Kádirbek Segizbaıuly, Memlekettik syılyqtyń laýreaty: Barǵa shalqaımaıtyn, joqqa eńkeımeıtin urpaqpyz

– Kádirbek aǵa, seksenniń seń­girinen tómen qaraǵanda neni kóresiz?

– Seksenniń bıigine shyqqan kezde qamshy sabyndaı nemese qunan báıge jolyndaı ǵana qysqa kóriner ǵumyr soqpaqta­ry, ondaǵy sárkildegen jastyq dáýrenniń qyzyq qýyp, ónimsiz, bolymsyz ótkizgen jyldarymdy kóremin. Sonan soń ózim áli «bala» dep sanap júrgen nebir daryndy ini-qaryndastarymnyń da izimizden qalmaı «alpys-jet­pis» deıtin beketterge jetip, at basyn tiregenderin kórgende ýaqyt shir­kinniń júıriktigine tán­ti bolamyn. Ári olardyń alym­dy­­lyǵyna, shalymdylyǵyna qa­rap, kóbiniń aıaq alystarynyń biz­diń qatarlastardan jańashalaý ári ónim­dileý ekenderin kórip, súı­sinemin. Sonan soń jańa ǵasyrda qoǵam ózgerdi, zaman ózgerdi, adam­dardyń ómir súrý ádeti, salty da ózgerdi, ádebıettiń de, ónerdiń de ózgere bastaǵanyn kóremin.

– Balalyq shaq degende, oıy­ńyzǵa ne oralady?

– Shyǵys Qazaqstannyń Zaı­sa­nynyń týmasymyn. Kolhoz qoı­­shysynyń otbasynda bir qyz, bir uldan keıin áke-sheshem qy­ryqtan asyp, «toqtaǵan» kez­de­rinde, «Uly Otan soǵysy» dep aıdarlap júrgen qan maıdan bas­talardan birer aı buryn dú­nıege kelippin. Muny aıtyp otyr­ǵa­nym, naǵyz joqshylyq kezeńniń urpaǵymyz. Áke-sheshemiz bir otar qoıdyń qamymen qystaý­da jalǵyz úı bolyp, jaılaýda bir qoınaýdy jalǵyz ıemdenip tirshilik etti. Sáti túskende bolmasa, turǵylastarymmen dop qýa­lap, asyq oınaý deıtinderdiń qyzyǵyn kóre almaı, ózimen-ózi oınaıtyn jalǵyz qur sııaqty ómir keshtik. Mektepti de aǵaıyndar­dyń úıinde turyp júrip, oqyp bitir­dik. Balalyq kezdegi oıynymnyń qanbaı qalǵan áseri me, bertinge deıin balalarymmen oınaǵym kelip, olarmen birge mýltfılm­der kóretin ádetim bar.

– Iá, ol kezeńniń tus­tas­ta­ryńyzǵa degen sybaǵasy solaı bolǵan ǵoı.

– Dýlat Isabekov dostyń «Biz soǵysty kórgen joqpyz» dep shy­ǵarmasyn ataǵandaǵy aıtpaǵy da: «Bizdiń ómir qaı soǵystan kem edi?» degen oı ǵoı. Jalańaıaq, ja­lańbas, birde toq, birde ash júrsek te, ol – bizdiń óz ómirimiz edi. Qaı­ta dúnıeniń qadirin biletin, bar­ǵa shalqaımaıtyn, joqqa eń­keımeıtin urpaq bolyp jetke­nimizge shúkir!

– Qazir qandaı ispen shuǵyl­danyp júrsiz?

– Bizdiń tirshilik qalam men qaǵazǵa táýeldi bolyp qalyptasyp ketti ǵoı. О́mir boıy gazet-jýrnal oqyp ádettengen kisiniń odan úzildi-kesildi qol úzip ketýi ońaı emes. Úıge keletin bes-alty gazet-jýrnaldy kelgen bette bir pa­raqtap shyqpasań, mańyzdy bir aqparattan habarsyz qalatyn­daı kóresiń. Bizdiń jas kezimizdegi­deı tórt bet, uzasa alty bet bolyp shyǵatyn, qazir 8 betten 24 betke deıin kólemdi bolyp ja­ryq kóretin basylymdardy kók­teı sholyp, qarap shyqqanyńa kemi eki-úsh saǵat ýaqyt ketedi. Teledıdardan qaraıtyn habarlar men tarıhı serıaldar, jazda azdaǵan baǵbanshylyq pen gúl­der­di baptaý, qonaqtyq mindetter­den keıin zeınetker jazý ústeline otyrýǵa eki-úsh saǵat ýaqyt tapsa – úlken olja.

Seniń suraǵyńnyń máni – meniń ýaqyt kestem týraly emes, «Qazir ne jazyp júrsiz?» degeniń bolar. Sońǵy on-on bes jyldar muǵ­da­rynda birshama eńbek etken sııaq­tymyn. Qazir «О́zimdi-ózim «qýa­laı» bermeıinshi, shama-shar­qymnyń parqyn salmaqtaı alatyn jasqa keldim ǵoı» dep jazbaýǵa bolmaıtyn dúnıelerge ǵana ýaqyt bólip júremin.

Men ósken aýylym Jarsý­dyń, ákemmen birge mal baqqan qart­tardyń birine-biri uqsamaıtyn ǵajap minezderi, erekshelikteri bolýshy edi. Árqaısylaryna sha­ǵyn-shaǵyn esse-estelikter arnaı bastadym. Artyq-kem aıtylǵan tustary bolsa, rýhtary maǵan ke­shirimmen qarar dep oılaımyn.

– Jazýshy Aıgúl Kemelbaeva «Belasqan» romanyńyz týraly: «Kádirbek Segizbaıulynyń «Belasqan» degen ataýyndaǵy sımvolıkalyq astar – qazaqtyń ótkeni týraly bolmys, muraty. Bel asý eýrazııalyq keńistikpen ushtasýynyń sımvolıkalyq al­tyn qazyǵy» degen baǵa be­redi. Romanda Altaıdyń ný­ly tabıǵatynyń kesteli, qoıý sýret­teri bar» depti. Sizdi tabıǵatpen tutastyrǵan ne nárse?

– Ár shyǵarmany ár oqyrman (ár synshy) ózinshe qabyldap, ár oqıǵa, ár avtorlyq sheshimge (tipti shyǵarmanyń atalýyna) ózin­she baılam jasaıdy ǵoı. Da­ryndy qalamger qaryndasym Aıgúl Ke­melbaeva: «...bel asýdy eýroО́­azııa­lyq keńistik pen ushtasýy­nyń sım­volıkalyq astary» dese, akademık Rábıǵa Syzdyq roman týraly maqalasynda bes asýdy eskiden qalyptasqan baılar men bıler, tóreler týraly túsinikke jańasha, shynshyl kózqarasty qalyptastyrý jáne eski dástúr, salt-sananyń zaman aǵymyna qa­raı ózgerisi degendi meńzep edi. Solaı bolsa solaı shyǵar, biraq men elýge tolǵanda jaryq kórgen kitabymdy «Jer ortasy» dep atasam, alpysty qarsy alarda jazǵan romanymdy ózime-ózim «bir belden astyń» dep tuspaldaǵan edim.

Bizdiń el Altaı emes, alaıda tabıǵaty, bar bitim-bolmysy, kes­teli qoıý sýretteri Altaıdan bir de kem emes. Qara Ertistiń oń ja­ǵa­laýynda, Altaıǵa sol jaǵalaýdan ıyq teńestirgen Saýyr taýynyń eteginde edi. Taýda týyp, taýda ós­ken soń ár shyǵarmamda týǵan tabı­ǵatymdy aıta otyratyn áde­tim bar. О́mirimniń alpys jyldan astamyn Almatyda ótkizsem de, jıyrmaǵa jýyq jylymdy ótkizgen týǵan ólkemniń tabıǵaty uıyqtasam túsime jıi kirip, oıansam oıǵa orala beredi. «Týǵan jerińe kindigiń baılanyp qalǵan ba?» degen saýal maǵan laıyq.

– Búgingi qoǵamda sizdi qandaı ahýaldar alańdatady?

– E, inim-aı, balań kezimizde «uly kósem» Stalın dúnıe sal­ǵannan el eńse kóterip, kolhozshylar eńbek kúnderine dorba-dorba aqsha ala bastaǵanda ol kezde jıi aıtylatyn kommýnızmniń sheti kóringendeı boldy. Odan soń Nıkıta deıtin «kósem»: «Eki-úsh attasaq, kommýnızmge – ju­maq ómirge enemiz» dep sendirdi. Odan keıin «qaıta quramyz» dep qaı­ta qurydyq. Ǵasyrlar boıy ata-b­abalarymyz armandap ót­ken táýelsiz kúnge de jettik. О́z baıraǵymyzdy jelbiretip, óz ánuranymyzdy shyrqaıtyn kúndi qan tógip, jan qınamaı-aq Qudaı qolymyzǵa ustata saldy. Baıtaǵymyzdyń asty da en baı­lyq, ústi de myńǵyrtyp mal ósir­seń de, jaıqaltyp egin ekseń de ózimiz ǵana emes, ózgege de qan­sha shashsań da taýsylyp ber­mes qazyna dep maqtandyq. Iá, maqtanýdan aldymyzǵa jan sal­madyq. Otyz jyldan assa da, Sher­aǵam aıtqandaı, «altyn san­dyqtyń ústinde ash-jalańash otyr­ǵanymyzdy» nesin jasyramyz? Biz ash-jalańash emes shyǵarmyz, alaıda birinshi prezıdentim aıt­qandaı, «eki sıyryn» baǵa almaı, aýylda otyrǵan aǵaıyn qan­shama? Taýsylmas degen jer asty baılyǵymyz ustaǵannyń qo­lynda, tisteginniń aýzynda jeń ushy­nan jalǵasqan kóbi sheteldik al­paýyttarǵa bolmashy tıyn-tebenge satylyp ketkenimen qoı­maı, jaýapsyz alpaýyttardyń kesi­rinen bir ǵana «ArselorMıt­tal Temirtaý» kombınaty júzden asa azamatymyzdyń ómirin jalmapty. Alaıda osy jyldar ishinde úndi­standyq alpaýyttyń baılyǵy 17,3 mıllıard AQSh dollaryna jetkenin «Forbes» jarııalapty. Bul sol qaza tapqan azamattardyń arttarynda qalǵan jesirleri men jetimderiniń kóz jastarynan jınaǵan baılyq qoı. Orynsyz baılyqtyń eshkimge opa bermesine qazir búkil qazaq eliniń de kózi jetip otyr emes pe? Mysaldary kóz aldarynda.

Sonaý 1972 jyly Amerıka­men uzaq jyl soǵysqan vetnam­dyqtardyń erligin dáripteý úshin KSRO Jýrnalıster odaǵynyń joldaýymen Vetnam elinde bol­ǵanym bar. Sonda bul eldi buryn otarlaǵan Fransııa mol altyn kenin ashyp, biraz tasyǵany, ke­ıin táýelsizdik alǵan soń Keńes eli olarǵa «Altynyńdy óndirip bereıik. Qyzyǵyn sen de kór, biz de kóreıik» demeı me? Sonda ult kósemi Ho Shı Mın aqsaqal: «Bú­gingi urpaq quraqtyń (paporotnık) sólin sorsa da ashtan ólmes, jer qoınynda jatqan qazynam keler ǵasyrlardaǵy urpaqtarymnyń enshisi» dep odaqtasynyń kóme­ginen bas tartypty. Al biz Jer-Ananyń qolqasyn sýyrǵandaı munaıy men gazyn soryp, ońdy-soldy satyp jatyrmyz. Ol qar­jy­lardyń halyqtyń ıgiligine jum­salmaı, kóz tımeıtin, sóz ót­peıtin Alla bolmasa, adamynan jaza kórmeıtin az ǵana toptyń shek­siz baılyǵyn molaıta túske­nin jurttyń bári biledi. Ras, qazir­gi prezıdentimiz bastaǵan bı­lik júgi aýǵan túıedeı kúıge túsken jaǵdaıdy túzetý jolynda aıan­baı kúres júrgizip jatyr. Alaı­da áli de «eski Qazaqstannyń» ońaıshylyqpen jol berer túri kórinbeıdi. Búgingi qoǵamdaǵy alań­datar ahýaldyń qaısybirin aıtaıyn. «Daǵdarystan shyǵyp alaıyq» deıtin ýájimiz bar. Bizdiń ǵumyrdyń orta tusynan bermen qaraıǵy ýaqytta daǵdarys degen daǵdyǵa aınalyp ketkendeı. Biraz kezeńderdi «ótpeli kezeń» dep edik, ol «ókpekti kezeńder» bolyp shyqty. Jer baılyǵy jóninen qazaq baıtaǵynyń shalymyna kele almaıtyn alys-jaqyn elderdiń qaı jaǵynan bolsyn shań qaptyryp ketkenderi de bizdi oılandyrmady-aý!

Menińshe, eldiń eńsesin kótert­peı turǵan dert – jemqorlyq. Buryn jurt jaıyp qoıǵan «kirdi» qalyń-juqasyna qaramaı jalmap, jep qoıatyn sıyr balasyn «jemqor» deýshi edi, qazirgi mıl­lıondaǵan, mıllıardtaǵan qar­jyny jymqyryp alyp, jylmıyp otyrǵan alaıaqtarǵa sıyr sııaqty «jemqor» degen ataý ber­genine rıza boldym. Jylyna emes, bizdiń jemqorlar aıyna, ap­tasyna bir-birlep te toptalyp ta, sottalyp jatady. Bireýin pá­len jylǵa dep sottasa, endi bireý­lerin «jaqsy tártibi úshin» dep, bir-eki jyldan soń túrmeden bo­satyp, aqtap jatady. Aıtqan aýzym kináli deıin, qazirde jem­qorlyqtyń, aǵaıyndyqtyń sha­lyǵy áli basylǵan joq. Eń bir tań­ǵalatynymyz – qylmysker­ler­di, jemqorlardy ustap, teledıdardan kórsetkende olardyń betterin jańa túsken kelindeı kólegeılep, kórsetpeıdi. Olardyń júzderin jurttan jasyrǵandaǵy maqsattaryn túsiný qıyn. Sın­gapýr deıtin el asqynyp ketken bul dertti jazanyń aýyrlyǵymen jeńipti desedi. «Aıýǵa namaz úı­retken – taıaq» dep babalarymyz bil­gen soń aıtqan ǵoı.

Ekinshiden, barymyzdy jó­ni­men paıdalanýdyń sońy esep­siz bosqa «mal shashpaq» ádetimizge aınalǵan. El namysyn jyrtady degen sport deıtin salanyń 180 túrine bıýdjetten jylyna 775 mıllıon dollar bó­li­ne­di eken. Bulardyń ishinde biz kór­gendi qoıyp, estip-bilmegen sport túrleri bar eken. Jeńisinen jeńilisi kóp, quramynda bir qazaǵy keıde bolyp, keıde bolmaıtyn «Barys» hokkeıshilerin, ortalarynda Lýsenko deıtin jalǵyz «qazaǵy» bar «Astana» veloshabandozdaryn mıllıardtaǵan teńge, mıllıondaǵyn dollar shashyp, sportshy-legıonerlerdi syrttan shaqyrǵanda olar bizdiń namysymyzdy jyrtyp, ushpaqqa shyǵara alyp júr me? О́zimizde joqty shetten shaqyryp, emeshegimizdi úzgendegi maqsat – taǵy da «Bizde mynaý da bar» deıtin baıaǵy maq­tangershilik. Ár oblystaǵy fýtbol komandalarynda da ózinde joq oıynshyny ózgeden shaqyrý sán bolyp aldy. Bul salaǵa da óte qarymdy reforma kerek. Áıtpese halyqaralyq úlken jarystarǵa jelpinip baryp, jelkemizden sý aǵyp qaıtý ádetke aınalar.

– Sport salasyn jiti baqy­lap júretin sekildisiz.

– Sport – el namysy, odan túńilip júrgen men ǵana bolsam sóz basqa...

Taǵy bir tolǵaqty másele – mem­lekettik qazaq tiliniń jaı-­kú­ı­in de aıta keteıin. Elimizde tu­ra­tyn ózge ult ókilderine qazaq ti­lin bilmediń dep ókpe aıtý­dyń jo­syǵy joq. Sebebi bala-sha­ǵa­symen orysshalap sóıleýdi maq­tan kóretin qazaǵymnyń ózi azaımaı turǵany shyndyq. Nemere­le­rin orys mektebine bergizip, olarmen oryssha shúldirlesken­de­rin mártebe kóretin qalalyq oqy­mysty ata-ájeıler jetip ar­tylady. Demek, bizdiń ulttyq, rýhymyz ólgen degenge aýzym barmaıdy, ólim aýzynda tur deý kerek shyǵar. Qazaq tili qoǵamdaryn ashyp, qazaq tilin oqytatyn kýrs­tar uıymdastyryldy. О́zgesin aıtpaǵanda, elinde turatyn ózge ult ókilderin de «gápirtip» qoıatyn ózbek jurty qandaı rýhy myqty jurt edi.

Qazaq tiline ult bolyp úıiri­lý­diń az ǵana joly bar sııaqty. Jastarymyzdyń qaı oqý ornyna barsa da qazaq tilinen jaza bileti­ni, sóıleı biletini jóninen emtıhan tapsyrýy kerek. Memleket­tik qyzmetke qabyldaýdyń eń basty talaby da osy bolsa, eshqandaı kýrsta oqymaı-aq kóbi «qazaq» bolyp shyǵar edi. Keńse ataýly is qaǵazdaryn, Parlamenttiń zań jobalaryn qazaq tilinde daıyndaýǵa qol jetkizý shart. Otyz jyldan astam ýaqyt boıy táýelsiz mem­le­kettiń basqa bir memlekettiń tilin­de qoımaı-qoımaı jazyp, sóıleýi, mal qulaǵy sańyraý, uıat-aq áńgime.

– О́z taqyrybymyzǵa qaı­ta oralaıyq. Keshegi keńes ke­zin­d­egi jazýshy men búgingi jazýshynyń aırmasy bar ma?

– Oqyrmany joq jazýshy – jetim. Buryn 40-50 myń da­namen taraıtyn kitap birer aıda satylyp ketse, qazir 2 myń dana­men taraıtyn kitap ótpeı, sórede jatyp alady. Sebebi qazir oqyrman kitapty umytqan. Buryn jurt nazary teledıdarǵa aýdy desek, qazir eńbektegen sábıden bas­­­tap, eńkeıgen qarııaǵa deıin iz­de­­genińniń bárin taýyp berer, dú­nıe­­degi ósek-aıańdy aıtyp berer qalta telefony deıtin ǵylymnyń «kenje tabysy» shyǵyp, álemdi jaýlap aldy. Báribir ýaqyty kelgende kitap deıtin kıeli qazynaǵa qaıta moıyn burar kúnniń týaryna sengim keledi.

– Zamandastaryńyzdy jıi eske alasyz ba? Kimderdi saǵy­nasyz?

– Sonaý 60-jyl­­dary «Le­nın­­­­shil jas» ga­ze­ti tabys­ty­ryp, aınymastaı dos­­tarǵa aı­nal­­­dyr­ǵan Oralhan Bó­keı mar­­qum ázildep, «Jeti je­­tim» atan­­­­­dyrǵan jigitterdiń – Ká­ri­­­­­baı Ahmetbek, Oralhan Bó­keı, Aq­seleý Seıdimbek, Serik Áb­di­­­­raıym, Qýanyshbaı Qurman­ǵa­lı­­­dyń bári de sebep-syltaý­laryn taýyp, baqılyqqa attanyp ketti. Qazir olardyń mereı­toılarynda estelik aıtyp, hal­­qynyń aldyndaǵy sińirgen eń­bekterin eske salyp otyrý úshin Nurjekeniń Beksultany ekeý­miz qalyppyz. Oǵan deıin bala­lyqtyń qyzyq-shyjyqtaryn birge bólisken ári týys, ári jany­myz bólek dostarym Murat Túsenuly men Áskerbek Muqataıuly ekeýi de kózden ketkenmen, kóńil túk­pirinen ketpesteı bolyp or­nyq­qandaryna kóp bolǵan. Bá­rin saǵynamyn, bári de túsime kiredi. Ásirese Aqseleý-dos ózi kete salysymen aılap túsime kire bergen soń, quran baǵyshtap, ózi tiri kezindegideı «Áı, Aqantaı, meni de shaqyryp júrsiń be? Túsime kire bergenińdi toqtat! Ázirge ol jaqqa barar oıym joq!» dep, «batyryp, qatty aıtyp» edim. Aqyly bar azamat qoı, qazir aılap-jyldap qana túske kiredi.

– Ertegidegi qasıetti qus kelip, «bir armanyńdy aıt, oryndaımyn» dese, qandaı armanyńyzdy aıtar edińiz?

– «Armansyz adam bolmaıdy» dep ándetemiz ǵoı. Meniń ómirim «josparlap» qoıǵandaı ótip jatyr. «Ketkenderimdi» keltirip ber» deı almaspyn, ol qasıetti qus shynynda armanymdy oryndaı alsa, «Joǵaryda aıtqan ­dostarymdy bir-aq kúnge tiriltip ber, maýqymdy basaıyn» der edim.

– Folkner Nobeldik leksııalarynda jazýdyń muraty jó­­ninde: «Adamzattyń ótken ta­­rı­­­hyndaǵy bar qazyna – dańq, ses-aı­baryn qaıta oıatyp, adam­­nyń tize búkpeýine qol ushyn be­rý» deıdi. Sizdi qolǵa qa­lam alý­ǵa ıtermelegen murat qan­daı?

– Jýrnalıstıkanyń qazany biraz pisirgendeı. Qazir de «aıt­paýǵa bolmaıdy» deıtin másele­lerge maqala jazyp turamyn. Al jazýshylyq deıtin sharýada qolǵa qalam alýdaǵy murat – qatarlasym Oralhan, Aqseleýlerden qalmaı, óz múmkindigimdi synap kórýden bastaldy dese bolar. Bylaısha aıtqanda, «qozǵaýshy kúsh» – jaqsy maǵynasyndaǵy shyǵarmashylyq báseke.

– Álem ádebıetinde ótken ǵa­syrda Latyn Amerıkasy jazý­shylary magııalyq realızm baǵy­tymen dúmpý jasa­ǵany bel­gili. Qalaı oılaısyz, kelesi áde­bı dúmpý qaı elde bolýy múm­kin?

– Men «magııalyq realızm», «sosrealızm», «modernızm», «postmodernızm» degenderdi kel­di-ketti aǵymdar dep qabyl­daı­myn. Men úshin naǵyz realızm – ádebıet adam ómirin nemese bel­gili bir oqıǵany aqıqatpen, shynshyldyqpen jetkize alsa, sol realıstik shyǵarma. Eshqandaı dúmpýsiz-aq qazaq ádebıetiniń qa­zirgi aıaq alysy eshbir eldiń áde­bıetinen kem emes. Tek jarnama­myz jetispeıdi. Áıtpese No­bel syılyǵyna laıyq talaı shyǵar­malar jazylǵan, jazylady da.

– Jıi oqıtyn avtoryńyz?

– Jurt jıi aıtatyn jattandy jaýap – Abaı, Áýezov, Músirepov. Áli kúnge deıin oıǵa orala beretin Jıýl Vernniń qatarlastary men Nobeldiń laýreattaryn, taǵy basqa klassıkterdi atamaı-aq qoıaıyn.

– О́zińizden keıingi aqyn-jazýshylardan kimderdi atar edińiz?

– Joǵaryda aıtqan ózim ­«jas­­tar» dep oılaǵanmen, ókshe­miz­di basyp kele jatqan Tynymbaı Nurmaǵambetov, Smaǵul Elýbaı, Álibek Asqar, Qýandyq Túmenbaı, Asqar Altaı, Turysbek Sáýketaı, Nur­jan Qýan­taıuly, Qýanysh Jıen­baı, Júsip­bek Qorǵasbek t.b. prozashy­lar men Serik Aqsuń­qaruly, Ulyq­bek Esdáýlet, Iran-Ǵaıyp, Ǵalym Jaılybaı, Ba­ýyr­jan Ja­qyp, Svetqalı Nur­jan, Gúlnár Sa­lyq­baı t.b. aqyn­dardy búgingi áde­bıetimizdiń betke ustarlary deýge bolar.

Jas aqyn-jazýshylardyń ki­tap­taryn oqýǵa múkindik bola ber­­meıdi, tek baspasózdegi shyǵar­malaryn sholyp otyramyn. Teńiz sýynyń dámi bir tamshysynan bilinedi degendeı jas jazýshy­nyń bir áńgimesi, jas aqynnyń taýyp aıtylǵan birer jol óleńi-aq onyń aıaq alysynan aqpar berip turady. О́zi aqyn, ózi prozashy Ábýbákir Qaırannyń áńgimelerindegi qazaqy salt-dástúrlerdiń, tórt túlik jaıly ataýlar men derekterdi kóp biletinine, oqıǵalardy jup-jumyr ǵyp bere alatynyna súısindim. Ashat О́mirbaıdyń «Qara qurt» atty áńgimesindegi kórkem tili, oqyrmanyn tebirente alatyny bolashaǵynan úlken úmit kúttiredi. Jas aqyn Móldir Aıtbaı «Qazaq ádebıetinde» jarııalanǵan «Meniń kúıim» degen óleńin:

«Júregi bar jigittiń

bári ǵashyq,

Alaıda maǵan emes», –

dep aıaqtaıdy. Qyz júreginiń mu­ńyn budan artyq qalaı aıtý­ǵa bo­lady. Nemese Aqjol Túmen­baıdyń:

«Kózimnen úmit tamyp,

túskenshe súıemin,

Qudaımen solaı keliskem...», –

degeni naǵyz aqyndyq aryn, er­kelik ekpinin ańǵartady. Jastar­dyń jyrlarynda mundaı utymdy joldar jeterlik.

– О́mirden túıgen mańyzdy tujyrymdaryńyzdyń birin aıta alasyz ba?

– Bul suraǵyńa Abaıdyń: «Sen­be jurtqa tursa da qansha maqtap...» deıtin óleńimen jaýap bergim keledi.

– Jazýshy retinde búgingi bıigińizge kóńilińiz tola ma?

– Tolmaıdy desem jalǵan bo­lar edi. Bes roman, on shaqty povest, qyryqtan astam áńgime, she­teldik jazýshylardyń bes-alty kitabyn aýdardym. Másele san­da emes, sapada. Sapasyn oqyr­man­darym aıta jatar, aıtyp ta júr. Shúkir, ózim kóp jyl qyz­met istegen «Atamura» baspasy te­gin shyǵaryp bergen barlyq kitap­tarymnyń oqyrmandary da bar sııaqty. Jýyrda ǵana biraz shy­ǵarmalarym men tańdaýly áńgi­melerimniń eki tomdyǵyn taǵy da «Atamura» baspasy jaryqqa shy­ǵardy. Oqyrmany joq kitap – aspanǵa atqan oq sııaqty.

– Áńgimeńizge rahmet.

Áńgimelesken –

Batyrhan SÁRSENHAN,

«Egemen Qazaqstan»