Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
Konferensııaǵa kelgen qonaqtar jahandyq eńbek naryǵynyń damý úrdisteri, sapaly jumys oryndaryn qurý jáne eńbek naryǵyna bıznes-ortanyń áseri jóninde tushymdy oı-pikir aıtty. Bul rette tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasymen qatar adam kapıtalyn damytý jaıy nazardan tys qalmady. Basqosýda Premer-mınıstrdiń orynbasary Tamara Dúısenova eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerdi eskere otyryp, saladaǵy tolǵandyrǵan máselelerge toqtaldy.
– Keıingi 3 jylda pandemııa, ekonomıkalyq sanksııalar, jahandyq saýda júıesi eńbek naryǵynyń konfıgýrasııasyn ózgertti. Bul erteńgi daǵdylarǵa suranysty qaıta qarastyrýǵa sebepshi boldy. Qazir Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Eńbek naryǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasy ázirlenip jatqanyn bilesizder. Búgingi konferensııada da tujyrymdamada kózdelgen máselelerdi qarastyramyz. Biz qazir tehnologııalardyń, sıfrlandyrýdyń jáne jasandy ıntellektiniń qarqyndy damýynan halyqty jumyspen qamtýdaǵy jáne bıznestegi ózgeristerdi baıqap otyrmyz. Sonymen qatar ınternet-platformalar tek trend emes, óz aldyna damyp kele jatqan baǵytqa aınaldy. Osy syn-tegeýrinderdiń barlyǵy derlik – qazirgi eńbek naryǵyndaǵy jańashyldyqtar, – dedi T.Dúısenova.
Memleket basshysynyń tapsyrmasymen ázirlenip jatqan tujyrymdama bir ǵana emes, birneshe baǵytty qamtıdy eken. О́ıtkeni eńbek naryǵyndaǵy ózgerister, jumys kúshi ekonomıkaǵa áser etedi. Munda jumys berýshilermen qatar eńbekke qabiletti azamattardyń úılesimi mańyzdy. Osy rette Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstri Svetlana Jaqypova tujyrymdamanyń mán-mańyzy týraly aıtyp berdi.
– Biz álemdik ekonomıkadaǵy ózgeristerge, tehnologııalyq úderiske kýá bolyp otyrmyz. Eńbek naryǵy da osy jańashyldyqtan qalys qalǵan joq. Kásipter jańaryp, jumysqa qajetti daǵdylar kúrdelenip jatyr. Soǵan saı qaýipsizdik standarttaryn jaqsartýǵa kóbirek kóńil bólinip otyr. Tujyrymdamany ázirleýge áýeli eńbek naryǵynda suranys pen usynys arasyndaǵy teńgerimsizdiktiń ósýi sebep boldy. Aldaǵy 5 jylda jumys kúshine jyl saıyn 100 myńǵa jýyq jańa jumys orny qajet bolady. Sondaı-aq jumys oryndaryn qurý qarqyny demografııalyq ósimi joǵary halyqtyń qajettiligin qamtamasyz etip jatqan joq. Jańa jumys oryndarynyń 87% negizinen tómen jáne orta ónimdi sektorlarda qurylatynyn atap ótken jón, – dedi S.Jaqypova.
Ulttyq statıstıka bıýrosynyń málimeti boıynsha naq qazir elimizde jumyssyzdyq deńgeıi 4,8 paıyzdy kórsetip otyr. Eńbek naryǵynda jumysshylarǵa áli de bolsa suranys joǵary. О́ıtkeni búginde tehnıkalyq jáne kásiptik bilim uıymdarynda túlekterdiń tek 62%-y jumysqa ornalasady eken. Bul eńbek naryǵynda jumysshyǵa táýir jalaqy, sapaly jumys usyný qajet ekenin uqtyrady. Taǵy bir jaıt, jumysshylardy biliktilikti arttyrý baǵdarlamalaryna tartý jaǵy da aqsap tur.
– Adam kapıtalynyń damýy ekonomıkanyń qajettilikterimen tyǵyz baılanysty bolýy kerek. Úzdik halyqaralyq tájirıbelerge sáıkes kásiptik baǵdar berý balabaqshadan bastalyp, ómir boıy jalǵasýy kerek. Adam kapıtalyn damytýdyń draıveri kadrlardy daıarlaý kezinde ekonomıkanyń naqty qajettilikterine baǵyttalǵan tehnıkalyq jáne kásiptik bilim bolýy kerek. Bul rette alǵan bilim men daǵdylardyń ózektiligi Ulttyq biliktilik júıesin damytý esebinen qamtamasyz etiledi, – dedi S. Jaqypova.
Konferensııanyń plenarlyq sessııasynda BUU-nyń eldegi turaqty úılestirýshisi Mıkaela Frıberg-Storı jahandyq eńbek naryǵynyń negizgi tendensııalary men syn-tegeýrini jóninde baıandady. Dúnıejúzilik memlekettik jumyspen qamtý qyzmetteri qaýymdastyǵynyń atqarýshy hatshysy Eva-Marı Mossere eńbek naryǵynyń tıimdi ınfraqurylymyn qalyptastyrýdyń halyqaralyq tájirıbesi týraly oı qozǵady. Izinshe Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek forsaıttyq bilim berý júıesi men eńbek naryǵynda básekelestikti shyńdaý úshin qajet bolatyn daǵdylar týrasynda aıtyp berdi. Sonyń ishinde keıingi kezderi jıi aıtylyp júrgen jasandy ıtellektiniń jumys ornyn shektemeıtinin, kerisinshe, keleshekte ony meńgergen mamanǵa suranys joǵary bolatynyn eskertti. Joǵary bilim salasyndaǵy jańashyldyqtardy qaýzady.
Konferensııada sarapshylar eńbek naryǵyndaǵy ózgeristerdi jan-jaqty saralady. Keleshekte qandaı jumys oryndary qajet? Kadr daıarlaý jaǵy qalaı bolady? Eńbek naryǵyndaǵy ınfraqurylymnyń jaı-kúıi she? Elektrondy eńbek bırjasy qalaı úılesedi, bári-bári nazardan tys qalmady. Bir sózben aıtqanda, jyl sońyna deıin ázirlenip, bekitilgeli turǵan Eńbek naryǵyn damytýdyń 2030 jylǵa deıingi tujyrymdamasyna tuzdyq bolarlyq oı-pikir aıtyldy.
