaıdy. Kansler Angela Merkel telefon arqyly úgittep kórip edi, kónbedi. Sondyqtan ol prezıdenttikke úmitkerdiń atyn da atap jiberdi – bıleýshi koalısııalyq úkimettiń atynan eńbek mınıstri Ýrsýla fon der Laıen usynylmaq. Al saılaý 30 maýsymda ótedi.
QARÝǴA DAǴDARYS JOQ
Ekonomıkalyq daǵdarys kezinde kóp sala kúızeledi. Ásirese, áleýmettik salaǵa qarjy azaıyp, halyqtyń turmysy tómendeıdi. Biraq qarýǵa jumsalatyn qarjy kóbeımese, azaımaıdy eken. О́tken jyly qarýǵa bólingen qarjy álemde 5,9 paıyzǵa ósip, 1,5 trıllıon dollarǵa jetipti. Ásirese, AQSh, Qytaı, Úndistan sııaqty elderde kóbirek ósken.
ÁLSIZDIGIN MOIYNDADY
Japonııanyń premer-mınıstri Iýkıo Hatoıama qyzmetinen ketti. Ol jyl tolmaı qyzmetinen ketken tórtinshi úkimet basshysy. Sóıtse de onyń: “Eldegi jaǵdaıdy ońalta almadym, japon halqyn batyr etkim kelip edi, biraq qolymnan kelmedi, eń aldymen ózimniń álsizdigimnen”, degen sózi jurttyń esinde qalatyny anyq. Jańa premer-mınıstr bolyp vıse-premer, Demokratııalyq partııanyń jańa lıderi Naoto Kan saılandy.
AQSh – QARYZY KО́P EL
Qazirgi zamanda qaryzsyz el joq. Qaryz alý qajettilikke aınalǵan zaman. Qaryz alyp, odan paıda taýyp jatsań, onyń aıyby joq. Jáne qaryzdy da jaǵdaıy bar el alady. Jaǵdaıy joqqa eshkim qaryz bermeıdi. Ras, bir eldiń qaryzy kóp, bir eldiń qaryzy az. Álemdegi eń alyp el Amerıka desek, eń qaryzy kóp te sol AQSh eken. Qazirgi kúnge deıin onyń qaryzy – 13 trıllıon dollar. Keshegi prezıdent Djordj Býsh kezinde 4,9 trıllıonǵa ósipti. Prezıdent Obama ony qysqartpaq bolyp álek. Biraq bıyl qaryz 14,3 trıllıon dollarǵa jetpek. Jalǵa jer alǵan Qytaıdyń Heımýnszıan provınsııasynyń úkimeti Reseıdiń shekaralas aımaǵynan 426,6 myń gektar jerdi jalǵa alyp, onda aýyl sharýashylyǵy daqyldaryn ósirmek bolyp otyr. Mundaı tájirıbe buǵan deıin de júzege asyrylyp, odan eki jaq ta paıda kórgen. Aıtalyq, Mýdanszıan qalasy bıyl 146,6 myń gektardy jalǵa alypty. Bul ótken jylǵydan 42 paıyzǵa kóp.
ChAVESTIŃ SENZÝRASY
Venesýelanyń prezıdenti Ýgo Chaves naǵyz totalıtarlyq sosıalızmniń tártibine kóshkenin ańǵartty – elde aqparattardyń taralýyn baqylaıtyn agenttik quryldy. Onyń maqsaty týraly aıtqanda, ol memlekettik múddege qaıshy keletin habarlarǵa tyıym salmaq. “Sesna” dep atalatyn bul agenttik, árıne, eń aldymen Chaveske qarsy aıtylǵan syndy memlekettik múddege qarsy áreket sanaıtyny belgili.
“AGATANYŃ” APATY
О́tken aptada Ortalyq Amerıka elderi “Agata” dep atalatyn daýyldan kóp zardap shekti. Qıraǵan ǵımarattar, búlingen jol, kópir, egistik, baý-baqshany bylaı qoıǵanda, kúni buryn habardar bolǵanyna qaramaı, 140 adam qaza taýyp, ondaǵan adam habar-osharsyz ketti. Ásirese, Gvatemala kóp zardap shekti. Onda 120 adam qaza bolǵan.
JYLYJAIDA EÝRO “О́SEDI”
Jylyjaıda kókónis óndiriledi jáne onyń ónimderi aıtarlyqtaı qymbat bolady, ıesine úlken paıda keltiredi. Biraq Grýzııanyń batysyndaǵy Gegýtı selosyndaǵy Bochoroshvılı degenniń jylyjaıynda tabylǵan “ónimniń” baǵasy tym qymbat bolyp shyqty – 2 mıllıon eýro. Sonda kómilgen eken. Kim kómgeni ázirge aıtylmaıdy. Jylyjaıdyń ıesi Ispanııada júrgen kórinedi. Sondaı “ónimdi” polısııaǵa kimniń habarlaǵany da ázirge aıtylmaı otyr. Sirá, munyń bári ýaqytsha shyǵar, mundaı “ónimniń” ıesi bolmaýy múmkin emes.
Ázirlegen Mamadııar JAQYP.
