Ýaqytpen birge bári de jańarady. Qoǵam da adamdar da zaman óte kele ózgeretini anyq. Sol sekildi ortalyq ta bir orynda turǵan joq. Ýaqyttyń aǵymymen órkenıet kóshinen qalmaı, sát saıyn tehnologııalyq túrlengen zamanda bul da óz jolyn taýyp jańǵyrýdyń jarqyn úlgisin kórsetip keledi. Munda tek dıagnostıkalyq apparattar ǵana zaman talabyna saı jańarǵan joq, sonymen birge mamandardyń kásibı biliktiligi artyp, sheberligi shyńdala túsýde. Sonyń bir aıǵaǵy – jýyrda ortalyqta mańyzdy bir is-shara ótti. Sonyń aıasynda ortalyq dárigerleri sonaý Almaty qalasynan kelgen áriptesterimen birge kúrdeli operasııalar jasap, ózara tájirıbe almasty.
A.N.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq ǵylymı hırýrgııa ortalyǵynyń endoskopııa bóliminiń meńgerýshisi Erlan Ábdirashev bastap kelgen bilikti mamandar dıagnostıkalyq ortalyq dárigerlerimen birge asqazan jáne toq ishek joldaryna operasııa jasap, sheberlik sabaǵyn ótkizdi. Operasııa kezinde hırýrgter endoskopııa apparatyn qoldana otyryp, tiliksiz ádispen naýqastardyń boıyndaǵy isikterdi alyp tastady. Almatydan kelgen Ulttyq ǵylymı ortalyqtyń «altyn qoldy» dárigerleri birden bes naýqasty operasııa jasady. Operasııa kezinde jergilikti mamandarǵa endoskopııalyq operasııanyń qyr-syryn úıretip, áriptester ózara bar bilgenin ortaǵa saldy. Operasııa jasaý ádisteriniń tıimdi joldary da, hırýrgter aldynda kezdesetin qıyndyqtar men olardy eńserýdiń tásilderi de osy tiliksiz operasııa kezinde áńgimeniń ózegine aınaldy. Osylaısha, tájirıbe almasýdy kózdegen mańyzdy is-shara óz maqsatyna jetti.
Jalpy, endoskopııalyq operasııa adamǵa kóp jaraqat salmaıtyn hırýrgııalyq prosedýra sanalady. Sonyń nátıjesinde naýqas operasııadan keıin ózin jaqsy sezinip, tez ońalyp ketedi. Buryn ashyq túrde bolatyn operasııadan keıin adamdar óz-ózine kelgenshe uzaq ýaqyt ońaltý sharalarynan ótetin. Al tiliksiz operasııada aǵzaǵa túsetin aýyrlyq az bolǵandyqtan naýqas ta azdaǵan ýaqytta qalypty ómirge tez oralady. Sondyqtan dárigerler operasııadan keıin bes naýqastyń da jaǵdaıy táýir, kóńil kúıi jaqsy ekenin baıandady.
Aıta ketý kerek, búgingi tańda qalalyq dıagnostıkalyq ortalyqta ýrologııalyq, proktologııalyq, ortopedııalyq syndy kóptegen operasııa túrleri jasalady. Bul úshin munda joǵary tehnologııalyq apparattar men bilikti mamandar jetkilikti. Sondaı-aq medısınalyq mekemedegi mamandar jyl sońyna deıin taǵy da osy sekildi tájirıbe almasý is-sharasyna qatysyp kóredi. Bul joly olar Reseıdegi áriptesterimen birge kúrdeli operasııa jasaýdyń qyr-syryn meńgermek.
О́z kezeginde dıagnostıkalyq ortalyqtyń endoskopııalyq dıagnostıka bóliminiń meńgerýshisi Arman Jarqynbaevtyń aıtýynsha, mekeme 30 jyldan asa ýaqyt aralyǵynda megapolıs pen Túrkistan oblysy turǵyndaryna sapaly medısınalyq kómek kórsetip keledi. Búgingi tańda ortalyq – zamanaýı medısınalyq qural-jabdyqtardy tereń meńgergen bilikti mamandarymen maqtanatyn jáne Qazaqstan boıynsha derbes konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómek kórsetetin jalǵyz ǵana mekeme.
Joǵary tehnologııalyq medısınalyq quraldardy paıdalana otyryp, sapaly medısınalyq kómek kórsetý maqsatynda dárilerler ózimizdegi irgeli oqý bazalarynan bólek, alys-jaqyn shet elderdegi, atap aıtqanda, Seýl, Ystanbul, Máskeý, Qazan, Sankt-Peterbýrg sekildi qalalarda biliktilik dárejesin úzdiksiz jetildirip júr. Ortalyqta zerthanalyq-dıagnostıkalyq qyzmettiń 680, beıindi medısınalyq mamandar keńesiniń 42 túri boıynsha kómek kórsetiledi. Konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq qyzmet sapynda júrgen óte tájirıbeli, biliktiligi joǵary, kásibı sheberligi myqty dáriger-mamandar sany júzden asady.
Sonymen qatar emdelýshiler úshin kúndizgi stasıonar deńgeıinde terapııa beıininen basqa medısınalyq reabılıtasııa jáne qalpyna keltirý kómegi, ambýlatorııalyq-hırýrgııalyq operasııalar jolǵa qoıylǵan. Kishi ınvazıvtik operasııa jasaý blogy qajetti medısınalyq qural-jabdyqtarmen jaraqtalyp, «bir kúndik hırýrgııa» baǵyty damyp keledi.
«Mamandandyrylǵan medısınalyq kómektiń sapasyn jaqsartý ony turǵyndarǵa qoljetimdi etý maqsatynda turaqty túrde jyl saıyn Almaty, Astana qalalarynan, Reseı, Koreıa elderinen tájirıbeli, kásibı biliktiligi joǵary mamandar kelip sheberlik sabaqtaryn ótkizip turady. Sonyń biri A.N.Syzǵanov atyndaǵy Ulttyq ǵylymı hırýrgııa ortalyǵy endoskopııa bóliminiń mengerýshisi E.Ábdirashevtiń qatysýymen jýyrda ótken sheberlik sabaǵyn aıtýǵa bolady. Bul operasııanyń tıimdiligi sol – naýqastar operasııadan soń birneshe saǵattan keıin otbasyna oraldy. Tájirıbe almasýǵa qurylǵan is-shara aıasynda úsh naýqasqa endoskopııalyq sýbmýkozdy dısseksııa, ıaǵnı asqazan-ishek joldarynyń qatersiz isikterin alyp tastaý operasııasy jasalyp, sátti aıaqtaldy. Tórtinshi naýqasta óńeshtiń qaterli isigi bar eken, sol órship, óńeshi tarylǵan, dárigerler tamaǵyna keńeıtetin stent qoıyp berdi, sóıtip óńeshtiń ótimdiligi qalpyna keltirildi. Endoskopııalyq dıagnostıka ortalyǵynyń tolyq zamanaýı beınegastro-kolono-bronhoskoptarmen, anestezıologııalyq quraldarmen jabdyqtalýy búgingi tańda asqazan-ishek joldarynyń isik-túıinderinen der kezinde sıtomorfologııalyq zertteýlerge bıomaterıal alýǵa, endoskopııanyń emdik tásilderin keńinen qoldanýǵa tolyq múmkindik berip otyr. Osy rette mamandar jyl saıyn 15-16 myń endoskopııalyq zertteýler júrgizetinin qýanyshpen aıtýǵa bolady», dedi bólim meńgerýshisi A.Jarqynbaev.
Aıtýǵa turarlyq bir jaıt, mekemede ISO-15-189 halyqaralyq standarttarǵa saı keletin ortalyqtandyrylǵan medısınalyq zerthana bar. Bıyl qyrkúıekte Astana qalasynda ótken «Klınıkalyq tájirıbe úshin zerthanalyq medısınadaǵy zamanaýı trendter» ulttyq zerthanalyq medısına forýmynda dıagnostıkalyq ortalyqtyń zerthanasyna «Qazaqstandaǵy eń úzdik zerthana» degen ataq berildi. Álbette, bul jalǵyz ortalyqtyń emes, jalpy megapolıs medısınasynyń jetistigi men maqtanyshy deýge bolady. О́ıtkeni qanshama adam densaýlyǵy syr berip, dertiniń sebebin izdep osynda keledi. Sóıtip, bilikti de tájirıbeli mamandardyń kórsetken sapaly dıagnostıkalyq zertteýlerinen keıin aýrýdyń túp-tamyry aına-qatesiz anyqtalyp jatady. Bul dárigerlerge dıagnozdy dál qoıýǵa jáne der kezinde em-dom sharalaryn jasaýǵa kómektesedi.
Jalpy, medısınada «týra qoıylǵan dıagnoz – emniń jartysy» degen támsil bar. Sol sebepti dıagnostıkalyq ortalyq keseldiń túpki negizin dál taýyp, sebebin anyqtap, adamdardyń tezirek jazylyp, dertinen qulan-taza aıyǵyp ketýine úlesin qosyp keledi. Al aýrýdy anyqtaý máselesinde ortalyq endoskopııalyq dıagnostıka bóliminiń meńgerýshisi aıtqandaı, qajetti barlyq zerthanalyq-dıagnostıkalyq joǵary tehnologııaly medısınalyq jabdyqtarmen tolyq qamtamasyz etilgen. Máselen, mundaı zamanaýı apparattardyń qatarynda sáýlelik zertteýlerge arnalǵan sıfrlyq rentgendıagnostıkalyq jıyntyqty apparatýralar, 64 jáne 128-keskindi mýltıspıraldyq kompıýterlik tomografy, 3D stomatologııalyq tomografy bar. Bular keskindeme sapasyn kúshti qylady, óte ónimdi jumys isteıdi, qoldanǵanǵa qolaıly, emdelýshiler úshin de, personal úshin de radıasııalyq qaýpi eń tómengi mólsherde. Sáýlelik dıagnostıka mamandarynyń júrgizetin kúrdeli ınvazıvti rentgenografııalyq zertteýleri, kompıýterlik koronarografııa, vırtýaldy kolonoskopııa, uryq damýynyń MRT-sy sııaqty ádister qazirgi kezeńde tek dıagnostıkalyq ortalyq bazasynda ǵana júrgiziledi.
Qazaqstanda týatyn árbir tórtinshi bala ońtústik óńirinde dúnıege keletinin eskersek, megapolıste perenataldy dıagnostıka qyzmetine de erekshe mán beretinin bilýge bolady. Osy baǵyttaǵy jumysty sapaly ári úılesimdi atqarý da mańyzdy. Sondyqtan júktilik kezinde keıde oryn alyp qalýy múmkin degen kúdikpen uryq damýynyń aýytqýlary zerttelinedi. Munda da skrınıgtik dıagnostıkanyń bas mindeti ortalyqqa júktelgen. Sol úshin mekemedegi ýltradybystyq dıagnostıka bólimshesi mamandarynyń ana men bala densaýlyǵynyń kúzetindegi minsiz qyzmeti men otandyq medısınada halyq úshin jasap jatqan eńbekterin elemeı ketýge bolmaıdy.
Endoskopııalyq hırýrgııa salasynyń bilgir mamany A.Jarqynbaevtyń aıtýynsha, uryq damýynyń aýytqýlaryn aıqyndaý boıynsha ortalyqta jylyna 25 myńnan asa júkti áıelge ýltradybystyq zertteý júrgizedi. Bolashaq analarǵa dıagnostıkalyq zertteýden ótý úshin generasııaly ýltradybystyq skanerlermen jabdyqtalǵan 12 kabınet bar. Ishtegi sharanasynyń saýlyǵyn tekserýge kelgen analarǵa biliktiligi joǵary 14 arnaıy maman qyzmet kórsetedi. Mine, osyndaı mindet júgin arqalap, zor nátıjege qol jetkizgen biregeı dıagnostıkalyq mekeme shyn máninde qazirgi tańdaǵy ekonomıkalyq naryq jaǵdaıyna beıimdelgen, óz salasynda básekege qabiletti, turǵyndarǵa sapaly konsýltatıvtik-dıagnostıkalyq kómektiń kez kelgen túrin kórsete alatyn basty medısınalyq uıymnyń biri sanalady.
ShYMKENT
