– Dáýrenbek Májıtuly, ulttyq valıýtamyz – teńgeni qalaı baǵalaǵan durys? Memlekettik rámizder qataryna qoıýǵa bola ma?
– Ulttyq valıýtany memlekettik rámiz retinde de baǵalaǵan durys. Ony memlekettik Tý jáne Eltańbamen qatar qoıýǵa bolady. О́ıtkeni memlekettiń basqa derbes atrıbýttary syndy teńge de – el táýelsizdigin ekonomıkalyq turǵyda aıshyqtaıtyn nyshan. Men teńgege ekonomıkalyq kategorııa turǵysynan qaraımyn. Teńge aqsha bolǵandyqtan, óziniń atqaratyn fýnksııalary bar. Qun ólsheý jáne aıyrbas fýnksııasy. Tólemderdi birinshiden ekinshige, odan ári úshinshige aýdarýda Qazaqstannyń barlyq tólem júıesi ulttyq valıýta – teńge arqyly júrgiziledi. Sondyqtan teńgeni ulttyq rámizder qataryna qoıýǵa qosylamyn. Onda eshqandaı astamshylyq nemese ábestik joq. Elimiz táýelsiz memleket bolǵan soń, óziniń aqsha-kredıt saıasaty bar. Sol sebepten rámizderge qaraǵanda teńgeniń kategorııasyna, atqaratyn fýnksııalaryna kóbirek kóńil bólemin.
Negizi aqsha júıesin jasaýda ár memlekettiń óz ıdeıasy men ıdeologııasy bolady. Bizdiń de ulttyq valıýta týraly dızaın tujyrymdamasy bar. Ony tek Ulttyq bank qana emes, el Prezıdenti bekitedi. Ulttyq bank tól valıýtany aınalymǵa shyǵaratyn jáne sol júıeni basqaratyn bolǵandyqtan, barlyq jumysty, búkil ıdeıany alǵa qoıyp otyratyn birden-bir quzyretti organ. Biraq ulttyq valıýtanyń qaǵaz nemese metall kúıindegi sońǵy úlgileri sol dızaın tujyrymdamasyna saı bolýy qajet.
Memlekettik rámizder – teńgeniń aıshyqty erekshelikteri bolýymen qatar, ulttyq ıdeologııany júrgizýdiń, ony azamattardyń sanasyna sińirýdiń bir quraly da. Bastapqy kezdegi ulttyq valıýtaǵa qarańyz. Onda ulttyń uly tulǵalarynyń portretteri tańbalandy (1 teńge – Ál-Farabı, 3 teńge – Súıinbaı, 5 teńge – Qurmanǵazy, 10 teńge – Shoqan, 20 teńge – Abaı, 50 teńge – Ábilqaıyr han, 100 teńge – Abylaı han). Keıingi serııalardyń banknottaryn jasaýda jańa tehnologııaǵa qatty kóńil bólindi. Búginde eshkim banknotty áýel bastaǵydaı qolmen syzyp, sýret salyp otyrmaıdy. Dızaıny da, basqasy da kompıýtermen jasalady. Qazir teńgege kerekti istiń bárin atqaratyn – sıfrly tehnologııa.
Ulttyq valıýtanyń betine ulttyq tanym nyshandaryn naqyshtaı berý kerek. Sondyqtan teńgeniń ekinshi serııasynda Báıterek pen onyń aınalasy kórinis tapty. Bul 2007 jyl edi. Ol serııada portrettik nusqalardan shyǵyp, damyp kele jatqan jańa Qazaqstan, Astanamyzdyń sımvolyna aınalyp, kók aspanǵa qol sozǵan Báıterek kórsetildi. Al ekinshi betin bir qalypqa ákeldik.
– Teńge dúnıege qalaı keldi? Bul ulttyq ıgi jumystyń basynda kimder turdy?
– Men bank salasyna 1994 jyly keldim. Ulttyq valıýta aınalymǵa 1993 jyly 15 qarashada engizildi. Áýeli qyzmetimdi kommersııalyq ekinshi deńgeıli bankterden bastadym. Al Ulttyq bankte 1997 jyldan beri jumys istedim. Áýeli Aqsha departamentin, keıin Qaraǵandy bólimshesin basqardym. Bólimshe jumysy retke keltirilip bolǵanda, ortalyqqa qaıta shaqyryp, Ulttyq bank tóraǵasyna keńesshi qyzmetin berdi. Zeınetke shyqqansha taban aýdarmaı sonda eńbek ettim.
Aıtaıyn degenim, teńge týraly tarıhı oqıǵalardy jaqsy bilemin. Ulttyq valıýtany jasap, aınalymǵa engizýde alapat úlken jumys jasaldy. Aqshany aınalymǵa engizýde tehnıkalyq kúrdeli kedergiler kóldeneńdeı bergeni – bir jaǵy ǵana. Al saıası-áleýmettik jaǵynan óte-móte qıyn bolǵanyn Ulttyq bankte 20 jyldaı qyzmet etken tájirıbemnen jaqsy bilemin. Onda biryńǵaı ekonomıkalyq zonada Reseıden shyǵý (bóliný) kerek pe, joq pa degen kúdik, kúmánge toly asa úlken problemalar turdy. 1991 jyly 16 jeltoqsanda táýelsizdikti jarııaladyq. Al Baltyq jaǵalaýyndaǵy elder 1990 jyldyń basynda egemendigin jarııalap, tól valıýtalaryn aınalymǵa engizip jibergen edi. Al biz – keńestik respýblıkalar ishinde KSRO quramynan eń sońynan shyqqan elmiz. Soǵan saı berige deıin rýbl zonasynda júrdik. Basqa memleketter rýbl zonasynan 1990-1991 jyldary shyǵyp ketken bolsa, biz 3 jyldan keıin ǵana ulttyq valıýtamyzdy aınalymǵa kirgizdik. Bul jumys qupııa túrde júzege asyryldy. Sebebi aıtylǵan máseleler óte kóp talqylanyp, ár teńge men tıyn, táýelsiz ekonomıkalyq saıasattyń jón-josyǵy men baǵyt-baǵdary qaıta-qaıta esepteldi. Aınaldyrǵan 1-1,5 jylda Reseı men Qazaqstan arasynda on shaqty ret úkimetaralyq kezdesý bolǵan. Eń joǵary basqarýshy organdardyń da bir pátýaǵa kelýi ońaı bolmaǵan. Ony Ulttyq banktiń tuńǵysh tóraǵasy Ǵalym Baınazarov esteliginen bile alasyzdar. Teńgeniń jasalyp, aınalymǵa enýine kýá bolǵan myqty mamandarmen birge qyzmet istedim. Olardyń aıtýyna qaraǵanda, 1992 jyldan bastap «teńge jasaýdy asa qupııa túrde júrgize bereıik. Ony kirgizemiz be, joq pa nemese qandaı jolmen engizemiz – onyń bári sol kezde sheshiledi», dep mamandar bir pátýaǵa kelgen. Sóıtip, teńgeni jasaý jumysyn bir sátke de irikpedi.
Ulttyq bank tóraǵasy bolmasa da, asa kórnekti memleket qaıratkeri Dáýlet Sembaev teńgeni jasaýda, aınalymǵa engizýde kóp eńbek sińirdi. Ol kezde bul kisi Úkimet basshysynyń birinshi orynbasary edi. Keıin Ulttyq bank tóraǵasy qyzmetin de abyroımen atqardy. Osy D.Sembaev, Ǵ.Baınazarov syndy saıasat pen ekonomıka salasyndaǵy sańlaq aǵalarymyz bastaǵan arnaıy toptar teńgeni jasady, aınalymǵa engizdi, túp-tamyryna qýat berip nyǵaıtty, álemdik naryqtaǵy ornyn nyqtap qalyptastyrdy.
Tól valıýtany aınalymǵa kirgizýge atsalysqan, ásirese onyń qajettigin joǵary deńgeıde dáleldep bergen sol kezdegi iri qaıratkerler boldy. Olardyń aldyńǵy leginde Joǵarǵy keńestiń Bıýdjet-qarjy komıtetiniń tóraǵasy bolǵan Tákejan Taýfıkuly júrdi. Elimizde tuńǵysh ári sońǵy vıse-prezıdent bolǵan Erik Asanbaev ta tól teńgeniń kerektigin dáleldep, qoryqpaı qoldanysqa engizilýine basshylyq jasaǵan. Bul kisi memlekettiń irgetasyn qalap, táýelsizdik týyn bıikke kótergen taý tulǵa, elimizdegi óte iri ekonomıst boldy. Rýbl zonasynan shyǵyp, ulttyq valıýtany aınalymǵa kirgizý tujyrymyn jasap, ony qorǵap, qoldaǵan qaıratker Erik Asanbaev edi.
Ulttyq bank tóraǵasynyń orynbasarlary men kóptegen mamany tól valıýtany qoldanysqa berip, halyqtyń durys paıdalanyp ketýi úshin kóp eńbek sińirdi. Qazaqstan Sýretshiler odaǵynyń tóraǵasy Tımýr Súleımenov, alǵashqy teńgedegi ult ulylarynyń portretterin salǵan Aǵymsaly Dúzelhanov syndy eren óner ıeleri tól aqshany el azamattarynyń janyna jaqyndatyp, ondaǵy ıdeologııany jadyna sińire bildi. Teńgeniń teńge bolýynda osy atalǵan adamdardyń eńbegi ushan-teńiz. Árıne, qysqa merzimde óz tapsyrmasyn oryndap, kelip-ketken qanshama adamnyń eńbegi bar. Biz tek qana qadaý-qadaý eren tulǵalardy ǵana atap óttik.
Elimizde sonaý Altyn Orda dáýirinen bylaı qaraı Moneta saraıy, aqsha banknotyn jasaıtyn eshbir tehnologııa bolǵan joq. Ony aıaqastynan salý – asa kúrdeli sharýa. Al qazir О́skemendegi Moneta saraıyna barsańyz, zamanaýı qurylǵylarmen, joǵary deńgeıdegi tehnologııamen jabdyqtalǵan kásiporyndy kóresiz. Halyqaralyq ekspertızada mynadaı uǵym bar. Qaı memlekette óziniń banknot fabrıkasy men Moneta saraıy bar, demek ol el tehnıka-tehnologııalyq turǵydan artta qalmaǵan. Qudaıǵa shúkir, sonyń bári bizde óte jaqsy jumys istep tur.
– Baltyq jaǵalaýy elderinen bastap, búkil Qap taýyndaǵy respýblıkalar, kórshi О́zbekstan, Túrikmenstan sııaqty elderdiń bári ulttyq valıýtalaryn ashyq túrde aınalymǵa kirgizdi. Sonda teńgeniń shyǵýyn sonshalyqty qupııalandyrý nege kerek boldy?
– Olarda saıası sheshim ashyq qabyldanǵan ǵoı. О́zbekstan, Grýzııa, t.b elder nege banknottaryn qupııa túrde jasaǵan joq? О́ıtkeni olar ózderiniń táýelsizdik deklarasııasynda ulttyq valıýtasy bolatynyn anyq jazyp kórsetti. Onda «О́zimizdiń ulttyq atrıbýtymyz, ulttyq valıýtamyz bolady» delingen. Al biz kóp oılanyp-tolǵandyq. «Rýbl zonasynan shyǵamyz ba, joq pa?» degen sııaqty. Sonyń saldarynan Egemendik deklarasııasynda ulttyq valıýta týraly ondaı sheshimder jazylǵan joq. Al basqa respýblıkalarda ekonomıkalyq, áleýmettik, ıdeologııalyq táýelsizdik – bári bir-aq qabyldandy. Ulttyq valıýtanyń qupııa túrde jasalǵanynyń syry osynda.
– Táýelsizdikti jańadan alǵan elderdiń ulttyq valıýtasyn ekonomıkalyq aınalymǵa engizý úshin qandaı sharttar men qaǵıdalar bolýy kerek? Altyn qory nemese jerasty qazba baılyqtary syndy qazynasy mol bolýy tıis pe? Bolmasa álemdik qarjy ortalyqtary men Dúnıejúzilik bankterde qandaı da bir mólsherde ulttyq qory bolýǵa tıis pe? Nemese úlken bir eldiń, áıtpese jahandyq iri qarjy ınstıtýttarynyń kepildemesine zárý me?
– Ulttyq valıýtany shyǵarǵanda, onyń teńge ekenin anyqtadyq. Ol úshin Joǵarǵy keńeste arnaıy konferensııalar uıymdastyrylyp, pikirtalastar men oı jarystary ótkizildi. Ol kezde men QarMÝ-da prorektor edim. Jas edik. Sol konferensııalarda eki baǵyt boıynsha jumys júrgizildi. Birinshi – teńgeni aınalymǵa tikeleı engizý. Ekinshi – teńgeni birneshe jylǵa josparlap, rýblmen parallel júrgizip engizý. Keńes odaǵy kezinde aqsha, kredıt reformasynda jańa aqsha eski valıýtamen qatar qoldanylyp, ótem, aınalys, qun ólsheý quraly retinde qyzmetin atqaryp júre beretin edi. Sóıtip, ýaqyt ótken saıyn eski banknot, dızaın aınalymnan shyǵarylyp, jańaryp turatyn. Bul da – tájirıbede óz tıimdiligin dáleldegen tásil. Biraq bul – bir memlekettiń terrıtorııasynda, bir eldiń ishindegi eki respýblıkada bolatyn jaǵdaı. Al bizde ımperııa qulap, bári jeke-jeke táýelsizdik alyp ketkennen keıin, endigi bóten eldiń valıýtasymen parallel júrgizý nonsens bolatyn edi. Bul – durys emes. Sondyqtan qosymsha barlyq dúnıeni shetkeri ysyryp tastap, bir-aq sátte aınalymǵa kirgizý kerek degen sheshim shyqty. Ádepkide Prezıdenttiń eki Jarlyǵy jarııalandy. Teńgeniń aınalymǵa qandaı amal-tásilmen engiziletini, shetel valıýtalarymen baǵamy qalaı bolatyny Prezıdent Jarlyǵynda anyq kórsetildi.
Joǵarǵy keńes ulttyq valıýtanyń atyn teńge dep qoıyp berdi. Ortaq pikirtalastarda tanga, tenge, som, sým, dilda, pul dep te ataǵysy kelgen eken. Túrli usynys-pikirler men úlgilerdiń bári qarastyrylǵan ǵoı. Endi teńgeni aınalymǵa shyǵarýda qandaı sharttar bolýy kerek degenge qaıyrylsaq. Ol qalaı bostan-bosqa aınalymǵa engizile salady? Negizinde, ár ulttyq valıýtanyń artynda materıaldyq qundylyqtar turady. Teńgeni aınalymǵa engizerden buryn úlken esepteýler júrgizilip, olar ábden pysyqtalǵan edi. Elimizde jalpy qansha ishki jalpy ónim bar, onyń baǵasy qandaı, ony basqarýǵa qansha aqsha kerek degen sekildi esepteýler tyńǵylyqty júrgizildi. Odan keıin valıýtany aınalymǵa engizerde ony bir memlekettik quzyretti organǵa júkteıdi. «Sen ózińniń aktıvterińmen, jarǵylyq qoryńmen shyǵarylǵan aqshany júıeleısiń», dep tapsyrady. Sodan Ulttyq bank aqsha mıssııasymen, aqsha-kredıt saıasatymen, jarǵylyq qorymen aınalymǵa shyǵarylǵan aqshany túgel jabýy kerek. Shyǵarylǵan teńgeni aınalymda júrgizetin quzyretti organ – Ulttyq bank. Sondaı-aq aınalymǵa shyǵarylǵan teńgeniń bári – bas banktiń mindettemesi. Nege biz teńgege, ulttyq valıýtamyzǵa senýimiz kerek? Qaǵaz aqsha kúıinde nemese metall túrinde shyǵarsa da? О́ıtkeni shyǵarylǵan aqshany qaıtaryp berý, ony qunsyzdandyrmaý jáne onyń ishki ári syrtqy satyp alý qabiletin álsiretpeý – Qazaqstan Respýblıkasynyń, onyń quzyretti organy Ulttyq banktiń fýnksııasy. Nege UB óziniń altyn rezervin jasaıdy? Ol teginnen-tegin emes. Qazir sol altyn rezervi 60 mlrd-qa jetip qaldy. Bul – bir ǵana Ulttyq banktiń altyn rezervi. Ol ne úshin? Bul onyń jaýapkershiligine alǵan mindettemesi eken. Qazir aınalymdaǵy bir ǵana aqsha agregaty – MO, bul qolma-qol aqsha qazir 10 mlrd-tan asty. Sol 10 mlrd-taı aqshany qandaı da bir fors-majorlyq jaǵdaı bolsa, halyqtyń qarajatyn qaıtaryp berýge, ony ótkizýge, qajetti barlyq jaǵdaıdy jasaýǵa UB-nyń óziniń aqsha qory, altyn rezervi bar.
– Demek teńge alǵash aınalymǵa engeli turǵanda sondaı rezerv elimizde boldy ǵoı?
– Árıne, qazirgideı kóp emes te shyǵar. Biraq teńgeniń nyǵaıyp alýyna jetkilikti qor bolǵan. Odan keıin ony kóbeıtip, molaıtý sharalary qarqyndy júrgizildi. Eske alsaq, ol kezde shyǵarylǵan aqshanyń túri – 100 teńge eń úlken banknot boldy. Negizi bizde eń kóp rezerv altyn edi. Bizde aqsha jasaý múmkindikterimiz az bolǵanymen, altyn óndirý óte joǵary deńgeıde boldy. Barshaǵa málim, Qazaqstan jyl saıyn 10 tonnadan asa altyn óndire alady. Ol kezde de, qazir de. Onyń kóp bóligi elimizdiń altyn rezervin toltyrýǵa jumsalady.
– Qazir el tarıhyn Altyn Ordamen baılanystyrsaq degen talpynys bar. Osy teńge tarıhyn da sol kezden bastaýǵa qalaı qaraısyz? Ol kezde de memlekettik monetalarymyz boldy ǵoı.
– Men tarıhshy emespin. Sondyqtan teńgeniń tarıhyn qaı kezeńnen bastaý keregin naqty aıta almaımyn. Jaı azamat retinde kóńil aýdartqym keletini, bizdiń tarıhymyz tasqa basylǵan, óte tereńnen tamyr alady. Ony eshkim joqqa shyǵara almaıdy. Ekonomıkalyq qatynas, qazirgi jaǵdaıda bolmasa da, Uly Jibek jolyndaǵy saýda-sattyq qatynasynyń bári de taýarly-aqshalaı qatynasqa negizdelgen. Tek qana natýraldy túrde aıyrbas bolǵan joq. Nege biz Uly Jibek jolyna kóp kóńil aýdaramyz? Ekonomıst retinde aıtarym, bizdiń eldi basyp ótken Jibek joldarynda «sen maǵan 10 metr jibek mata ákel, men saǵan 5 dorba qurt beremin» degen sııaqty alys-beris emes, aqsha arqyly saýda qylýǵa tyrysqan. Almaty aınalasynda, kóne Taraz, Saıram, jalpy ońtústik óńirlerde qazba jumystaryn júrgizip, zerttegende saýda-sattyqta jalpyǵa birdeı ekvıvalent retinde júrgen temir, kúmis aqshalar paıdalanylǵany anyqtalǵaly neshe zaman ótti. UB jáne onyń fılıaldarynyń murajaı kórmelerinde olardyń kóptegen túri samsap tur. Dırham, qarap otyrsańyz onyń baǵasy arab tilinde jazylyp kórsetilgen. Oǵan qosa qaı jerde shyǵarylǵany tańbalanǵan. Ol zamanda da sol aqshalardy jasaıtyn stanoktar bolǵan. Dırhamnyń qoldanysta bolǵan kezi – 1400-1500 jyldar. Bul Altyn Ordadan ári nemese beri kezde shyǵar. Qazba jumystary kezinde tabylǵan temir aqshalar jalpy kólemde tólem quraly edi. Sol kezdegi aqsha aınalymy taýarlardy natýraldy aıyrbaspen alý sharasy birtindep kete bastaǵanyn kórsetedi. Bul aıǵaqtar qazaq jerinde ejelden aqsha bolǵanyn, onymen saýda-sattyq qatynasyn jasaǵanyn dáleldeıdi.
– Demek aqsha qoldanysy bizdiń halqymyzda ejelden bolǵan. Endi teńgeniń shyqqanyna 30 jyl tolǵanda ol týraly qandaı jetistikti aıtyp maqtanýǵa bolady?
– Teńgeni tehnıkalyq, tehnologııalyq turǵydan alatyn bolsa, qaǵaz kúıinde de, metall túrinde de bıik deńgeıde. Banknottar ozyq tehnologııamen jasalady. Bul jaǵynan eshkimnen kem qalyp jatqan joqpyz. Oǵan dálel, Qazaqstannyń banknot fabrıkasynda basqa memleketterdiń de tapsyrystaryn oryndap, salaǵa qatysty kez kelgen zatyn jasaýǵa múmkindigimiz bar. Elimizdiń О́skemendegi Moneta saraıynda da úzdik tehnologııalar. Sonyń arqasynda bizde shyǵarylyp jatqan eskertkish, mereıtoılyq, taǵy basqa monetalardyń sapasy óte joǵary. Eki fabrıka da 1993-1995 jyldary salyndy. Sondyqtan damyǵan tehnologııalar paıdalanylǵan edi. Nátıjesinde, banknot jasap shyǵarý tehnologııasy minsiz sapaly deýge bolady. Teńge saraıynda birde-bir kóne tehnologııa qoldanylmaıdy. Árıne, tehnologııa jyl saıyn jańǵyrtylyp otyrady.
Jańa tehnologııa nege bizdiń artyqshylyǵymyz? Mysaly, kórshi Reseı Federasııasy da óz tehnologııasyn paıdalanady. Onyń Batystan áldeqaıda keıin qalyp kele jatqany eshkimge qupııa emes. Oǵan qosa olar patsha zamanynan beri qoldanylatyn tehnologııaǵa qarap otyr. Taǵy bir artyqshylyǵymyz, mamandarymyz jańa tehnologııany tez arada meńgerip, jumysty sapaly alyp kete aldy. Ekinshi jaǵynan, bizdiń banknot fabrıkamyz ben Moneta saraıymyz ózderi qosymsha sharýalarmen de aınalysa beredi. Ulttyq bank aqsha bastyrǵanda onyń quny qansha turady, sony banknot fabrıkasyna tóleıdi. Basqa ýaqytta eki saraı da óziniń qyzmetin kommersııalyq baǵytta jalǵastyra beredi. Paıda tabýmen shuǵyldanady. Teńge saraıynda júzden asa ataýly búkil qorǵanys elementi bar qujattardy basyp shyǵarady. Onda qaýipsizdik myǵym. Eshqandaı aqparat eshqaıda shyqpaıdy. Qaı jerde qandaı qorǵanys elementi baryn biledi. Mysaly, jeke kýáligińiz, tólqujatyńyz sol banknot fabrıkasynda jasalady. Onda ózińiz týraly aqparattyń bári bar. Oǵan qosa muqııat qorǵalady. Birer keleńsizdik bola qalǵan jaǵdaıda qujatyńyzdaǵy aqparat qajetińizge jaraıdy. Álemniń kez kelgen eline ushaqpen ushatyn bolsańyz, sizden qaıdan kele jatyrsyń dep suraı bermeıdi. О́ıtkeni suraǵyna qajet aqparattyń bári tólqujatyńyzda tur. Onyń syrtynda qanshama memlekettik mańyzdy ári qupııa qujattar bar. Sonyń bárin eldegi Teńge saraıynda basyp shyǵaratynymyz qandaı jaqsy. Aıtqandaı, qorǵanys elementterimen shyǵatyn aksızdik markalar, attestat, dıplom syndy jeke bas qujattary – oǵan qosymsha. Sondaı-aq kúshtik qurylymdar men quqyq qorǵaý organdarynyń kýálikteri de Teńge saraıynda jasalady. Qazir bárinde mindetti túrde chıp bolýy kerek.
Eki saraı da – bıýdjetke qarap aýyz ashyp otyrmaı, kommersııalyq baǵytpen barlyq jaǵynan ózin-ózi qamtamasyz etip otyrǵan toq qurylym. Olar sheteldik tenderlerge qatysyp, odan da qomaqty tabys taýyp júr. Sóıtip, basqa, bóten memleketterdiń de qyzmetin jasap, tapsyrysyn oryndap beredi. Oǵan olardyń ruqsaty bar. Moneta saraıy metall aqshany shyǵarýmen qatar, basqa da tolyp jatqan tapsyrystardy oryndap, tabys taýyp jatyr. Ǵaryshqa ushatyndardyń qajetterin jasaýdan bastap, búkil orden, medaldardy, quqyq qorǵaý organdarynyń metall juldyzshalaryn, basqa da belgi, nyshandaryn túgel jasaıdy. Sondyqtan teńgemizdiń tamyry tereń, tegeýrini myqty dep aıtamyn.
– Áńgimeńizge rahmet.
Áńgimelesken –
Nurbaı JOLShYBAIULY,
«Egemen Qazaqstan»
