Salanyń berekesiniń qashýyna jedel járdem kólikteriniń jetispeýshiligimen birge medısınalyq emdeý mekemeleri ǵımarattarynyń kópshiliginiń tozyǵy jetýi sebep bolyp otyr. Qajetti medısınalyq qural-jabdyqtar men jedel járdem kóligi de jańartýdy qajet etedi. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, óńirdegi medısınalyq emdeý mekemeleriniń 66,1 paıyzy ábden tozǵan. Ony aıtasyz, shalǵaıdaǵy shaǵyn aýyldarda medısınalyq pýnktterdiń ózimdiki deıtin ǵımaraty da joq. 41 mekeme jergilikti ákimdikter men mektepterdiń bir buryshyn panalaýǵa májbúr bolyp otyr. 111 medısınalyq nysan sharýa qojalyqtary men jaýapkershiligi shekteýli seriktestikterden ýaqytsha jalǵa alǵan, medısınalyq kómek kórsetýge beıimdelmegen ǵımarattardy baspana etken.
Máselen, Ereımentaý aýdandyq aýrýhanasynyń bas dárigeri Maral Súleımenovanyń aıtýyna qaraǵanda, aýdandaǵy medısınalyq mekemelerdiń 90 paıyzdan astamy tozyǵy jetip, qaýsap tur. Bar ǵımarattardyń ózi ótken ǵasyrdyń jetpisinshi jyldary salynǵan. Sondyqtan amalsyz aýyldardaǵy qabyrǵasy qaýqıyp turǵan ǵımarattardy jalǵa alyp otyr. Al aýdandaǵy jedel járdemniń ózine «jedel járdem» kerek. Qolda bar 16 avtokóliktiń 90 paıyzdan astamy – ábden tozyǵy jetip, bir júrse myń ret toqtap qalatyn kónetoz tehnıka. Mysal úshin, eki jedel járdem kóliginiń sonaý 1997 jyldan beri paıdalanylyp kete jatqanyn aıta ketsek te bolady.
Shortandy aýdanyndaǵy jaǵdaı da maqtanarlyq emes. Aýdandaǵy 28 medısınalyq qyzmet kórsetetin mekeme qonystanǵan ǵımarattyń 16-synyń múldem ıesi joq. Iesi joq ǵımarattyń talapqa saı bolýy múmkin be ári mundaı jerde zaman talabyna saı medısınalyq qyzmet kórsetile qoıa ma? Aýdannyń medısına mekemeleri 5 ǵımaratty ýaqytsha jalǵa alsa, tórteýi jergilikti ákimdikter men bilim oshaqtarynyń jetim buryshyn panalap otyr. Al úsh birdeı aýylda múldem ǵımarat joq. Bul aýyldardaǵy medısına qyzmetkerleri syrqattanyp qalǵan adamdarǵa úılerine baryp qyzmet kórsetedi. Jańadan salynady degen ǵımarat áli bastalmaǵan. Máselen, Novokýbanskoe aýylyndaǵy ambýlatorııanyń salyný ýaqyty áldeqashan ótip ketkenimen, jer teliminiń qujaty daıyn bolmaı jatyr. Mundaǵy avtokólikterdiń ahýaly adam aıaıtyndaı. 93 paıyzdan astamynyń tozyǵy jetken, eń jańasy 2014 jyly berilipti. Qarjynyń kóp jumsalatyn jeri de – osy. Tozyǵy jetken tehnıkany ildebaılap júrgizý kerek. Biraq kóneniń aty kóne, qansha jamap-jasqaǵanymen dál kerek kezinde tórttabandap turyp qalady.
Zerendi aýdanyndaǵy ahýal da alańdatarlyq kúıde. Aýdandaǵy 54 medısına mekemesiniń tórteýi ǵana aldaǵy jyly kúrdeli jóndeýden ótkiziledi dep josparlanýda, al qalǵan 50 medısınalyq mekemeniń ǵımaraty qaýsap tur. Mysal úshin, Krasılovka aýylyndaǵy medısınalyq pýnkt ǵımaratynyń salynǵanyna bir ǵasyrdan asa ýaqyt ótken. Kóneniń kózine aınalǵan ǵımarat aýyl medısınasynyń ahýalyn kórsetetin belgi ispetti. Qys boıy sýyp, azynap turady. Ishin jel keýlegen alqam-salqam ǵımaratta adam emdeý múmkin be? Dál osy kezde qazaqtyń ilkidegi baqsynyń eń jaqsysy, aýrýyńa aýrý qospaǵany deıtin sózi oralady. Kónetoz ǵımarattyń tabaldyryǵyn attap, dertine daýa izdep barǵan syrqat sýyq tıip aýyryp qalmasyna kim kepil?! Aýdandaǵy birneshe eldi mekendegi emdeý mekemeleri jergilikti ákimdik, selolyq klýb, bastaýysh mektep tárizdi ujymdardyń onsyz da tar ǵımarattaryna bas saýǵalaýǵa májbúr. Aýdandaǵy medısınalyq emdeý ǵımarattarynyń eń sońǵysy osydan qyryq jyl buryn salynǵan. Avtokólikterdiń de jaǵdaıy máz emes. Túgel derlik tozyp bitken. Osy jyly ǵana eki kólik berilipti. Qazirgi kúni aýdanǵa onǵa jýyq jedel járdem kóligi qajet bolyp otyr. Qarǵa adym jer muń bolǵandyqtan medısına qyzmetkerleri moıny qashyq aýyldarǵa baryp, syrqattarǵa der kezinde kómek kórsete almaıdy.
Bul másele buryn da san márte kóterilgen. Áıtse de, tıisti qorytyndy shyqqan joq. Jedel járdem kólikteri júrgizýshileriniń eńbekaqysy da mardymsyz. Kónetoz kólik júrgizip, ábden qajyǵan júrgizýshiler tehnıkany jóndeý stansasyna aqy tóleý múmkin bolmaǵandyqtan apara almaıdy. Shamalary kelgenshe ózderi jóndeıdi. Al kólikteri ábden isten shyqsa, eńbekaqysyz qarap otyrýǵa májbúr.
Keıingi ýaqytta Qosshy qalasy turǵyndarynyń sany óse tústi. Áıtse de, qalada nebári úsh jedel járdem brıgadasy bar. Sebep – keıbir turǵyndardyń bul qalada tirkeýsiz turyp jatqandyqtarynda. Emhanada 35 myń adam tirkelgen, al shyn máninde, turǵyn sany 100 myńnan asyp jyǵylady. Belgilengen tártipke sáıkes 10 myń adamǵa medısınalyq qyzmet kórsetetin bir jedel járdem brıgadasy bolýǵa tıisti. Áıtse de, turǵyndardyń shynaıy esebi belgisiz bolǵandyqtan, medısınalyq kómek kórsetýge keri áserin tıgizip otyr. Turǵyndardyń aıtýyna qaraǵanda, keıde eki kóliktiń bir mezgilde Astananyń aýrýhanalaryna naýqastar tasıtyn sáti bolady eken. Mundaıda tutas qalaǵa jalǵyz ǵana jedel járdem qyzmet etedi. Osy arada jedel járdem ýaqytynda jetpese, ókpe-renishtiń týyndaıtyny da bar. Onyń negizgi sebebi – osy. Qalamen qosa irgedegi Qyzylsýat aýylyna da qyzmet kórsetý kerek. Osylaısha, jumys kúrdelene beredi.
Aýyldaǵy medısınalyq ahýal birtindep jaqsara ma degen úmit te bar. Oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasynyń málimetine qaraǵanda, Selınograd aýdanynyń Qoıandy aýylynda, Atbasar aýdanynyń Novoselskoe eldi mekeninde jáne Sochınskoe aýylynda medısınalyq pýnktter salynbaq. Birjan sal aýdanynda emhanamen biriktirilgen aýdandyq aýrýhananyń qurylysy júrgizilip jatyr. «Aýyldyq jerlerdegi densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» ulttyq jobasy sheńberinde óńirde 38 alǵashqy medısınalyq-sanıtarlyq kómek kórsetý nysanynyń qurylysy josparlanǵan. Ázirge 9 jobalyq-smetalyq qujattama jasalyp jatyr. Medısınalyq qural-jabdyqtardy jańartý maqsatynda 109 birlik qurylǵy satylyp alynbaq. Onyń ishinde 5 kompıýterlik tomografııa apparaty, eki angıografııalyq qurylǵylar bar. Tozǵan tehnıka parkin jańartý úshin 32 avtokólik satyp salý kózdelip otyr.
Ázirge aýyl halqy medısınalyq kómekke zárý. Oıǵa alǵan jospar ońynan ońǵarylsa ıgi.
Aqmola oblysy
