azattyq-ruhy.kz
Keshe elimizdiń barlyq kınoteatrlarynda kórermenge jol tartqan otandyq «Jar - jar» fılmine bardym. Fılm áleýmettik teńsizdiktiń zardaby men uıat bolady dep, jalǵan namysqa tyrysqan qazaqtar týraly.
Ssenarıı jelisinde tanymal sheneýniktiń qyzy qarapaıym otbasyna uzatylady. «Qyz bergenniń nazy bar» degendeı, qudalary baılyqpen mólsherlegende shendese almaıtyn jańa qudalaryna qyzdyń anasy toıdy sán - saltanatpen ótkizýdi ótinedi. Áıtpese, sý jańa qudanyń joǵary qyzmettegi aǵasynan, baı dostarynan, aǵaıyn-juraǵatynan uıat bolady-mys.
О́tinishti qabyl alǵan jigittiń jaqyndary qaladaǵy eń qymbat meıramhanany jaldap, ataqty ánshilerdi shaqyrmaq bolady. Tipti olardy shaqyrý úshin biraz ter tógip, aılaǵa da barady. Qaltasyn juqartyp, ábigerge túsken otbasy toıdy úıde atap ótýdi jón kóredi. Sońynda, qara shańyraqta qarapaıym ǵana ótken toıǵa jurtshylyq dán rıza tarqasady.
Fılmdi kóre otyryp, halqymyzda toı týraly qasań, taptaýryn túsinik qalyptasqanyn ańǵarý qıyn emes. Ony jasaýdyń mindetinen bólek, dabyrlatyp ótkizý taǵy bar. Bul qaltaly qaýymǵa qıyndyq týdyra qoımasy anyq, alaıda jalaqydan jalaqyǵa shyqpa janym shyqpamen ázer jetetin jandar úshin ońaı emes.
Árkim óz kórpesine qaraı kósilgen 90-jyldary áleýmettik teńsizdik te, báseke de bilinbedi. Elimiz alǵashqy ekonomıkalyq serpin jasaǵan soń, meıramhanada toı jasaý dástúri qalyptasyp keledi. Jıǵan - tergeniń toıǵa shashylsyn deıtin qazaqtyń shashpa - tók minezin áıgileıtin qazirgi toı ótkizý saltymyzǵa reforma jasaý kerek - aq. Mysaly, qýanyshqa kelgen qonaq sanyn 200 adamnan asyrmasa, toıhanalardyń baǵasyn baqylaýda ustasa múmkin daraqylyq tıylar ma edi.
Memleket basshysy Qasym - Jomart Toqaev «Qazaq halqynyń taǵdyry tarıh tarazysynda tur» atty suhbatynda búgin toı toılap jarysatyn zaman emes ekenin bekerden-beker eskertip otyrǵan joq.
«Qazir «Toıyń toıǵa ulassyn» dep ándetip, toı toılap júretin ýaqyt emes. Búgingideı tehnologııanyń zamanynda toı-tomalaqtyń áńgimesin aıtyp, bir-birin asyra maqtap, as iship, aıaq bosatqanǵa rıza keıipte júrý ádetinen arylý kerek. Toı qýalaıtyn emes, oı qýalaıtyn kezeńmen betpe-bet keldik. Bul dáýir – aqyl-oıdyń, ǵylym men bilimniń, eńbektiń dáýiri!» dedi.
«Úılený toı jasaý qanshalyqty mańyzdy» degen suraqqa Instagram jelisin qoldanýshylarynyń basym kópshiligi qoldamaıtynyn aıtady. Qoldanýshylardyń biri alǵan nesıeni toı ótken soń ata - ananyń balalarǵa ilip tóletetini týraly aıtsa, endi biri «jaqyn - jýyqtyń ortasynda ǵana shaǵyn atap ótkenge ne jetsin», «qaltalary kóterse ǵana toı jasaýǵa bolady», «toıǵa shashqan shyǵynǵa páter satyp alar edim», degen pikir bildirgen. Buǵan eldegi ekonomıkalyq jaǵdaı men jastardyń jańasha kózqarasy áser etýi múmkin.
Rasynda, shash etekten shyǵynǵa batpaı, tek jaqyn adamdaryńa ǵana arnap aq dastarhan jaıyp, kishigirim mereke retinde atap ótýge daǵdylansaq toı toılaý mádenıetimiz arta túser edi. Qazaqtyń áli baıymaı júrgeniniń bir sebebi de osydan da shyǵar, bálkim?
Jaına MOLDAǴALI
