Rojdestvenka aýyldyq okrýgine qaraıtyn Maksımov jáne Rozovka aýyldarynyń turǵyndary men «Kırov» JShS-nyń jylqylary bir úıirde baǵylyp kelgen. Jalpy sany 375 maldyń 37-si joǵaryda atalǵan seriktestikke tıesili. Jergilikti turǵyndardyń aıtýynsha, oqıǵa 6 qarasha kúni oryn alǵan. Túlikteriniń birinen soń biri tyrapaı asyp ólip jatqanyn kórgen Maksımov turǵyndary dabyl qaǵyp, veterınarlyq organǵa habar túsirgen. Veterınarlar alǵashqyda 27 jylqynyń óleksesin anyqtaǵan eken. Ýaqyt óte qyrylǵan maldyń sany 51-ge jetip jyǵyldy.
– Shyǵyn bolǵan jylqylardyń jeteýi «Kırov» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginen qosylǵany anyqtaldy. О́zgesi 13 turǵynǵa tıesili. Barlyq jylqylar egilgen, juqpaly aýrýlar tarady deıtin emes. Bizdiń oıymyzsha, mal toıynyp ólgen bolýy múmkin, – deıdi aýyldyq okrýgtiń ákimi Rashıd Galeev.
Pavlodar oblysynyń bas veterınary Aıdar Ýálıevtiń aıtýynsha, qos aýyldyń úıirin jergilikti jylqyshy biraz kún qashyqta ustaǵan. Janýarlar ashyǵyp qalsa kerek. Odan soń top jylqy Maksımovtaǵy sharýa qojalyǵyna qarasty egistikke túsirilgen.
– Bul aýmaqta qarabıdaı ósiriledi. Bıyl qara kúz aımaǵymyzda erekshe jyly bolyp turýyna baılanysty qarabıdaıdyń sabaǵy 10-15 santımetrge kóterilip, qaýlap ósip ketken. Ári sharýashylyq jer tanabynda kúzgi óńdeý is-sharalaryn júrgizgen. Ashyǵyp turǵan mal egistikte túsken soń qatty toıynǵan. Asqazany birden nárli azyqqa tolyp qalǵan soń janýardyń as qorytý júıeleri durys jumys istemeı, jaǵdaılary qıyndaǵan. Maldyń ishi keýip, isinip ketken. Veterınarlardyń tilimen aıtqanda, ótkir meteorızm júrgen. Jylqylar sodan qınalyp ólgen sııaqty. Bizdiń veterınarlarymyz qazir jylqylardyń kúıin turaqty baqylap, kúnine birneshe márte temperatýrasyn ólshep jatyr. Dene temperatýrasy 38 gradýstan asqan joq. Eger mal arasynda juqpaly dert tarasa, janýarlardyń dene qyzýy áldeqashan 40 gradýstan asyp keter edi. Onyń ústine mamandar ishki aǵzalaryn kesip, zertteýler júrgizdi. Organdary zaqymdanbaǵan, kóktalaǵynda ózgeris joq. Aman qalǵan maldyń kúıleri turaqty, –deıdi ol.
Qazirgi ýaqytta ólgen maldyń ushalarynan arnaıy synamalar alynyp, zerthanalarǵa jiberilgen. Al aman qalǵandarynan veterınarlar qan alyp, juqpaly aýrýlardyń bar-joǵyn tekserý úshin elordadaǵy zerthanaǵa jóneltti. О́ńirdiń bas memlekettik veterınarııalyq-sanıtarııalyq ınspektory Rashıd Nurbekov jylqylardyń aǵzasy áldeneden ýlanýy múmkin ekenin jetkizdi. Áıtpegende barlyq mal kúıdirgi men pasterellezge qarsy vaksınalaýdan ótken. Veterınarlyq qujattary da durys. Al mal jaıylǵan qarabıdaı alqaptaryn jergilikti sharýashylyq ókilderi hımııalyq pestısıdpen óńdegen joqpyz dep otyr.
Aram ólgen maldyń barlyǵy búginde orǵa qulatylyp, órtelgen. Mamandar qaýipti dert tarasa, onyń belgileri kózge uryp turatyn edi, tiri qalǵan janýarlarda ondaı baıqalmaıdy dep sendirip otyr.
Aıtyp óteıik, Pavlodar oblysynda maldyń jappaı qyrylý oqıǵalary jalǵyz bul emes. Bıylǵy shilde aıynda Jelezın aýdanyndaǵy «Asan» sharýa qojalyǵy aıdyń-kúnniń amanynda 37 bas qara malynan aıyrylyp qaldy. Byltyr nesıege satyp alǵan asyl tuqymdy qymbat túlik aınalasy bir saǵattyń ishinde birinen soń biri sulap, aram qatqan. Keıin janýarlardyń nıtratty tyńaıtqyshtarmen óńdelgen jerde jaıylǵany málim bolǵan. Iаǵnı ýlanyp ólgen. Byltyr «Demeý» nesıe seriktestiginen on jylǵa 30 mln teńge nesıe alǵan sharýa osylaısha aıaq astynan shyǵynǵa batty. Jergilikti jerlerde mal tabyndarynyń ýlaný oqıǵalary kóbine baqtashylardyń salǵyrttyǵynan oryn alatyny da jasyryn emes. Sondyqtan mal ósirýshiler de, egin ósirýshiler de óz qyraǵylyqtaryn kúsheıte túspese bolmaıdy.
Pavlodar oblysy,
Pavlodar aýdany
