Merekelik basqosýdy Prezıdenttiń quttyqtaý sózimen Premer-mınıstrdiń orynbasary Tamara Dúısenova ashty. Qasym-Jomart Toqaev quttyqtaýhatynda biregeı jobanyń artyqshylyqtary men ozyq oıly jastardyń qalyptasýyna septigin tıgizgenin erekshe atap ótken.
Al Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek «Bolashaq» baǵdarlamasynyń biraz túlegi óz salasynyń joǵary bilikti mamandary ekenin aıtty.
«Bolashaq» baǵdarlamasy bilim berý júıesiniń quramdas bóligine aınaldy, elimizge tyń ıdeıalar men tásilder ákeldi, álemdik kásipqoılar qaýymdastyǵymen baılanysymyzdy nyǵaıtty. Bul baǵdarlama sapaly bilim alýǵa múmkindik berip, kóptegen otandasymyz úshin tolyqqandy áleýmettik lıftke aınalyp, elimizdiń damýyna baǵyttalǵan ıdeıalardy júzege asyrýǵa aıtarlyqtaı múmkindikter týǵyzyp otyr. Búginde myńdaǵan túlek memleket ıgiligine qyzmet etip jatyr. 12 605 mamannyń 6 958-i magıstr dárejesin, 2 626-sy bakalavr dárejesin aldy, 2 537 azamat taǵylymdamadan ótip, 200-den asa otandasymyz PhD dárejesin ıemdendi», dedi mınıstr.
«Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasy 1993 jyly iske qosyldy. Osy ýaqyt aralyǵynda 12,5 myńnan asa jas muhıt asyp, álemniń úzdik ýnıversıtetterinde bilimin jetildirdi. Joba qarapaıym qazaq jastarynyń dúnıeniń tórt buryshyna baryp, «ınemen qudyq qazyp» qaıtýyna jasalǵan teńdessiz múmkindik edi. Bıyldyń ózinde sheteldiń aldyńǵy qatarly ýnıversıtetterinde oqýǵa 555 grant bólingen.
– «Bolashaqpen» Ulybrıtanııada bilim aldym. Meńgergen mamandyǵym – qurylysshy. Saladaǵy ınnovasııalardy meńgerdik, zerttedik. Elge pandemııa órship turǵan kezde keldim. Osy tusta Qazaqstandaǵy alǵashqy modeks zamanaýı modýldik zaýytyna úlesimdi qostym. Iаǵnı onyń qurylysyna jáne iske qosylýyna septigimdi tıgizdim. Bul modýldik metodıkamen elordamyzda 3 apta ishinde juqpaly aýrýlar ortalyǵy salyndy, – dedi Adat Ádilhan.
Qazir «QS World University Rankings», «Academic Rankings of World Universities» jáne taǵy basqa úzdik 200 halyqaralyq akademııalyq reıtıngine kiretin álemdik joǵary oqý ornynda 1 400-den astam baǵdarlama stıpendıaty bilim alyp jatyr. Al 2020 jyldan bastap Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ǵylymı kadrlyq áleýetti qalyptastyrý maqsatynda 500 ǵalymdy ǵylymı taǵylymdamadan ótkizý týraly tapsyrma berip, búginde júzdegen ǵalym jetekshi ǵylymı zerthanalarda zertteýler júrgizip júr.
Máselen, «Satbayev University» qaýymdastyrylǵan professory Sezim Mustapaeva AQSh-taǵy «Johns Hopkins University»-de «500 ǵalym» atalymy boıynsha ǵylymı taǵylymdamadan ótýiniń nátıjesinde paleontologııa salasynda ǵylymı jańalyq ashty. Al Prezıdent Is basqarmasy Medısınalyq ortalyǵy aýrýhanasynyń otorınolarıngolog dárigeri Medet Mahanbet Lıtvada qulaqtyń artynan tilik jasamaı, qulaqtyń tesigi arqyly ota jasaýdy meńgergen. Nátıjesinde, jyl basynan beri qulaq qalqanyn qalpyna keltirýdiń biregeı hırýrgııalyq ádisin qoldanyp, 70 operasııa jasaǵan. Aıta keterligi, mundaı tájirıbe buǵan deıin álemniń tek bes elinde ǵana júrgizilgen.
Forým aıasynda «Bolashaq» baǵdarlamasy túlekteriniń ǵylymı jobalary kórmesinde ǵylym men óndiristiń túrli salasyn qamtıtyn 11 ınnovasııalyq jobasy usynyldy. Solardyń biri – Ulybrıtanııadaǵy «Cardiff University»-niń magıstri jáne PhD Erbol Saǵatov. Ol «Qarapaıym zattar týraly ǵylym» tujyrymdamasy negizinde turmystyq hımııa ónimderin tıimdi óndirý bastamasyn jınalǵan jurtshylyqqa kórsetti. Al Aslan Orynǵalıev keshendi munaı shıkizatyn óńdeý, Baǵdat Azamatov neırohırýrgııa, travmatologııa jáne ortopedııa úshin medısınalyq ımplanttardy elde ázirleý men óndirý, Saıabek Sahıev radıofarmasevtıkalyq preparattar óndirisi, Ábdilda Shámenov Braıl shrıfti boıynsha múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan qazaq tilindegi «Sezual» nusqaýlyǵyn, Gúljan Túzelbaeva «Gulzhan Parfum» parfıýmerııalyq ónimderin tolyq kólemde shyǵarý jobasyn usyndy.
«Almaty aportymen, jaıqalǵan gúlimen tanymal. Almaty aportyn brendke aınaldyrǵym keledi. Árıne, jumys ońaı emes. Biraq aıyna 10 myńnan astam ónim shyǵarýdy josparlap otyrmyz», dedi aǵa ǵylymı qyzmetker Gúljan Túzelbaeva.
Osylaısha, mereıtoılyq jıynǵa elimizdiń ár óńirinen medısına, ǵylym, bilim, ınjener, tehnıkalyq, shyǵarmashylyq ındýstrııa, bıznes syndy salalardaǵy baǵdarlamanyń 500-den astam túlegi arnaıy keldi. Birazy is-sharaǵa spıker retinde qatysyp, tórt paneldik sessııa aıasynda «Qazaqstannyń sıfrlyq damýy: Investısııalar, ınnovasııalar jáne bolashaq ekonomıkasy», «Medısına», «BAQ», «Ǵylym jáne bilim» taqyryby boıynsha ózekti máselelerdi talqylady.
«Biz «Bolashaq» túlekteri elge kelip, jıǵan-tergenimizdi synap, biraz tájirıbe jınaqtadyq. Endi osyndaı aýqymdy alańdarda kez kelgen taqyryp tóńireginde tolyqqandy keıstermen bólise alamyz. Qazaqstan – sheteldik ınvestorlar úshin tartymdy aýmaq. Alaıda elde sheshilmegen problemalar jeterlik. Bul tek ınfraqurylym máselesi ǵana emes, shaǵyn jáne orta bıznes ıelerine táýekel etý úshin ınstıtýsıonaldyq dúnıelerdegi olqylyqtar. Negizi 10 iri kásipke ınvestısııa jasaǵannan, birneshe shaǵyn jáne orta bıznesti damytqan tıimdirek», dedi «Aq Holdings» JShS dırektory Qasym Abjanov.
Aýqymdy is-sharaǵa «Halyqaralyq baǵdarlamalar ortalyǵy» AQ jáne «Bolashaq» túlekter qaýymdastyǵy uıytqy boldy. Forýmda baǵdarlamanyń endigi baǵytyn túıindeıtin jańa logotıpi tanystyryldy. Onda negizgi nyshan retinde qarlyǵash qusy tańdalypty. «Jańa logotıpte qarlyǵashty tańdaýymyzda mán bar. Astarynda alysqa ketse de, uıasyna árqashan ushyp keletin qarlyǵashtaı «Bolashaq» túlekteri de eline saǵynyshpen oralady degen támsil jatyr», dedi «Bolashaq» baǵdarlamasynyń prezıdenti Álııa Ospanova.
Álııa Ospanova «Bolashaqtyń» basty mindeti memleket úshin sapaly kadrlardy daıarlaý ekenin atap ótti. «Shetelden stıpendıattar ózimen birge jańa ıdeıalar men tásilderdi, álemdik kásipqoılar qoǵamdastyǵymen bir jolǵa qoıylǵan qarym-qatynasty ala keledi. Memleket basshysy 2022 jylǵy halyqqa Joldaýynda baǵdarlama vektoryn ózgertip, medısınalyq jáne ınjenerlik-tehnıkalyq kadrlar daıarlaýǵa basymdyq berdi, ol úshin arnaıy kvota bólindi. Jeńildik sanattarynyń tizbesine medısına, ınjenerlik-tehnıkalyq salanyń mamandary, aýyldyq eldi mekennen shyqqan úmitkerler kiredi. Bul rette kásiptiń jaratylystaný-matematıkalyq bólimine eń kóp stıpendııa bólindi. Qazirgi kezde 9 590 túlek ózderiniń sharttaǵy mindettemelerin oryndady, 2 947-si eńbekpen óteý monıtorınginde, 89-y eńbekpen óteý bóliginde sharttaǵy mindettemelerin oryndaýdy keıinge qaldyrdy», dedi ol.
