Pikir • 06 Qarasha, 2023

Túrki áleminiń jańa kezeńi

282 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Túrki memleketteri uıymynyń mereıtoılyq sammıtiniń ataýy kórsetip turǵandaı, Qazaqstan tóraǵalyǵymen ótetin jyl Túrki áleminiń jańa kezeńin ashyp otyr. Bul jerdegi úsh Prezıdenttiń bastamasyn úsh qaǵıdat dep aıtýǵa bolady.

Túrki áleminiń jańa kezeńi

Túrkııa Prezıdenti atap ótken bir álipbı, Qazaqstan Prezı­denti atap ótken bir tarıh jáne О́zbekstan Prezıdenti atap ótken bir bank, ıaǵnı túrki memleketteri arasyndaǵy ynty­maqtastyqtyń myzǵymas negizin quraýǵa septi­gin tıgizedi. Ortaq álipbı – ıdeo­logııalyq turǵy­da óte mańyzdy qadam. Bizdiń elde latyn álipbıine kóshý týra­ly bastamalar bolǵan. Ol keıinge shegerilgenimen, jańa serpilis alýy múmkin. Al or­taq tarıhqa kelsek, arhıv materıal­­daryn qaıta qaraý – baýyrlas halyqtardyń bolashaq qadam­dary úshin eleýli serpi­lis. Túrki memleketterin qaıta qaraý­dy usynýdyń ózi uıymǵa múshe memleketter arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq, tarıhı-áleýmettik, ıaǵnı barlyq salada birigýdi kúsheıtetin faktor. Odan keıingi ekonomıkalyq faktor. Bul turǵyda byltyr ótken sammıtte Túrki ınves­tı­sııalyq qory qurylyp, 500 mln dollardaı alǵashqy jarna anyqtalǵan bolatyn. Endi Túrki ınvestısııalyq banki qurylatyn bolsa, bul – osy memlekettegi ınfra­qurylymdyq jobalardy qarjylandyrý úshin jańa tetik paıda bolady degen sóz. Bul – elder arasyndaǵy ınves­tısııa­lyq aǵymdy kúsheıtýge mańyz­dy qadam. Árıne, Túrkııanyń Ortalyq Azııa mem­leketteri­men, onyń ishinde Qazaqstan­men saýda-ekonomıkalyq qa­rym-qatynastaǵy úlesi áli de bolsa tómen. Bul jerde Reseı, Qytaı bastamalary, Eýrazııa ekonomıkalyq qaýymdas­tyǵy nemese «Bir bel­deý, bir jol» jobasynyń qar­jylary­men salystyrýǵa kel­meıdi. Deı turǵanmen Me­mleket bas­shysynyń osy turǵy­daǵy zań­namalardy jáne ekono­mı­kalyq termınderdi, ekono­mı­ka­­lyq tetikterdi úıles­tirý bas­ta­ma­sy aldaǵy ýaqyt­ta Túrki mem­leketteri uıymy­nyń múshe­leri arasyndaǵy ekonomıkalyq qarqyndy kúsheıtýge óz septigin tıgizýi múmkin.

Áskerı salada da serpindi seriktestik baıqalady. Byltyr­dan beri Qyrǵyz Respýblıkasy túrik «Bayraktar»-yna kóp­tep tapsyrys berip jatyr. Odan bólek, Ázerbaıjan túrik áskerı qarýlaryn keńinen qol­dana bastady. Qazaqstan men О́zbekstan da osy baǵyttaǵy qarym-qatynasty júzege asyryp keledi. Ortalyq Azııa mem­leketteriniń qatysýymen arnaıy jattyǵýlar ótip jatyr. Aldaǵy ýaqytta ekonomı­kalyq yntymaqtastyq ıntegrasııasy kúsheıedi.

 

Qazbek MAIGELDINOV,

Ulttyq quryltaı múshesi, saıasattanýshy