Eger halyqaralyq, aımaqtyq mádenı-rýhanı hám ekonomıkalyq-áleýmettik ıntegrasııaǵa salsaq, budan utarymyz da mol. Túrki keńesin qurý bastamasyn kótergeli baqandaı on jyl ótti. Bul – qur sóz emes, naǵyz syrtqy saıasattaǵy úndestik ıntegrasııasy. Bul uıymnyń keleshegi – ıdeıasynda.
Keshegi jıynda Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev «TURKTIME!», ıaǵnı «Túrki dáýiri!» degen urandy tastap, sol urannyń aınalasynda qandaı qundylyqtardyń jatqanyn baıandap berdi. Sondyqtan bul uıymǵa múshe elderdiń árqaısysynyń artqan úmiti zor. Túrki memleketteri uıymynyń ıntegrasııalyq saıasatynda túrkilik, atajurt pen ortaq shańyraq ıdeıasy jatyr. Al bul – óz kezeginde Shanhaı yntymaqtastyq uıymy, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sekildi basqa da uıymdardyń ustanymdarynan anaǵurlym erekshe, qundy. Osy turǵydan alǵanda, uıymnyń qatynasy myǵym bolmaq.
Túrki memleketteri uıymynyń atqarǵan is-sharalaryna kelsek, apatty Aral sý basseınine kóktemge deıin mol mólsherde sý kólemin jiberý máselesi sheshimin tapty. Ekonomıkalyq dálizderdiń ońtaıly ári jedel qolǵa alynýy jolǵa qoıyldy. Ásirese Transkaspıı torabymen energetıkalyq kózderdi, taýarlar tasymaldaýdyń geosaıası ahýaldarǵa baılanysty ornyqty baǵyty anyqtaldy. О́zara taýar aınalymynda ınvestısııalyq ortaq baǵdarlamalar, jobalar ekijaqty kelisimderge kóshti.
Saıası sheshimder beıresmı kún tártipterinde, ásirese geosaıası baǵytta, planetarlyq deńgeıdegi taqyryptarda aragidik kóterilip júr. Áskerı sheshimder de qabyldanyp jatyr. Muny Túrkııanyń jańa áskerı ınnovasııalyq qurylǵylary – «Bayraktar»-yn jiberýden de kórýge bolady. Bul sheshimdi ortaq shekaralardyń tutastyǵyn saqtaý men qorǵanys kúshterin arttyrý maqsatynda jasalǵan qadam dep qabyldaýymyz kerek. Uıymǵa múshe elder álemniń saıası ózgeristerge pikir bildirýge quqyly ekenin dáleldep keledi. Bul da – jarııalylyq pen demokratııalyq qaǵıdalardyń Túrki memleketteri uıymy sheńberinde júzege asyrylyp jatqandyǵynyń bir kórinisi.
Bir sózben aıtqanda, túrki álemine jar salǵan «Túrki dáýiri!» degen qundylyǵy zor urannyń bastamasy tek egemendigi bar túrki elderine ǵana emes, túrkilik ulttyq kodyn saqtap otyrǵan ózge de túrkitildes halyqtar men elderge de táýelsizdikten úmit úzbeı, ortaq shańyraq astyna jınal degen messedjdi bildirgendeı boldy.
Maqsat JAQAÝ,
saıasattanýshy
