Bul rette tehnıkalyq joǵary oqý oryndarynyń aldynda básekege qabiletti ári keń beıildi mamandy, eldegi suranysqa da, onyń ishinde tek qazirgi zamanaýı ǵylym men tehnologııalardyń deńgeıine saı keletin mamandy ǵana emes, tehnıkalyq baǵyttaǵy halyqaralyq talaptarǵa saı keletin bilikti kadrlardy daıyndaý syndy asa ózekti mindet turǵanyn aıta ketý kerek.
Tehnıkalyq mamandarǵa degen eńbek naryǵyndaǵy suranystyń qarqynyn eskere kele, sapaly bilim berýdegi joǵary talaptardy saqtap otyrǵan Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıteti el ekonomıkasynyń ındýstrıaldyq damýyna qajetti mamandardy daıyndaýda Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshy joǵary oqý orny retinde tanylýda.
Al stýdentterdiń sapaly bilim alýyna, olarǵa qolaıly jaǵdaı jasaýǵa QBTÝ basshylyǵy bilim ordasy qurylǵan 2001 jyldan beri basymdyq berip keledi. Bilim ordasynyń basshysy Maratbek Gabdýllınniń aıtýynsha, ýnıversıtet ornalasqan burynǵy Úkimet úıinde 1957 jyldan beri kúrdeli jóndeý júrgizilmegen. 2001 jyly tarıhı ǵımarattyń sol kezdegi jaǵdaıy shuǵyl jóndeýdi qajet etken. Al bul mindet QBTÝ-dyń hımııa zerthanasynyń ǵalymdaryn betonǵa qaraǵanda myqty ári arzan biregeı polımer ónimin ázirlep shyǵýǵa septigin tıgizgen. Keıinnen ǵımaratty qalpyna keltirý jumystary kezinde bul materıaldy baspaldaqtardy, qabyrǵalardy, edendi jóndeýge qoldanylǵan.
«Ýnıversıtet tarıhı ǵımaratta ornalasqan, dál osy ǵımaratta 32 jyl buryn Qazaqstan Respýblıkasynyń táýelsizdigi týraly deklarasııaǵa, birinshi Konstıtýsııaǵa qol qoıylǵan, sondyqtan elimizdiń ár azamaty úshin bul ǵımarattyń tarıhı mańyzy zor, al onyń tarıhı kelbetin saqtaý Ýnıversıtettiń basty mindeti. 2018 jyldan beri ǵımarattyń tarıhı kelbetin ózgertpeı, qalpyna keltirý jumystaryn júrgizýge 2 mlrd teńge qarajat bólingen bolatyn. Odan bólek, joǵary oqý ornynyń quryltaıshylary stýdentterge arnap 980 oryndyq jatahana salýǵa qosymsha 7 mlrd teńge qarajat bólindi. Bul jańa jataqhana aldaǵy 2024 jyldyń qańtarynda qoldanysqa beriledi», deıdi ýnıversıtet rektory Maratbek Gabdýllın.
Aıta keteıik, QBTÝ bilikti mamandardy daıyndaý jáne qaıta daıarlaýda zamanaýı zerthanalar quryp, ónerkásiptik kompanııalarmen yntymaqtastyq ornata bilgen. Osylaısha stýdentter Schlumberger syndy munaı-gaz salasyndaǵy jetekshi kompanııalarmen seriktestik ornatyp, modeldeý, kásiporyndardy basqarý, sandyq egizder men SMART Field júıelerin qurýdyń qyr-syryn meńgeredi.
Ýnıversıtette ozyq ınnovasııalyq bilim baǵdarlamalaryn qoldanýy, onyń ekonomıkanyń suranysyna qaraı baǵyttalýy oqý ornyndaǵy bilim sapasynyń artýyna septigin tıgizgeni sózsiz.
Bilim ordasy qurylǵannan bergi 22 jylda ýnıversıtetti biliktiligi joǵary 6,5 myń maman támamdap shyqqan, al onyń 80% tehnıkalyq mamandyq ıeleri.
Qazaqstanda tehnıkalyq mamandardy daıyndaýdyń mańyzdylyǵyna el prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstan halqyna joldaýynda asa mán bergen bolatyn.
«Ulttyq ekonomıkanyń birqatar salasynda kadr tapshylyǵy qatty sezilýde. Ásirese, tehnıkalyq jáne jumysshy mamandar jetispeıdi. Sondyqtan osy salalarǵa qatysty bilim berýmen myqtap aınalysqan jón», dep atap ótken bolatyn Memleket basshysy.
Aıta keteıik, 2010 jyldan beri kezeń-kezeńmen qolǵa alynyp kele jatqan elmizdiń ındýstrıaldy-ınnovasııalyq damý saıasaty ónimdiligi joǵary ári eksportqa baǵyttalǵan qaıta óńdeý ónerkásibin qurýǵa baǵyttalǵan. Bul rette, Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetindegi bilim berý baǵdarlamalary el ekonomıkasyndaǵy suranysty eskere otyryp tehnıkalyq baǵyttaǵy mamandardy daıyndaýǵa baǵyttalǵan.
Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń qurylymyna on mektep (2022 jylǵa deıin fakýltetter – red.) kiredi, sonyń ishinde alǵashqy qurylǵandarynyń biri - Energetıka jáne munaı-gaz ındýstrııasy mektebi. Balamaly energııa kózderine kóshý baǵdarlamasy sheńberinde QBTÝ BUU sarapshylarymen birlese otyryp Jasyl tehnologııalar jáne jańartylatyn energııa kózderi – JEK salasynda mamandar daıyndaýda.
Ýnıversıtet stýdentteri men oqytýshylarynyń zertteý qyzmetine etene aralasýynyń mańyzy zor. QBTÝ zerthanalarynda jańa biregeı tehnologııalar, onyń ishinde jańa materıaldar óndirýge qajetti tehnologııalar pysyqtalýda. Zerthananyń jetekshisi Asanáli Sultanov kún batareıalaryna arnalǵan fotoelementterdi óndirý tehnologııasy týraly aıta kele, ýnıversıtettiń jas ǵalymdary ázirlegen kún fotoelementteriniń óndirisinde qaýipti jáne jarylǵysh zattardy qoldanýdy qajet etpeıtinin atap ótti.
«Biz tórt baǵytta jumys isteımiz – jel energetıkasy, kún energetıkasy, juqa plenkalardy sıntezdeý jáne zertteý, sondaı-aq ıondyq údetkishti ázirleý. Bizdiń jobamyzdyń basty aıyrmashylyǵy – ýly, jarylǵysh gazdardy qoldanýdy qajet etpeıtin jabyn men kún panelderin óndirý tehnologııasyna negizdelýinde. Bizdiń zerthanada kún batareıalaryn óndirý úshin qoldanylatyn kremnıı plenkalaryn jasaýǵa arnalǵan nano eritindiniń ózindik formýlasy oılap tabyldy», deıdi jas ǵalym.
Ýnıversıtet qabyrǵasynda ázirlenip, daıyndalǵan kún elektr stansasy birneshe jyldan beri Almatydaǵy «Alataý» ITP AEA aýmaǵynda energııa óndirýge qoldanylýda. QBTÝ jas ǵalymdary men stýdentteri jasap, ýnıversıtettiń kireberisinde ornatylǵan kún fotoelementteri bar aǵash ǵımaratqa sán berip qana qoımaı, kún elektr stansasynyń qyzmetin de qosa atqaryp, Almaty turǵyndary men qonaqtaryna elektrondy gadjetterdi qýattap alýǵa múmkindik berýde.
IT-mamandardy daıarlaý – álemdegi jahandyq trendterge sáıkes, QBTÝ-daǵy bilim berýdiń mańyzdy baǵyttarynyń birine aınaldy. Ýnıversıtetke túsetin talapkerlerdiń shamamen 45% -y mamandyq alý úshin aqparattyq tehnologııalar jáne ınjenerııa mektebin tańdaıdy. Robot-manıpýlıatordyń jasandy ıntellekt tehnologııalarymen ıntegrasııasy bilim ordasynyń stýdenti Rasýl Tóleńgitov pen onyń kýrstastary úshin eń qyzyqty jobaǵa aınalǵan.
«Bizdiń jobamyz robottyń jumys úderisine jasandy ıntellekt qoldanylatyn tehnologııalardy engizýge múmkindik berdi, bul neırondyq jeli arqyly usynylatyn tehnologııalardy is júzinde júzege asyrýǵa jaǵdaı jasaıdy. Sonymen qatar biz bul robotty 3D prınter retinde paıdalana aldyq», dedi óz jobasyn tanystyrǵan QBTÝ stýdenti.
Búginde Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıteti – Ortalyq Azııadaǵy úsh bilim berý baǵdarlamasy ABET – Accreditation Board for Engineering and Technology bedeldi halyqaralyq akkredıtasııasyn ıelengen jalǵyz joǵary oqý orny.
Tehnıkalyq mamandyqtar boıynsha ABET akkredıtteýden ótken bilim berý baǵdarlamalary, eń aldymen, búkil álemde ónerkásiptik ındýstrııa salasynda qosymsha qaıta daıyndaýdy qajet etpesten jumys isteýge qabiletti joǵary bilikti mamandardy daıarlaýǵa baǵyttalǵan. Ýnıversıtettiń bilim berý sapasy joǵary ekendigin QBTÝ túlekteri jumys isteıtin jetekshi otandyq kompanııalardan kelip túsetin pikirler de rastap otyr. Al bul degenimiz - eńbek naryǵynda ýnıversıtet túlekterine degen suranystyń joǵary ekendiginiń dáleli.
Ýnıversıtet túlekteriniń 98%-ynyń jumysqa ornalasýy – mamandardy daıyndaý deńgeıiniń joǵary kórsetkishteriniń biri jáne bul Qazaqstandaǵy ǵana emes, Ortalyq Azııa óńirindegi, sondaı-aq TMD elderiniń aýmaǵyndaǵy eń joǵary kórsetkish bolyp tabylady.
Ýnıversıtet stýdentteriniń basym bóligi bilim ordasyn támamdap, dıplom alǵannan keıin jumys tabý qıyndyǵyn emes, qaı usynysty tańdaımyn degen oıdy salmaqtap jatatyny ras. Bolashaq ınjener Krıstına Malıkova aıtqandaı, ózderine qajet mamandardy tańdaýdy bolashaq jumys berýshiler ásirese sońǵy kýrstarda belsendilik tanytyp jatady.
Álemniń jetekshi ýnıversıtetterimen baılanysty damytýdyń jáne oqytýdyń ozyq standarttaryn engizýdiń arqasynda ýnıversıtettegi bilim berý baǵdarlamalarynyń basymy halyqaralyq akkredıtasııalarǵa ıe bolǵan, bul QBTÝ-ǵa Affiliate Centre University of London mártebesin alýǵa jáne túlekterge Qazaqstan dıplomyn qosa London ýnıversıtetiniń dıplomyn ıelený quqyǵyn berip otyr.
Tehnıkalyq bilim berý salasyndaǵy kóshbasshy bilim ordasy mártebesine únemi saı bolý úshin Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıteti halyqaralyq akademııalyq reıtıngterge, atap aıtqanda QS jahandyq reıtıngine qatysyp, osy baǵyttaǵy jumysyn turaqty jalǵastyrýda. Osy jyldar ishinde QBTÝ Qazaqstannyń úzdik bes ýnıversıtetiniń jáne Ortalyq Azııa men Shyǵys Eýropanyń úzdik ýnıversıtetteriniń qatarynan tanylǵan. QBTÝ bilim berý baǵdarlamalary ABET, ACBSP, IQAA, CIMA, ACCA jáne CFA akkredıtasııalarynyń arqasynda halyqaralyq deńgeıde saı bilim ordasy.
2012 jyly QBTÝ janyndaǵy Qazaqstandyq teńiz akademııasynyń – QTA-nyń ashylýy ýnıversıtettiń bilim berý qurylymyn damytý baǵyttarynyń biri. Ol halyqaralyq deńgeıdegi kásibı teńizshilerdi daıyndaıtyn Qazaqstandaǵy jalǵyz oqý orny bolyp tabylady.
Teńiz akademııasynda oqytý baǵdarlamasy, QBTÝ-dyń basqa mektepterindegideı, tek qazaqstandyqtarǵa ǵana emes, shetel azamattaryna arnalǵan jáne dáris aǵylshyn tilinde júrgiziledi. QBTÝ teńiz akademııasynyń kadetteri oqý-daıyndyq barysynda álemdik deńgeıdegi eń zamanaýı qural-jabdyqtardy paıdalanady jáne halyqaralyq talaptarǵa sáıkes teorııalyq bilimderin jyl boıy teńiz tolqyndarynda shyńdaı otyryp, mindetti túrde tájirıbelik kýrstardan ótedi.
Qazirgi zamanda ýnıversıtet bilim berý úderisiniń baǵyttarynyń biri retinde el men aımaqtyń damýyn qamtamasyz etýde mańyzdy qyzmet atqarady. Sonymen qatar ýnıversıtet qabyrǵasynda júrgizilip jatqan zertteý jumysy, onyń qoldanbaly mańyzy jáne bıznes qurylymdarmen ınnovasııalyq tizbekterge birigýi munyń barlyǵy ınnovasııalardy engizýdiń tetigi bolyp tabylary sózsiz. Bir sózben aıtqanda, onsyz el ekonomıkasyndaǵy túrli salalardyń damýyn elestetý múmkin emes.
Qoǵam men ǵylym arasynda, Qazaqstan men álemniń ózge elderi arasynda bıznes pen tehnologııalardy qoldanyp, bilimniń altyn kópirin salý – Qazaqstan-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń Damý strategııasyndaǵy basymdyq berilgen baǵyt.
