Aýyl halqyn týǵan jeriniń tósinde ornyǵyp tútin tútetýine ıgi áser etetin jaıdyń biri mádenıet oshaqtaryn jandandyrý ekeni belgili. О́ńirde «Aýyl – el besigi» baǵdarlamasy aıasynda 1,9 mıllıard teńgege 6 ınvestısııalyq joba qolǵa alyndy. Sál taratyp aıtatyn bolsaq, onyń beseýi qurylys nysany da, bireýi qaıta jańǵyrtý jumystary. Sonyń ishinde Astrahan aýdanyna qarasty Novocherkasskoe selosynda 250 oryndyq sport ǵımaraty bar mádenıet úıi salynady. Mundaı jaǵymdy jańalyq Stepnogorsk qalasynyń Qarabulaq aýylynda, Arshaly aýdanynyń Arshaly kentinde de oryn alady. Aıtalyq, shoq juldyzdaı shaǵyn ǵana Qarabulaq aýylynda 145 oryndyq mádenıet úıi salynsa, Arshaly kentinde 300 oryndyq mádenıet úıi boı kóteredi. Osylaısha, el eńsesin bir kóterip qalmaq. Bulandy aýdanynda Nıkolskoe, Voznesenka selolarynda 150 oryndyq mádenıet úıi salynsa, Esil aýdanyndaǵy Buzylyq aýylynda da turǵyndardyń kókeıinde júrgen kúrdeli másele sheshimin tabady.
Jańa mádenıet úılerimen qatar, burynnan beri halyqqa adal qyzmet etip, eldiń rýhanı keńistigin nurlandyryp turǵan mádenıet úılerine jóndeý jumystaryn júrgizý kózdelip otyr. Taratyp aıtatyn bolsaq, Ereımentaý aýdanyndaǵy Oljabaı batyr atyndaǵy aýyldaǵy klýb kúrdeli jóndeýden ótkizilse, osy aýdandaǵy Taıbaı aýylyndaǵy burynǵy dúken ǵımaraty kúrdeli jóndeýden ótkizilip, qaıta jabdyqtalady. Mine, osylaısha, shaǵyn aýyldarda halyqtyń bir ýaqyt kóńil kóterip, mádenı sharalar ótkizip, serpilýine múmkindik týǵyzylmaq. Asylynda jergilikti jerdegi klýbtar oıyn-saýyq qana ótkizetin oryn emes, sonymen qatar jalpaq eldi jaqsylyqqa baýlyp, ortaq iske jappaı jumyldyrýǵa septigin tıgizetin, rýhanı nár beretin oryn. Mine, sondyqtan ótpeli kezeńde júdep qalǵan aýyl mádenıetine kóńil bólinýi quptarlyq-aq. Osy oraıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Aýyl – qazaqtyń altyn besigi. Elge eńbegi sińgen kórnekti tulǵalardyń basym kópshiligi aýyldan shyqqan. «Aýyl – el besigi» arnaıy jobasynyń aıasynda keshendi túrde mádenıet nysandaryna kúrdeli jóndeý júrgizilýde» dep atap ótýi de tegin emes. Memleket basshysynyń alǵa qoıyp otyrǵan tapsyrmasyn tap-tuınaqtaı etip atqarýǵa bilek sybana kirisken óńirde jalpy quny 838 mıllıon teńge bolatyn 7 kúrdeli jóndeý jumysy júrgizilip jatyr. Bul jaqsylyqtyń sharapaty óńirdegi birneshe aýdannyń mádenıet oshaqtaryna tıip tur. Jergilikti bıýdjet esebinen de mádenıet oshaqtary salynyp, jóndeý jumystary júrgizilip jatyr. Ereımentaý, Astrahan, Atbasar, Býrabaı, Birjan sal, Zerendi, Qorǵaljyn, Aqkól, Jarqaıyń, Sandyqtaý, Selınograd aýdandary men Stepnogor qalasynyń Shańtóbe, Aqsý, Bestóbe kentterinde jalpy kólemi 1 mıllıard 339 mıllıon teńgeni quraıtyn jóndeý jumystary júrgiziledi. El turǵyndarynyń kóz aldarynda sál tozǵan mádenıet oshaqtary qurylysshynyń qalaǵynan jańa shyqqandaı jutynyp sala berse ǵanıbet emes pe? Jalpy esepti kezeń ishinde 42 klýbta 1 517 197,3 myń teńgege jóndeý jumystary júrgizildi. Bul sońǵy jyldardaǵy aýyz toltyryp aıtýǵa ábden laıyqty qomaqty jumys ekeni sózsiz. Joǵaryda atalǵandardan basqa 12 klýbtyq mádenıet nysandarynda kúrdeli jóndeý jumystary júrgizilip jatyr. Máselen, Aqkól aýdanyndaǵy qalalyq mádenıet jáne demalys saıabaǵy jóndeý jumystarynan keıin kórki kóztartarlyq bolyp qulpyryp sala berdi. Bul maqsatqa 90 mıllıon 101 myń teńge qarajat qarastyrylǵan bolatyn. Kúrdeli jóndeý jumystarymen qatar, aǵymdaǵy jóndeý jumystary da ret-retimen atqarylýda. Bul maqsatqa 202 668 myń teńge qarastyrylyp, 24 aýyl klýby ádemi ajarǵa ıe boldy. Mundaı jumystar Aqkól, Arshaly, Astrahan, Birjan sal tárizdi aýdandarynda qolǵa alyndy.
Sońǵy jyldary qaltaly azamattar da aýyl mádenıetine kóńil bóle bastady. Bul óte quptarlyq qadam. Ásirese aýyl sharýashylyǵy qurylymdarynyń basshylary eldi mekenderdiń etegi sógilmeı, tutas otyrýyna múddeli. Jer-jerde balalardyń sport alańdaryn salyp, mádenıet oshaqtaryn jóndep, qamqorlyq kórsetilip jatyr. Bıyl óńirde Sandyqtaý aýdanynyń Belgorod aýyldyq mádenıet úıi demeýshilerdiń esebinen jarty mıllıon teńgege jóndeldi. Jarqaıyń aýdanynda da dál osyndaı jumys qolǵa alynyp, dittegen jerine jetti. Mundaı mysaldardy kóptep keltirýge bolady. Demek, qaltaly azamattar el muqtajyna kóńil bóle bastady degen sóz.
Bizdiń jaqta qys uzaq. Sondyqtan aýyldaǵy mádenıet oshaqtaryn qysqa daıyndaý aıryqsha mańyzdy. Aǵymdaǵy jyly oblystyq bıýdjetten jeti bloktyq-modýlddik qazandyq satyp alýǵa 255,7 mıllıon teńge qarajat bólindi. Qajetti qazandyqtar alynyp, Shortandy kentiniń demalys ortalyǵy, Esil aýdanynyń Dvýrechnyı, Astarahan aýdanynyń Kamen, Jaqsy aýdanynyń Jańa-Qıma aýylynyń mádenıet oshaqtaryna ornatyldy. Ereımentaýdaǵy Taıbaı, Oljabaı selolyq klýbtary da osyndaı qamqorlyqtyń sharapatyn kórdi. Aqkól aýdanynyń Novorybınka, Qorǵaljyn aýdanynyń ortalyǵyndaǵy Qorǵaljyn aýylyndaǵy mádenıet úıleriniń qazandyqtary jóndeýden ótkizildi.
Oblystaǵy klýbtyq úlgidegi mádenıet nysandaryn damytýǵa 448 290,9 myń teńgeni quraıtyn qajetti quraldar alyndy. Aıtpaqshy, sóz arasynda osy qarjynyń negizi bıýdjetten bólinip otyrǵandyǵyn, sondaı-aq ortaq iske jergilikti mesenattardyń da atsalysqandyǵyn aıta ketýge bolady.
Bıyl aýyldyq mádenıet úıleri qajetti sahna kıimi men mýzykalyq aspaptar alyp, bir jańǵyryp qaldy. Bul tarapta aýyl mádenıetine janashyr kásipkerler 314 083,2 myń teńge kómek kórsetkendigin aıta ketelik.
О́ńirde 14 112 bala qatysatyn 1 035 balalar úıirmesi jumys isteıdi. Demek, ónerge jaqyn, mádenıetke sýsaýly aýyl balalary rýhanı nár alyp, jetilip keledi. О́nerdiń órisinde ómirlik azyq alǵan órenniń kókiregi oıaý bolary sózsiz. Bolashaqtyń sara jol ashýyna mańyzdy sharalardyń septigi mol. Sóz sońynda bıyl oblystyń aýyldaǵy mádenı mekemeleri barlyǵy 3 792 405 adamdy qamtıtyn 24 myńnan astam is-shara ótkizgendigin aıta ketelik.
Aqmola oblysy
