Damýǵa dem bergen demeý

«Damý» qory kásipkerlerge pa­ıyzdyq ósimpuldy sýbsıdııalaý, kepildik jáne jeńildetilgen nesıe berý arqyly qoldaý kórsetip keledi.

Al endi ósimpuldy sýbsıdııa­laý degenimiz ne? Búginde nesıe alyp kórmegen jandar ilýde bireý-aq shyǵar. Kúlip kelgen nesıeniń jylap qaıtatynyn jurt jaqsy biledi. Onyń ústine, sońǵy jyldary qarjy mekemeleri usynyp otyrǵan ósimpul mólsheri shekten tys ósip ketti. Osylaısha, bank­ter qaryzyńyz qashan ótelip bitkenshe, moınyńyzǵa qamyt salyp jegip, júıkeńizdi juqartyp, jilikmaıyńyzdyń birazyn tespeı soryp alady. Kásipkerler de biz sııaqty adamdar. Kásip ashyp, bıznes aıasyn keńeıtý úshin aqsha izdeıdi. Ol aqsha qaıda – baıaǵy bankte nemese lızıngtik kompanııalarda. Olardyń paıyzdyq ósimpuly joǵaryda aıt­qandaı, aspandap tur: jylyna 21 paıyzdan 23,5 paıyzǵa deıin barady. Sondyqtan nesıeniń aýyrtpalyǵyn arqalaǵan kásipkerdiń jaýyry jara bolmasyn degen nıetpen memleket sýbsıdııalaý degen ónimdi oılap taýyp otyr. Iаǵnı bank belgilegen 23 paıyz jyldyq ósimpuldyń 16 paıyzyn memleket ózi tóleıdi de, kásipkerge nebári 8 nemese 7 paıyzyn ǵana qal­dyrady.

Kepildik te osy sııaqty. Máse­len, basyńyzda tamasha bir bıznes-jos­paryńyz bar delik, biraq aq­shańyz joq. Bankke barsańyz, olar qolyńyzǵa qomaqty qarjy ustatpas buryn mindetti túrde kepildik suraıdy. Oǵan qoıa qoıatyn qymbat múlkińiz taǵy joq. Osyndaı jaǵdaıda «Damý» qoryna baryp, álgi bıznes-josparyńyzdyń ómirsheń ekenin dáleldeı alsańyz, memleket keýdesin tosyp, siz úshin kepildik beredi.

Atalǵan qor bıznesti qoldaý jáne damytý baǵdarlamalary aıasynda jyl basynan beri óńirde nesıe somasy 18,4 mlrd teńge bolatyn 339 jobany sýbsıdııalap, 245 jobaǵa 12,4 mlrd teńge shamasynda qarjylaı kepildik bergen. Bulardyń ishinde iri kásip­oryn­darmen qatar, shaǵyn bıznes nysandary da bar.

Máselen, jeke kásipker Tatıana Antonınova 2017 jyly «Eńbek» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda bankten nesıe alyp, balalarǵa arnalǵan sulýlyq stýdııasyn ash­qan. О́ziniń aıtýynsha, ol kezde Qostanaıda balalarǵa arnalǵan shashtaraz múlde bolmaǵan. Jańa ashylǵan stýdııada alǵash jalǵyz sheber jumys istese, alty aıdan soń oǵan eki adam kelip qosylady. 2020 jyly Tatıana jańa ǵımaratqa qonys aýdaryp, óz qyzmetin tuty­nýshylar úshin jeke saıt ashady. Birte-birte jumysy ilgeri basqan kásipker qosymsha mamandardy jumysqa tarta bastaıdy. Búginde onyń sulýlyq stýdııasynda on bir adam turaqty eńbek etedi.

– О́tken jyly balalar merekesin uıymdastyratyn stýdııa ashý týraly oı keldi. Sóıtip, bankten 38 mln teńge nesıe alyp, oǵan osy úıdi satyp aldyq. Qazir munda ba­la­qaılarǵa arnalǵan erteńgilik, týǵan kún tárizdi shaǵyn mereke ót­kizýge arnalǵan stýdııa, sýret salatyn, tigin tigetin sheberhana, án ónerine úırenetin jeke stýdııa bar. Sondaı-aq «Baby siter» qyzmetin, ıaǵnı, qysqamerzimdi bala kútimin uıymdastyrdyq. Máselen, ata-ana­nyń shuǵyl jumysy shyǵyp qalsa, sábıin 2-3 saǵatqa bizge ákelip tas­taıdy, – deıdi T.Antonınova.

Al erli-zaıypty Andreı men Irına otbasylyq bıznesterin pandemııa órship turǵan kezde bastapty. Jańa bas qosqan eki jas sanaly túrde úılený toıynan da, bal aıy­nan da bas tartyp, qoldaryndaǵy azyn-aýlaq aqshasyn paıdaly iske jumsaýdy uıǵarǵan. Osylaısha, balalar kıimin tigetin shaǵyn seh ashady. Sodan beri úsh jyl óte shyǵypty. Búginde olar otbasylyq kásibin edáýir ilgeriletip alǵan. Ja­ńa ǵımaratty jalǵa alyp, jumys oryndaryn ulǵaıtty. Qazir tigin sehynda on jeti ismer eńbek etedi.

– Bizge tapsyrys beretinder qatary kóbeıip keledi. Máselen, buǵan deıin Reseıden tapsyrys­tar tússe, qazir bizdiń ónimderimiz oblys kóleminde de kóptep satyla bastady. Ásirese balalar men jasóspirimderge arnalǵan koman­dalyq sport kıimderine suranys joǵary. Sondyqtan joldasym ekeýmiz óndiristi ulǵaıta túsýdi uıǵardyq. Satý bólimin ashyp, ónimderimizdi «Wildberries» ınternet-dúkenine shyǵardyq. Bú­ginde qatarymyzǵa jas mamandardy tartyp jatyrmyz. Memlekettik satyp alýlarǵa udaıy qatysyp turamyz, – deıdi Irına Lı.

О́tken jyly kásipker 5 mln teńge kóleminde memlekettik grant alyp, oǵan tigin mashınalary, prınter sııaqty birqatar jabdyq ákelip ornatty. Bıyl mamyr aıynda erli-zaıyptylar memlekettik baǵdarlama boıynsha kásipkerlikti damytý jónindegi ulttyq jobadan taǵy bir márte je­ńildetilgen nesıe alyp otyr. Oǵan neshe túrli mata, paket jáne bas­qa da kerek-jaraqtar satyp aldy.

Buǵan deıin balalarǵa arnalǵan qysqy, jazǵy sport kıimderin, sho­laq shalbarlar men jeıdeler tigip kelgen shaǵyn óndiris oshaǵy sáýir aıynan bastap áıelderge arnalǵan kıimderdi de shyǵara bastady.

Memlekettiń qoldaýymen qanat­tanǵan kásiporynnyń biri – Qos­tanaıdaǵy «Realty KST» JShS. Bul – avtoklavty gazbetondy qa­byrǵa blokterin shyǵaratyn oblys kólemindegi eń iri zaýyt. Buǵan deıin óńirde tıip ketse synyp qalatyn álsiz gazbetondy blokter jasaıtyn shaǵyn sehtar bolmasa, sapaly ónim shyǵaratyn mundaı irgeli óndiris oshaǵy bolǵan emes. Qurylys basyndaǵy jurttyń kóbi Reseıdiń Chelıabi qalasynan ákeli­netin blokterdi alatyn. Serik­tes­tik sol ımporttyń aıasyn taryltyp, jergilikti ónimdi jolǵa qoıyp otyr.

Jylyna 65 myń kýb gaz blogin shyǵaratyn seriktestiktiń ónimin óńirdegi iri qurylys kompanııalary satyp alady. Kásiporyn kúrdeli ón­diristik tehnologııa tizbegi boıyn­sha jumys isteıdi. Seriktestik bas­shysy Dmıtrıı Shvesovtyń aıtýyn­sha, bul tizbektiń basy shıkizat daıarlaý sehynan bastalady. Mun­daǵy arnaıy qurylǵyda qum, sement, ák sekildi ınertti materıal­dar biryńǵaı untaqqa aınal­ǵansha aralas­tyrylyp, onyń ústine alıý­mınıı untaǵy qosylady. Budan shyqqan qospa úlken qalypqa quıylǵanda kádimgi ashyǵan qamyr sekildi úsh esege deıin ulǵaıyp, ósip ketedi.

– Odan keıin bul qalyptar pisý bólmesine qoıylady. Tórt saǵat osy jerde turyp keptiriledi. Sál qatqannan keıin kesý alańyna aparylyp, sol jerde ózimizge qajet ólshemge salyp kesiledi. Biz kóbine suranys joǵary 10,20,30,40 sm qalyń­dyqtaǵy gazoblokterdi jasap shy­ǵaramyz, – deıdi kásiporyn basshysy.

Keıin bul blokter konveıermen júrip otyryp, avtoklav bóshkesine kiredi. Sýasty kemelerine uqsaıtyn bul biteý bóshkege kirgen blokterden 11 saǵattan keıin daıyn ónim shyǵady.

Zaýyt dırektory Dmıtrıı Shve­sov atalǵan jobaǵa 500 mln teńge ınvestısııa salǵan. О́ńdeý ónerkásibi salasyna bet burǵan kásipker shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektilerin qoldaý baǵdarlamasy boıynsha 6 paıyzdyq jeńildetilgen nesıe alyp, oǵan qýatty avtoklavty beton shyǵarýǵa arnalǵan tehnologııalyq jabdyqty satyp alǵan. Jańa ón­diris bıyl sáýir aıynda iske qo­sylǵan. Zaýyttan shyǵatyn blokter jeke úı salýshylarǵa da, qurylys kompanııalary úshin de óte tıimdi. Basty ereksheligi sol, kádýilgi kirpishten nemese quıylǵan betonnan áldeqaıda arzan ári sapasy jaǵynan da kem túspeıdi.

Memlekettik baǵdarlamanyń sharapatymen iske qosylǵan kásip­orynda jetpiske tarta adam eńbek etip jatyr.

Qostanaı oblysy