El mereıin ústem etken Shymkentten shyqqan Azıada chempıondaryn taǵy bir márte tanystyrsaq, olar – nysana kózdeýden Zýhra Irnazarova, karateden Qaısar Alpysbaı men Sofıa Berýlseva, baıdarka jáne kanoe esýden Sergeı Emelıanov, stend atýdan Zoıa Kravchenko men Olga Panarına.
Megapolıs sportshylarynyń mundaı jetistikteri qandaı qupııamen baılanysty. Mamandardyń aıtýynsha, onyń eń basty syry – órenderdiń eńbekqorlyǵynyń arqasy. Sodan keıin sporttyq ınfraqurylym men bapkerlerdiń biliktiliginiń nátıjesi.
Shymkent boıynsha Azııa oıyndaryna sporttyń 23 túrinen 66 sportshy qatysty. Qalalyq sport jáne deneshynyqtyrý basqarmasynyń basshysy Baýyrjan Tumanbaevtyń aıtýynsha, Azıada aldynda jigitter men qyzdar josparǵa sáıkes tyńǵylyqty daıyndalǵan. Zýhra Irnazarova Qytaıdaǵy jarysqa barmaı turyp nysana kózdeýden álem chempıony atanyp keldi. Sondyqtan onyń Azııa oıyndarynda jeńiske jetýi – kezdeısoqtyq emes. Ol álemde nysana kózdeýden myqty sportshy ekenin taǵy bir márte dáleldedi. Zoıa Kravchenko men Olga Panarına da osy sport túrinen álem kýbokteriniń barlyq satysynda júldege ilinip júr. 60 kg-da óner kórsetken Qaısar Alpysbaı – karateden Tokıo olımpıadasynyń qola júldegeri Darhan Asadilovpen bir salmaqta. Qaı jarysta da ekeýi bir qatardan tabylatyn. Biraq bul joly Darhan óziniń ornyn baýyry Qaısarǵa berdi. Nátıjesinde el qorjyny bir altynmen tolyqty. Qaısar Alpysbaı da – osal sportshy emes. Islam oıyndarynyń, Parıjdegi halyqaralyq jarystyń júldegeri. О́ziniń myqty ekenin kezekti Azııa oıyndarynda da baıqatty.
Sport basqarmasy 4 jylda bir keletin Azııa oıyndary bastalar kezde aldyn ala tyńǵylyqty daıyndalǵan. Árbir sportshymen jeke-dara jumys júrgizip, jattyǵýlarynan, jarystarynan qaldyrmaǵan. Resmı dodalardan júldemen oralǵan qyz-jigitterden bul jolǵy básekede de medalsyz qalmaıtynyna sengen. Bul jerde jattyqtyrýshylardyń eńbegi ushan-teńiz. 2018 jyly respýblıkalyq mártebe alyp, megapolıs bolǵan Shymkenttiń bul – birinshi úlken jeńisi. Tipti tarıhı dep aıtýǵa bolady. Shahardyń sporttyq shejiresi osyndaı jetistikpen bastalyp jatyr. Sport basshylyǵynda sańlaqtar salǵan sara joldy keıingi tolqyn izbasarlar jalǵaıdy degen senim mol.
Degenmen barlyq jetistik birden bola salmaıdy. Sportta bir-eki jylda bıik shyńdar baǵynbaıdy. Bul úshin úlken mektep kerek. Bapkerler dınastııasy qajet. Sportshylardy tárbıeleıtin, shyńdaıtyn júıe, baǵdarlama bolýǵa tıis. Osynyń bári Shymkentte qalyptasqan bolyp tur. Áıtpese 45 eldiń kil myqtylary jınalǵan Azııa oıyndarynda ǵaıyptan taıyp altynnan olja salý – óte qıyn. Onyń ústine qazir sport salasy barlyq jerde erekshe qarqynmen damyp keledi. Árbir el sporttan qarjy aıap jatqan joq, tipti damýdyń mańyzdy strategııalyq josparyna aınalǵan. Onyń ishinde Qazaqstan da bar. Máselen, nysana kózdeýden buryn 10-15 qana el qatysyp kelse, qazir olardyń sany qyryqtan asady. Baıdarka men kanoe esýden de sanaýly memleket júldege talasatyn. Osy kúnde Azııanyń barlyq eli derlik qaıyqpen jarysta aldyna jan salmaıdy. Al sportta tabysqa jetýdiń bir sebebi – myqty ınfraqurylymnyń bolýy. Bul jaǵynan Shymkentte aýyz toltyryp aıtarlyqtaı nátıje bar. Máselen, ábden eskirip tozǵan Metallýrg stadıony jańadan paıdalanýǵa berildi. Bozaryq turǵyn alabynda záýlim sport ortalyǵy ashyldy. Badam sý qoımasyndaǵy baza kúrdeli jóndeýden ótti. Qazir balalar sonda jatyp, jattyǵý ótkizýge múmkindik aldy.
Sportshylar elge oralǵanymen arqany keńge salýǵa ýaqyty joq. О́ıtkeni basqarma basshysy aıtqandaı, kelesi jyly olardy Parıjde bolatyn dúnıejúzilik jazǵy Olımpıada kútip tur. Negizinde Azıada 2022 jyly ótýge tıis edi. Biraq karantınge baılanysty bir jylǵa keıinge shegerildi. Sondyqtan qazir sportshylar jattyqtyrýshylarymen birge jospar quryp, úlken dodanyń daıyndyǵyna kirisip jatyr.
Bir eskeretin jaıt, nysana kózdeý de, baıdarka men kanoe esý de – arzan sport emes. Alaıda sporttan álemdik reıtıngti bermeıtin elderdiń ózi bul saıystardan birinshi oryn ala almady. Soǵan qaraǵanda qymbat bolsa da megapolıste balalardyń osy sport túrlerimen aınalysýyna jaǵdaı jasalǵan. Bul oıymyzdy basqarma basshysy da shegeleı tústi. Onyń aıtýynsha, qalalyq ákimdik pen máslıhat depýtattary tarapynan sportqa qoldaý óte qarqyndy júrip jatyr. Buǵan dálel, byltyr eskek esý sportyna dep jańa qaıyqtar satyp alyndy. Qarý-jaraqtar, oqtar da – sý jańa. О́tken jyly Qazyǵurt shaǵyn aýdanynda Shooting Plaza Shymkent atý klýby ashyldy. Ol Orta Azııadaǵy stend atý alańynyń ondyǵyna kiredi. Al Qazaqstanda birinshi orynda turatyn baza. Qansha bala sonda nysana kózdep úırenip, oqý-jattyǵýlaryn ótkizedi. Buryn oqýshylar bul sportqa barýǵa shamasy jetpeıtin. Nemese kerisinshe sportshy kóp bolǵanymen myltyqtar sanaýly bolatyn. Qazir suranysqa qaraı barlyq sporttyq kerek-jaraq satyp alynady.
Medısına, taǵamtaný ǵylymdary osy kúnde sportqa da engen. Onsyz sańlaqtardyń jarystaǵy jeńisteri múmkin emes. Megapolıste sportshylardy ǵylymǵa súıenip daıyndaý máselesi de keıingi bir-eki jylda qatty qolǵa alynǵan.
«Dárýmensiz, boıǵa qýat beretin taǵamdarsyz sportshy eshqashan jetistikke jete almaıdy. О́ıtkeni jattyǵý, jarystan keıin demalyp, deneniń ál-qýatyn qalpyna keltirý úshin de mıneraldar men dárýmenderge baı qospalar qajet. Osyǵan baılanysty sport dárigerlerin daıyndap jatyrmyz. Qaı jerde qandaı maman bar ekenin estisek, dereý ózimizge shaqyryp alamyz. Sondyqtan sport medısınasyna kóp kóńil bólemiz. Kerek bolsa, bilim shyńdaý maqsatynda Reseıdegi mamandarmen tájirıbe almasamyz. Joǵary sport sheberligi mektebinde dárigerimiz arnaıy zertteý júrgizip, úlken nátıjege qol jetkizdi. Jekpe-jek sportta adam tez sharshaıdy. Kóp salmaq qýatyn bolǵan soń organızmniń óz-ózine kelýi ýaqytty alady. Al arnaıy ázirlengen qospalardyń arqasynda qazir sportshylar 5-6 kg salmaq qýsa da ózderin sergek sezinedi. Tipti sharshamaǵandaryn aıtady. Sol úshin zertteýimizdi ári qaraı jalǵastyryp, damyta bermekpiz», dedi B.Tumanbaev.
Statıstıkaǵa toqtalsaq, búginde Shym qalada 33 sporttyq uıym jumys isteıdi. Onda 18 myńnan asa bala men jasóspirim jattyǵady. Myńǵa jýyq sportqa baýlıtyn jattyqtyrýshy bar.
ShYMKENT
