2003 jyly Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder kóshbasshylarynyń birinshi Sezi ótti. Bıyl alǵashqy Sezdiń shaqyrylǵanyna - 20 jyl. Zamanaýı jahandyq syn-qaterler kúsheıgen ýaqytta forým halyqaralyq deńgeıde órkenıetaralyq dıalogty damytqan alǵashqy is-sharalardyń biri boldy.
Sodan bergi 20 jyl ýaqytta dıalog, túsinistik pen qurmet qaǵıdattary barlyq mádenıet pen dinderdiń beıbit ómir súrýin qamtamasyz etetin qýatty kúsh ekenin anyq kórsetti.
Bul búginde elimizde tatý ómir súrip jatqan turaqty jáne kelisimdi qoǵam qurýdaǵy Qazaqstannyń tabysty jemisi.
2023 jylǵy 11 qazanda Astanada Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Sezi Hatshylyǵynyń HHI otyrysy ótti.
«Osy almaǵaıyp kezeńde izgilik, meıirimdilik baýyrmaldyq, jaýapkershilik sııaqty qaǵıdattardyń qadiri arta tústi. Sondaı-aq halyqaralyq qaýipsizdiktiń jańa júıesin qalyptastyrý óte mańyzdy máselege aınaldy. Ol úshin álem halqyn beıbitshilikke shaqyratyn jańa jahandyq qozǵalys qajet. Bul rette din kóshbasshylary aıryqsha ról atqarady. Rýhanı lıderler osy baǵytta kúsh jumyldyryp, barsha adamzatqa ortaq problemalardy sheshýge súbeli úles qosady dep senemin. Hatshylyqtyń búgingi otyrysy da osy maqsatqa oraı uıymdastyrylyp otyr. Qazaqstan dinaralyq jáne órkenıetaralyq yntymaqtastyqqa negiz bolatyn bastamalarǵa árdaıym qoldaý kórsetedi. Ony syrtqy saıasattyń negizgi basymdyqtarynyń biri retinde usynady», dedi Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Hatshylyqqa qatysýshylarǵa arnaǵan sózinde.
Qazaqstan Respýblıkasy Parlamenti Senatynyń Tóraǵasy – Sezd Hatshylyǵynyń meńgerýshisi M.Áshimbaev basqaratyn Hatshylyq bir dóńgelek ústel basyna ıslam, hrıstıan, ıýdaızm, býddızm, daosızm, sıntoızm, ındýızm, bahaı, jáne basqa da dinderdiń dinı jetekshilerin, sondaı-aq 23 eldiń saıası qaıratkerleri men halyqaralyq uıymdardyń ókilderin jınady.
XXI Hatshylyqtyń qorytyndy nátıjesi retinde Kommıýnıke qabyldandy. Onda qatysýshylar 20 jyl sheńberindegi tabysty nátıje men Sezdiń mańyzdy shyǵarmashylyq rólin atap ótti. Sondaı-aq halyqaralyq qaýipsizdiktiń jańa júıesin qurý, syn-qaterler men problemalardy eńserý maqsatynda jańa jahandyq qozǵalys qurý qajettiligi ıdeıasyn qoldady.
Qazaqstannyń birlikke bastar saıasatyn dúnıe júzindegi dinı qaıratkerler joǵary baǵalap, osy joldaǵy elimizdiń aıshyqty bastamalaryn álemge úlgi retinde balady. Osy jetistikti saqtaý úshin 2022 jyldyń kúzinde ótken VII Sezdiń otyrysynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev aldaǵy onjyldyqqa Sezdiń damytý tujyrymdamasyn ázirleýdi tapsyrǵan bolatyn.
Osyǵan baılanysty XXI Hatshylyq qatysýshylary Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri Seziniń 2023-2033 jyldarǵa arnalǵan «Dinı lıderler ádil jáne qaýipsiz álem úshin» damý Tujyrymdamasyn bekitti.
Bul Tujyrymdama adamzattyń eń ózekti máselelerin sheshý úshin dinı kóshbasshylardyń kúsh-jigerin biriktirý arqyly forýmnyń aldaǵy jyldardaǵy damýynyń jańartylǵan kózqarasyn usynady.
Sezd mıssııasy álemdik jáne dástúrli dinder qaýymdastyǵy arasyndaǵy túsinistik pen qurmetti odan ári nyǵaıtý, sondaı-aq ádil, qaýipsiz jáne gúldengen bolashaqty qurýǵa kómektesý úshin rýhanı dıplomatııanyń áleýetin iske asyrý. Al, Sezdi damytý paradıgmasynyń negizgi elementi adamzattyń eń ózekti máselelerin sheshýge járdemdesý úshin dinı lıderlerdiń kúsh-jigerin biriktirý bolyp tabylady.
Álemdik jáne dástúrli dinder lıderleri seziniń belgilengen mıssııasy men maqsattaryna sáıkes damýdyń jańa paradıgmasy aıasynda 2023 – 2033 jyldardaǵy qyzmet úsh negizgi baǵytta júzege asyrylatyn bolady:
Birinshi. О́zekti jahandyq trendter men syn-qaterlerdi eskere otyryp, dinaralyq forýmdardy daıyndaý jáne ótkizý.
Ekinshi. Sezderdiń deklarasııalaryn júıeli iske asyrý negizinde qazirgi álemniń jahandyq problemalaryn sheshýge járdemdesý.
Úshinshi. Rýhanı dıplomatııany damytý, Sezdiń halyqaralyq ınstıtýttarmen jáne alańdarmen, halyqaralyq qatynastardyń basqa da sýbektilerimen seriktestik qatynastaryn nyǵaıtý.
Sondaı-aq toqtala aıta ketetin jáıt, Sezder baǵdarlamasynda Jas dinı lıderler forýmyn, sondaı-aq jas rýhanı qaıratkerler men zaıyrly jastardyń qatysýymen basqa da is-sharalardy (seksııalyq otyrystardy) ótkizý kózdeletin bolady. Sezge qatysýshylar forým qyzmetine túrli konfessııalardyń, halyqaralyq jáne qoǵamdyq uıymdardyń ókilderin, perspektıvaly jas ǵalymdar men saıasatkerlerdi tartý esebinen dinaralyq jáne mádenıetaralyq dıalogtyń sabaqtastyǵyna múddeli. Jas lıderlerdi Sezd qyzmetine tartý aldaǵy jyldary órkenıetaralyq jáne konfessııaaralyq dıalog dástúrlerin saqtaýdyń kepili bolyp tabylady.
Sezdiń qurylymdary qazirgi jas urpaqty tolǵandyratyn máselelerdi sheshý úshin halyqaralyq jastar dıalogy men yntymaqtastyqty damytýǵa yqpal etetin bolady. Sezd qurylymdary dinaralyq jáne mádenıetaralyq ózara túsinistikti ilgeriletý maqsatynda dinı jáne zaıyrly jastar uıymdarymen, sonyń ishinde AIESEC, SIFE, Jastar túsinistigi úshin, Halyqaralyq jastar palatasy, Eýropalyq quqyq stýdentteri qaýymdastyǵymen (ELSA) jáne basqa da uıymdarmen yntymaqtasatyn bolady.
BUU О́rkenıetter Alıansynyń dinaralyq jáne mádenıetaralyq dıalogy arqyly mádenıetaralyq shıelenisti tómendetý jáne qaýymdastyqtar arasynda kópir salýdaǵy joǵary rólin moıyndaı otyryp, sondaı-aq Alıans qaraıtyn máselelerdiń kún tártibin keńeıte otyryp, Sezd qurylymdary osy halyqaralyq uıymmen yntymaqtastyqty nyǵaıtýǵa nıetti.
Bul Tujyrymdamanyń alǵa qoıǵan kóp maqsatynyń jalpylama bóligi ǵana.
Jalpy alǵanda, álemdik jáne dástúrli dinder lıderleriniń, halyqaralyq uıymdardyń, memlekettik jáne qoǵamdyq ınstıtýttardyń, azamattyq qaýymdastyqtardyń, akademııalyq toptardyń jáne búkil álemdegi barlyq izgi nıetti adamdardyń kúsh-jigerin biriktirý arqyly qazirgi álemniń kedeılik, teńsizdik, ekologııalyq daǵdarystar, kemsitýshilik, pandemııa, ekstremızm, terrorızm jáne t. b. jahandyq máselelerdi sheshý josparlanyp otyr. Bul maqsatqa árıne barsha adamzat kúshin biriktersek, jetý qıyn bolmaıdy dep oılaımyn. Sebebi kúsh – birlikte.
Bolat Sársenbaev,
Konfessııaaralyq jáne órkenıetaralyq
dıalogty damytý jónindegi
N.Nazarbaev ortalyǵynyń
Basqarma tóraǵasy
