Ustaz • 05 Qazan, 2023

Ustaz eńbegi

381 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Taý-tasynan tarıhy til qatyp, topyraǵynan tulǵalar tol­ǵanysy tógilip turatyn Shyńǵystaý qoınaýy rýha­nııat­tyń qaınar kózi ispetti. Ásirese kónekózderden qalǵan áńgimelerdiń aqıqatyn búgingi urpaqqa jetkizip, kele­she­giniń keregine jaratýdy nıet etken aqylman aqsaqal­da­ry qandaı deseńizshi. Ustazdyq qyzmetin qalyń el tanyǵan, san shákirti áli kúnge deıin ónegesin ómirlik azyǵy etken sondaı qarttyń qatarynda jazýshy-ustaz, bilim berý isiniń úzdigi Dosymhan Toqqarın de bar.

Ustaz eńbegi

Aldymen aıtaıyq, bar ǵu­my­­ryn Shyńǵystaý óńirin­de ótkizip-aq aty ańyzǵa aınal­ǵan «Abaı aýylyna saıahat» kita­bynyń, «Abaıdan soń» tet­ra­­logııasynyń avtory, «Abaı urpaqtary» qoljazba jýr­­na­lynyń negizin salǵan Kámen Orazalın, kúlli Abaı jurtynyń, Qunanbaı áýle­ti­niń ata-tegine qatys­ty qundy de­rekter jınap, «Ulylar me­keni» atty ta­nymdyq mol mura qal­dyr­ǵan Beken Isabaev us­taz­dyq pen shyǵarma­shy­lyq­ty teń ustaǵan bolmysy bólek tulǵalar edi. Abaı eli­ne joly túsken ulyq bolsyn, kishik bolsyn, aldymen osyn­daı el aqsaqaldaryna sálem berýi san jyldan beri dástúrge aınalǵaly qashan. Sol turǵydan alǵan­da, qazirgi kúnde Semeı qala­syn­da turǵanymen, týǵan jeri­niń tarıhyn túgendep, ásirese uly­lar elindegi bilim orda­la­ry­nyń qalyptasý kezeńin qamtıtyn qundy dúnıe jazýdy murat etken Dosymhan Toqqarınniń qajyrly eńbegi kimdi bolsyn súısinterine kúmán joq. Bilim berý salasynda 40 jyl eńbek etken qazynaly qart ustaz jaqynda «Shyńǵystaý – shejireli bilim ordasy» atty tarıhı qundy kita­byn shyǵardy. Semeı qalasyndaǵy «Zhardem» baspasynan jaryq kórgen kitapta Qunanbaı О́sken­baı­uly 1851 jyly negizin salǵan «Eski tam» mektebinen (qazirgi kúnde Qaraýyl orta mektebiniń bas­taý kózi bolyp sanalady) bas­tap, Shyń­ǵystaý qoınaýynda ár ke­zeńde ashylǵan mektepter týraly qyzyqty derek­terdi baıandaıdy.

Abaı aýdany ákimdiginiń qoldaýymen jáne ustaz shá­kirt­­teriniń, mektep túlek­te­riniń birlese atsalysýy­men oqyrman qaýymǵa jol tartqan kitaptyń Qa­raýyl­daǵy Jas­tar úıinde tu­saýy kesildi. Ki­taptyń tusaý­keserine zor yqy­las­pen qatysqan 97 jas­ta­ǵy abyz ata, Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Abaı eline kelgende bata bergen tyl jáne eńbek ardageri Ábdesh Imahanov, Abaı aýda­nynyń qurmetti azamaty, qa­zynaly qarııa Manataı Balta­qaıuly, «Qurmet» orde­niniń ıe­geri, Qazaqstan Jazý­shy­lar odaǵynyń múshesi, aqyn Tólegen Janǵalıev jurt­shy­lyq­qa izgi tilegin arnap, súbeli eńbek týraly oılaryn ortaǵa saldy.

Mańyzdy basqosýda sóz alǵan Abaı oblystyq bi­lim basqarmasynyń mektepke de­ıin­gi jáne orta bilim berý bóliminiń basshysy Mákııa Kóben­taıqyzy atalǵan kitap­tyń urpaq tárbıesinde alatyn orny aıryqsha ekendigin aıtyp, D.Toqqarınge Alǵyshat tabys etse, Abaı aýdandyq más­­lıhatynyń depýtaty Maqsat Nursultanuly aýdan bas­shylyǵynyń atynan «El alǵysy» medalin taǵyp, jazýshy-ustazǵa qurmet kór­set­ti. Sonymen qatar mun­daı eseli eńbek­tiń ob­lys­tyń ózge de mektep­te­riniń tarıhyn júıeleý úshin ádis­te­me­lik tájirıbe retin­de taratý jóninde tamasha usy­nys­tar aıtyldy.

«Men Kókpekti aýdanyn­da týyp-óskenimmen, bir jyl­daı Abaı jerindegi mektepte oqyǵanym bar. Iаǵnı Abaı atyndaǵy keńsharda 1961-1962 jyldary bilim aldym. Ur­paq býyny aýysqan sa­ıyn ár kezeńniń bilim berý erek­shelikteri bolady ǵoı. Biz óz mektebimizden bólek, aýdanǵa aty áıgili muǵa­lim­der­ge erekshe qurmetpen qa­raı­­tynbyz. Men úshin áli kúnge deıin sondaı asyl aǵa­lar­dyń biri Dosymhan aǵa», dedi Astanadaǵy S.Seı­fýl­­lın atyndaǵy Qazaq agro­­­teh­nıkalyq zertteý ýnı­ver­­sı­­tetiniń dosenti О́mirzaq Sultanov.

Túıindeı aıtqanda, «Shyń­­ǵys­­taý – shejireli bilim ordasy» atty kitapta qa­dirli us­­tazdyń qajyrly eńbegi aı­qyn kórinis tapqan. Bilim bergen shákirtteriniń kóshin qazaq ádebıetiniń klas­sıgi Rollan Seısenbaev, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Rýda Zaıkenova, jazýshy Aıgúl Kemelbaeva bas­­­tap turǵanyn aıtsaq ta, Dosymhan aqsaqaldyń óz dáýi­rin­de ustazdyq qyzmetin qa­laı atqarǵany túsinikti bolar. Seksen jastyń bel ortasyn baǵyndyrsa da, sergek qal­py­nan aınymaǵan jazýshy-ustaz jaıyndaǵy bir úzik syr osyndaı.

 

Abaı oblysy