О́ńirlik jobalyq keńseler elimizdiń barlyq oblys ortalyqtarynda jáne respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda ashylady. Ortalyq jobalyq keńsesi Astana qalasynda ornalasady. Atalǵan alańdarda konsýltatıvtik-keńesshi toptar qurylady, olardyń quramyna qarjy boıynsha táýelsiz keńesshiler, Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginiń ókilderi jáne jeke sot oryndaýshylary kiredi.
Olar azamattarǵa bankter men shaǵyn qarjy uıymdary aldyndaǵy merzimi ótken bereshekterdi retteý boıynsha keńes beredi, ári qaraı bıznesti josparlaýǵa jáne jumysqa ornalasýǵa kómektesedi. Mektepterdiń, kolledjderdiń jáne joǵary oqý oryndarynyń oqytýshylaryna qarjylyq jáne quqyqtyq saýattylyqty úıretetin oqý-ádistemelik materıaldardy ázirleý jáne mamandardy daıarlaý josparlanyp otyr.
Halyqtyń odan ári qaryz alýyna jol bermeý, boryshtyq júktemeniń ósýin shekteý, qarjy naryǵyndaǵy alaıaqtyq faktilerin azaıtý, atqarýshylyq is júrgizýdi jetildirý jáne tutynýshylardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý úshin zańnamany odan ári jetildirý arqyly júıeli sharalar qabyldanatyn bolady.
Eske sala keteıik, Memleket basshysy bıylǵy 1 qyrkúıektegi Qazaqstan halqyna Joldaýynda «Qaryzsyz qoǵam» jobasynyń mańyzdylyǵyn jáne ony elimizdiń barlyq aımaǵynda keńeıtý qajettigin atap ótken edi. «Qaryzsyz qoǵam» jobasynyń maqsaty – azamattarǵa qarjylyq jáne quqyqtyq bilikti kómek kórsetý, halyqtyń qarjylyq saýattylyǵyn arttyrý, azamattardyń banktik nesıeler men shaǵyn nesıeler boıynsha problemalyq qaryzdaryn sheshýge kómektesý.
«Qazaqstan Respýblıkasy azamattarynyń tólem qabilettiligin jáne bankrottyqty qalpyna keltirý týraly» Zańy aıasynda osy jyldyń 3 naýryzy men 11 qazany aralyǵynda el azamattarynan sottan tys bankrottyqqa 68,3 myń ótinish túsken. Olardyń 55,2 myńy boıynsha azamattar 1414 nómirine SMS habarlama jiberý arqyly osy tártipti qoldanýdan bas tartý týraly habarlama aldy.
5,7 myń azamatqa qatysty sottan tys bankrottyq rásimi júrgizilip jatyr, 1,2 myń ótinish qaralyp jatyr. 5,2 myń azamat bankrot dep tanylyp, olardyń jalpy bereshegi 8 mlrd teńgeden asty.
