Konteınerlik tasymal tabysty ma?

Jezqazǵan konteınerlik termınal qurýǵa tıimdi jer

Sessııada «Ortalyq Azııadaǵy kólik jáne logıstıka boıynsha seriktestik» qaýymdastyǵy ZTB prezıdenti Berik Bólekbaev, Qa­zaq­standaǵy konteınerlik tasymaldaý naryǵyn damytýdyń jańa vektorynyń birine Jezqaz­ǵan­da konteı­ner­lik termınal qu­rý máselesin qoıdy. Sóıtip, oǵan negiz bolatyn alǵysharttar týra­ly oıymen bólisti.

Qazir álem boıynsha, sonyń ishinde Azııa elderinde júk aǵyny ulǵaıyp jatqan kez. Sonyń biri konteınerlik tasymaldaýǵa erek­she kóńil bólinip otyr. Bul – búgingi kúnniń trendi. Al Qazaq­stan basty baǵdar, THKB-ǵa qatysa otyryp, bul tasymaldyń jańa túrinen qalys qalmaıtyny anyq.

«Eldegi tranzıttik baǵdardyń áleýe­­tin arttyrý týraly sóz qoz­ǵa­ǵan­da, ınfra­qurylymdy damytý, onyń qata­ryn­da konteı­ner­lik termınal qurý isine aıryqsha nazar aýdarǵanymyz jón. Iri konteınerler jaǵdaıy túsinikti, olar Almaty, Astana, Qaraǵandy, Aqtóbe, Shymkent qalalarynda ornalasqan jáne turaqty jumys istep tur.

Desek te, qazir tendensııa, geo­saıa­sat ózgerip jatqan kez. Baǵ­dar­lar men júk aǵyny da ózgerýde jáne olar­dyń qarqyny da jyldam. Barshaǵa aıan, Jetisý, Abaı, Uly­taý oblystary ja­ńa­­dan ashyldy. Sol keıin ashyl­ǵan oblystyń ortalyǵy – Jez­qazǵan qalasy. Osy Jez­qazǵan qalasy Qaraǵandy obly­syna qa­rasty bolǵan kezde, nazardan tys qalyp, damýy ken­jeledi. Endi ol oblystyń or­ta­lyǵy bolǵandyqtan, qalaıda damýdyń dańǵyl jolyna túseri anyq. Onyń ústine munda 9 iri ká­siporyn ashylady. Sondaı-aq Jez­qazǵannyń ústinen negizgi baǵdarlar – Soltústik – Ońtústik, Batys – Shyǵys, sondaı-aq THKB ótedi.

Munymen aıtpaǵymyz, Jez­qaz­­ǵan­nyń geografııalyq ornalasýy ishki jáne tranzıttik baǵ­darlarǵa qolaıly. Soǵan qa­ra­mastan Jezqazǵanda kon­teı­ner­lik termınal joq. Alaıda sol jerde jumys istep jatqan taý-ken kásiporyndary termınal salýǵa jáne onyń qurylysyna ınvestısııa salýǵa múddeli. Osy joba týra­ly Atamekenmen, oblys ákimshiligimen jáne óńirlik kólik, bıznes ókilderimen kelissózder júrgizilip jatyr.

Atalǵan qalada konteınerlik termınal salýdyń taǵy bir tıimdi tusy – keleshekte Qaraǵandy men Jezqazǵan arasynda tórt jo­laqty avtojol, sondaı-aq Jez­qaz­ǵan men Qyzylorda qalalary arasynda da avtokólik jolyn salý jobasy júzege aspaqshy. Jez­qazǵan – Sekseýil temirjol je­lisi boıynda da 17 stansa ju­mys isteıdi. Áýejaı da alys emes. Eń bastysy, qalada 9 iri ón­­di­ristik kásiporynnyń ashylatyny tranzıttik baǵdardy aıt­pa­ǵanda, ishki júk aǵynynyń ul­ǵaıýy­na jol ashady. Sondyqtan bul qalada konteınerlik termı­nal qurýdy konteınerlik tasymaldaýdy damytýdyń bir baǵyty retinde qarastyrǵan abzal», dedi ZTB prezıdenti.

Konteınerlik tasymaldaǵy  kedergiler

Osy taqyrypty ekinshi qyry­nan qarastyrǵan otandyq vagon (konteınerler) operator­lary men tasymaldaýshylar qa­­ýym­dastyǵynyń bas dırektory Saltanat Adambaeva, el terrıtorııasy arqyly ótetin tranzıttik konteınerlik tasymaldaý kóleminiń jyldan-jylǵa ósip kele jatqanyna toqtalyp, elimizde konteınerlik tasymal­dy damytýǵa keder­gi bolyp otyr­ǵan negizgi faktorlarǵa nazar aýdartty. Sonyń biri ın­fra­qu­ry­lymdyq shekteýlerge qa­tys­ty boldy.

«Qazaqstanda júk jóneltý­shiler eks­­portqa baǵyt­tal­ǵan júkterin jappaı konteınerlerge tıeı almaıdy. О́ıt­keni oǵan ınfraqurylymdyq shekteý­ler bar. Iаǵnı konteı­ner­lik alań, arnaıy kran, taǵysyn taǵy qurylǵylar qajet. Jalpy, elimizdiń ımport, eksport, res­pýb­lıkalyq baǵyttaǵy temir­jol jelisi vagondardy tasymal­daý­ǵa arnal­ǵan», dedi ol.

Sondaı-aq tasymaldaý úde­ri­si­niń barlyq qatysý­shy­synyń temirjol kóligi qyzmetterine teń dárejede qol­je­timsiz ekenin, oǵan qosa konteınerlik tasymaldaýdy qamtamasyz etýge fı­tın­gilik platformalardyń da jetis­­peı­tinin aıtty. Sóıtip, tranzıttik baǵyt­ta júk tıel­­­­gen konteınerlerdi tasymaldaý ba­ry­synda tarıf saıasatynyń turaq­syzdyǵyn jáne bos kon­teı­ner­lerdi menshik ıesi eline ýaqtyly qaıtarý qam­ta­masyz etil­meı otyrǵanyn eske saldy.

Pikir almasý barysynda qaty­sý­­shy­lar konteınerleýdi tez arada damytý qajetin biraýyzdan qoldady. Bul  Qazaqstanǵa tran­zıt­tik jáne eksporttyq ta­sy­mal­daý kólemin 4,1 mln JFE-ge deıin arttyrýǵa múmkindik beredi. Sebe­bi bizdiń eldiń júk tasymaldaý kó­lemin ulǵaıtýǵa áleýeti jetedi.

Mundaǵy utymdysy – eli­miz­diń teńiz tasymalymen sa­lys­tyr­ǵan­da tasymal­daý ýa­qy­tyn qys­qartýǵa múm­kindik bere­tin qo­laı­ly geografııalyq ornalasýy. Sondyqtan res­pýblıkalyq Kon­teı­ner­lendirý baǵ­darlamasyn daıyn­daý ke­zinde múmkindigine qaraı na­­ryq syıym­dylyǵyn, damý sse­narıılerin, QTJ men mem­le­kettiń rólin anyqtaý óte ma­ńyzdy bolmaq.

Negizi Qazaqstan Ortalyq Azııa men Kaspıı aımaǵyndaǵy to­lyqqandy kó­lik habyna aınalýdy maqsat tutty. Osyǵan baı­lanysty salany damytý, tran­­­zıttik aǵyndardy tartý ba­ǵy­tynda aýqymdy jumystar atqa­rylyp jatyr. Qazir bir­qa­tar strategııalyq mańyzdy ınfra­qu­ry­­lymdyq joba júzege asy­rylyp, ákim­shilik kedergilerdi azaıtý jáne ıkem­di tarıf saıasatyn iske qosý sharalary qolǵa alynǵan. Infra­qurylymdy jań­ǵyr­týǵa erekshe kóńil bólinip, tran­zıttik júkterdiń jyl­dam­dy­­ǵyn arttyrý sharalary basty nazarda tur.