LEBIZDER LEGI: Túrki elderiniń yntymaǵy

Túrkııa tabysty júrgizgen ekonomıkalyq saıasa­tynyń nátıjesinde álemde 16-orynǵa, al Eýro­pada 6-orynǵa kóterildi. Demek bul el Qazaq­stannyń aımaqtaǵy senimdi saýda-ekonomıkalyq áriptesi bola alady. Menińshe, Túrkııa men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynasty odan ári nyǵaıtý úshin tehnologııa salasyna ekpin berý qajet. О́ıtkeni tehnologııasy myqty el qaı jaǵynan bolsyn básekege qabiletti, ózge memleketterdiń aldynda eńsesi bıik, óresi joǵary turatynyn qazirgi jahandaǵy ahýal dáleldep otyr. Bul rette eń aldymen eki el arasyndaǵy joǵary oqý oryndarymen baılanysty jetildirip, jastarǵa baǵyt-baǵdar bergen abzal. Memlekettiń ár azamaty óz salasyndaǵy bilimin shyńdap, jetildirip, qaıtsem qazaqqa qyzmet ete alamyn degen saýaldy qoıyp, janashyrlyq múddemen bastamalardy júzege asyrǵany durys.

Sondaı-aq Qazaqstannyń bıdaıy álem surany­sy­na ıe ekeni belgili. Mine, osy oraıda eki memleket jahandyq naryqtaǵy sapaly astyqtyń úlesin arttyrý jáne ónimdi jetkizýdiń keleshek baǵyttaryn júıeleý joldaryn qarastyrýy qajet. Iаǵnı Túrkııa arqyly baılanys ornatyp, Eýropa eline jiberýge bolady. Buǵan qosa Qazaq­stan – paıdaly qazbalarǵa toly meken. Osy baǵyt­ta da eksportty jolǵa qoıý kerek. Tipti olardy qurǵaq kúıinde jóneltpeı, óndiris oryndaryn ashýdy kózdegen durys.

Serkan DINChTÚRK,

Qazaq-Túrik bilim jáne zertteý qaýymdastyǵy tóraǵasynyń birinshi
orynbasary, Dúnıejúzi qazaqtary qaýymdastyǵynyń tóralqa múshesi

Belsendi jastarǵa qoldaý qajet

Qazaqtardyń basym bóligi AQSh-tyń Nıý-Iork, Kalıfornııa, Chıkago, Tehas, Maıamı shtattarynda shoǵyrlanǵan. Buǵan qosa Qazaqstannan jyl saıyn qonys aýdaratyn otandastar sany ar­typ keledi.

Osy dıasporanyń ishinde, óziniń qazaq ekenine maqtanatyndar, kúndelikti ómirde qazaqtyń salt-dástúrlerin saqtaýǵa umtylatyndar bar. Kóp­shiligi Naýryz sekildi ulttyq merekelerde jına­lyp, túrli is-sharalar uıymdastyryp, qazaq­tyń mádenıetimen baılanysta bolýǵa tyrysady. Sheteldegi qazaq jastarynyń kóshbasshylyq daǵdylaryn qalyp­tas­tyrýǵa jáne dıaspora qyzmetterine belsendi qatysýǵa yntalandyrý, qoldaý kórsetýdiń de mańyzy zor. Shetel­dikterdi qaıtarý úshin qoldaý men aqpa­rat beretin qazaqstandyq organdarmen jáne kompanııalarmen baılanys ornatýǵa mán bergen jón. Sondaı-aq shetelder ómir súretin qandas­ta­rymyzdyń múddelerin kórsete alatyn kásibı qaýymdastyqtar men birlestikter qurýǵa qoldaý kórsetý, Qazaqstanda jobalardy iske asyrý úshin qajetti daǵdylardy damytý men granttardy tartý úshin mamandandyrylǵan bilim berý baǵdarlamalary men kýrstaryn qurý da – ózekti másele. Otandastarǵa qazaq mádenıetin, tarıhyn jáne tilin úırenýge múmkindik beretin túrli bilim berý kýrstary men is-sharalaryn damytý, shetelde qazaq mádenıeti men ónerin nasıhattaýǵa yqpal etetin mádenı zertteýlerdi, sondaı-aq jasandy jobalardy qoldaý qajet.

Araı SABYRJAN,

«Google» kompanııasynyń qyzmetkeri, AQSh

Atamekendi eshqashan umytpaımyz

О́tken ǵasyrdaǵy tar zamanda, moınyna qylburaý túsip, taǵdyrdyń teperishi men otarlaýshynyń qııanatyn kórip, ezgisin­de qalǵan babalarymyz urpaǵynyń aman­dy­ǵy úshin atajurtynan shetelge aýyp, údere kóshti.

Mine, sondaı «tar jol, taıǵaq keshýdi» basynan ótkergen, alaquıyn zamannyń daýyly shaıqaǵan býynnyń keıingi urpaqtary táýelsiz Qazaq eliniń astanasynda bas qosyp, soqtaly máselelerdi kóterýi – orasan jetistik. Biz qaı qıyrda júrsek te arqasúıer tiregimiz, qorǵan bolar qamqorshymyz atameken – Qazaq eli ekenin eshqashan umytpaımyz. Germanııa qazaqtary únemi túrli is-sharada bas qosyp, úshinshi býyn sanalatyn jas urpaq ulttyq dińinen ajyrap qalmaýyna kúsh salyp kelemiz. Men Túrkııada týyp-óstim, Germanııaǵa qonys aýdarǵanyma jıyr­ma jyldyń júzi boldy. О́kinishtisi, biz úıde ana tilinde sóılegenimizben, oqýda, jumysta, kóshede ózge tilde qarym-qatynas ornaıtyndyqtan balalarymyz ana tilin umytyp bara jatyr. Mundaı forýmnyń uıymdastyrylýy shet­tegi qandas aǵaıynnyń qazirgi tamyr soǵysy qandaı ekenin aıqyndaýǵa septigin tıgizedi. Germa­nııa­daǵy qazaqtar toı-tomalaq, asta ǵana emes, qoǵamdyq jumystarda da, rýhanı-mádenı keshter ótkizip te jastarymyzdyń boıyna qazaqylyqty sińirýge kúsh salyp kelemiz.

Osy jyly Germanııanyń Zalah qalasynda «Qazan» qazaq qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Valerıı Ostvaldtiń tikeleı uıytqy bolýymen «Abaı úıi» ashyldy. Munyń barlyǵy jas urpaqtyń ulttyq qundylyǵymyzdan ajyrap qalmaýy úshin qajet. «Otandastar qory» uıymdastyrǵan bul forýmnyń tálimdik, tárbıelik máni zor.

Sadııa SÚRER,

Germanııa qazaqtary qaýymdastyǵynyń, Eýropa qazaqtary quryltaıynyń tóraǵasy