Mektep Áýezov esimin ańsaıdy

Kenish Ýálına qatardaǵy kóp muǵalimniń biri emes-ti. Qany da, jany da qazaq dep soǵatyn jáne sonysyn jasyrmaıtyn jan bolatyn. Bilikti maman bolǵandyqtan, aınalasyna ózi de, sózi de ótimdi keletin. Keı­de bir adamnyń ózi kóptiń atqara almaı júr­gen sharýasyn rettep jiberetini bar ǵoı. Kenish apaı da sondaı kisi edi. Ol saǵatyna qatysty sabaǵyn ǵana berýmen shektelmedi. Mektepte «Qazaq tili» qoǵamynyń basta­ýysh uıymyn quryp, soǵan basshylyq etti. Oqýshylardan, muǵalimderden drama úıir­mesin uıymdastyryp, qazaq ertegilerin, ja­zý­shylardyń shyǵarmalaryn sahnalady. Mu­nyń bárin Kenish muǵalim qazaq tilin, ultt­yń salt-dástúrin nasıhattaý dep bildi. 90-jyl­dary sol mektepte jazýshy Muhtar Áýe­zovtiń murajaıyn uıymdastyrýdy qolǵa aldy.

Qala irgesindegi Keńgir aýylynda zań­ǵar jazýshynyń Faýzııa esimdi nemere qa­ryn­­dasy turatyn. Sol kisimen baılanys ornatty. Sóıtip, mektepte Muhtar Áýezov mý­zeıi ashyldy. Munda jazýshynyń birdi-ekili kı­gen kıimderi, ustaǵan zattary, sýret­teri, kitaptary jınaqtaldy. Bul qala ómi­rindegi eleýli oqıǵa bolǵan edi. Biraq Kenish Ýálınanyń túpki maqsaty budan da zor bolyp shyqty. Ol «Qazaq tili» qoǵamynyń basta­ýysh uıymy atynan jazýshynyń esimin mektepke berý týraly bastama kóterdi. Onyń bul bastamasyna sol kezdegi mektep basshysy Vera Iýgaı da zor qoldaý tanytty. Mundaı usynysty qala basshylyǵy da qýattady. Sol kezdegi múmkindik aıasynda qala ákimi №14 orys orta mektebine Muhtar Áýezovtiń esimin berý týraly sheshim qabyldady. О́kinishke qaraı, qazir sol sheshimniń naqty qaı jyly, qaı kúni qabyldanǵanyn anyqtaý múmkin bola qoımady. Qalalyq ákimdikke, qalalyq arhıvke suraý salyp kórgenimizben, oń jaýap ala almadyq. Biraq shamamen 2001-2003 jyldary sondaı sheshimniń bolǵanyna esh kúmán joq. О́ıtkeni sol kezderi orys mektebine qazaq jazýshysynyń esimin berýden taısalmaǵan qala ákimine rıza bolyp júretinimiz esimiz­de. Ara-tura jolymyz túskende mekteptiń mańdaıshasynan «Muhtar Áýezov atyndaǵy №14 jalpy bilim berý mektebi» degen jazýdy kórgende kóz súıinip, kóńil qýanyp qalatyn. Amal ne...

Qazir bul mektep Muhtar Áýezovtiń esi­­mi­men atalmaıdy. Ataqty jazýshynyń esimi mektepten qalaısha alynyp tastaldy? Bulaı bolýy múmkin be? Elimizde ona­mas­­tıkaǵa qatysty tártip, erejeler ózge­riske túsken sátterdiń birinde mektepterge ataý berý týraly sheshimdi tek Oqý-aǵartý mınıstrligi qabyldaıtyn bolady da, bul rettegi jergilikti basshylardyń burynǵy qabyldaǵan sheshimderi kúshin joıady. Sóıtip, kóptegen mektep ataýsyz qalady. Biraq olar burynǵy ataýlaryn saqtap qalý maqsatynda joǵaryǵa qaıtadan usynys jasaıdy. Osy kezde №14 mektep basshylyǵy mundaı qa­dam­ǵa bara qoımaǵan tárizdi. Mekteptiń bu­rynǵy dırektorlary Tatıana Hmılıarchýk jáne Gúlnara Bekishevamen habarlasyp, sóıleskende uqqanymyz – osy. Sátbaev qala­lyq oqý bóliminiń burynǵy basshysy Shy­nar Janasylova da «Odan beri birshama ýaqyt ótip ketti ǵoı, mınıstrlikke usynys jasalǵan-jasalmaǵany naqty esimde joq», deıdi.

Taǵy bir kóńilge qaıaý túsirgeni Kenish Ýálına apaı bas-kóz bolyp, júgirip júrip jınaqtaǵan, sóıtip, joqtan bar jasaǵan Muhtar Áýezovtiń shaǵyn mýzeıi de mektepte saqtalmapty. Bardy baǵalaı bilmeýshilik degen osy shyǵar? Kimdi kinálarsyń buǵan?

Sátbaev qalasy ákiminiń orynbasary Aıgúl Tólendına ketken qatelikti durys­taý­dyń jalǵyz ǵana joly bar ekenin aıtty. «Bul mektep ujymyna baılanysty. Eger olar Muhtar Áýezovtiń esimin surap qaıtadan usynys jasaıtyn bolsa, qoldaý tabýy múmkin», deıdi ol.

Shynynda da, eń durysy osylaı jasaý sekildi. Mektepke basqa bir tulǵanyń esi­min berý týraly usynys bolǵanǵa da uq­saı­dy. Biraq kezinde berilgen ataý mektepke qaı­ta oralǵany jón emes pe? О́ıtkeni ke­zin­de Muhtar Áýezov mektebinde oqyǵan, «Biz Muhtar Áýezov mektebiniń túlegimiz» dep júrgen shákirtter qanshama? Olar da M.Áýezov esiminiń mektepke qaıta oralýyn qalamaıdy deısiz be? Qalaıdy, árıne.

«Joǵalyp ketken» Muhtar Áýezov esi­mi qalaǵa qaıtadan orala ma? Sátbaev qalasy­nyń bas­shylyǵy jiberilgen qatelikti jóndeý baǵy­tynda qandaı jumys júrgizedi? Endigi bar má­sele mine, osyǵan ǵana tirelip turǵany anyq.

Ulytaý oblysy,

Sátbaev qalasy