Eren eńbegi umytylmasa eken

Ol 1895 jyly Aıyrtaý aýda­nynyń Kókdaýyl aýylyn­da týǵan. Kedeı sharýanyń qyzy eńbekke erte aralasady. Sar­túbek ujymshary qurylǵanda alǵashqylardyń qatarynda mú­shelikke qabyldanyp, sıyr fermasynda saýynshy bolyp jumys isteıdi. Kúndelikti josparyn asyra oryndaıdy. Stahanovshylardyń aldyńǵy leginde kórinip, sosıa­lıs­tik jarysta joǵary eńbek qulshynysymen kópke tanylady. Jerlesteri onyń mal sha­rýashylyǵyn órkendetýdegi jáne qoǵamdyq jumystardaǵy belsendiligin baǵalap, 1947 jyly Qazaq KSR Joǵarǵy Keńe­siniń depýtaty etip saılaıdy. Keńshardyń sıyr fermasy meńgerýshiligine kóterilip, halyq senimin is júzinde aqtaı biledi. Sol jyldary fer­madaǵy 250 bas sıyr eki esege deıin kóbeıip, sút saýý kórsetkishi ana­ǵurlym artady. Besjyldyq jospar mejesinen de asyp tú­sedi. Sóz arasynda Shámshııa О́mir­bekqyzynyń Qazaq KSR Jo­ǵarǵy Keńesi depýtattyǵyna eki ret usynylǵanyn aıta ketken jón. Ol kezderi mundaı kurmet qarapaıym eńbek adamynyń ekiniń birine kórsetile bermeıtin. О́zine júktelgen depýtattyq ama­natty buljytpaı oryndap, artyna ónegeli iz qaldyra bildi. Men tildesken kónekóz qarııalar ol týraly gazet betterinde kóptegen maqalalardyń jaryq kórgenin, suhbattar jarııalaǵanyn alǵa tartty. Olaı bolsa óshkenimizdi jandyryp ólgenimizdi tiriltýge mindetti sala qyzmetkerler ar­hıv­tik derekterdi jınastyryp, toptas­tyrsa, mektepterdegi mýzeılerge ómirbaıany men fotosy qoıylsa degen ótinishimizdi bildirgimiz keledi.

Ol kisi týraly estelikterdiń birinde Shámshııa Kulmurzınanyń nemeresi Nurahmetov Maǵzumnyń qyzy Ázına Áýel­bekova týraly da aıtylady. Ázına 1953 jyly 25 jeltoqsanda Kókshetaý oblysy Volodar aýdany Sartúbek aýylynda dúnıege keledi. Ájesi Shámshııa Kul­murzına apamyz bul nemeresin barynsha myqty tárbıelep-ósiredi. Eń jaqsy kóretin nemeresin 15 shaqyrym jerdegi Orlovka aýylyna oqýǵa tasıdy. Ájesi súıikti nemeresin at shanaǵa otyrǵyzyp, qalyń kúpige orap, ár aptanyń dúısenbi kúni ınternatqa aparatyn da, juma kúni qaıta alyp kelip otyrady eken. О́ıtkeni Or­lovkada kazaktar kóp turǵan. Solardyń balalarymen júrip orysshaǵa úırenedi dep topshylaǵan ǵoı. Sol Orlovkada tórtinshi synypqa deıin oqyp, bilim alady. Kelesi jyly Borlyq aýylynda oryssha mektep ashylyp, ájesi nemeresin soǵan kóshiredi. Borlyq aýylynda bilim uıasynda segizinshi synypqa deıin oqyp, ol jerdi de jaqsy bitirip shyǵady. Al onjyldyq mektepti Volodarov aýylynda támamdaıdy. Jaqsy baǵamen oqydy degen attestat alyp shyǵady. Al 1972 jyly Al­maty qalasyndaǵy Aýyl sha­rýa­shylyǵy ınstıtýtynan dıp­lom alyp, ýaqytsha Volodarov aýdandyq turmys kombınatynda ekonomıst bolyp qyzmet isteıdi. Sodan 1978 jyly «Komarovskıı» keńsharyna qyzmetke ornalasady. О́ziniń jaqsy maman ekenin dáleldep, mindetin óte jaqsy atqaryp, bıikterden kórinedi. Ár jyldary etken eńbegi baǵalanyp, jyl saıyn túrli gramotamen ma­rapattaldy. Basshylardan ba­ǵaly syılyq ta alǵany bar. Áje tárbıesin kórgeniniń paıdasy bolsa kerek, jumysta adal­dyq tanytyp, qasyndaǵy árip­testeriniń syı-qurmetine bólenedi. Tikken shańyraǵynda syılastyq saltanat quryp, balalaryna da áje aqylyn ósıet etip aıtyp otyratyn. Tiri janǵa eshqashan daýys kóterip kórmegen eken. Kú­lip-oınap ómir súripti. Osy aýdan boıynsha da biraz jerge qyzmetke shaqyrǵan desedi. Tipti bir jerlerden bas ekonomıst bolý­ǵa da usynys túsipti. Biraq ol eshqaıda qozǵalmapty. О́zi eńbek jolyn alǵash bastaǵan «Ko­marovskıı» keńsharynda qyzmetin jalǵastyra beredi. «Nege bul aýyldy qımaısyz?» degenderge «Ájem Shámshııa Kul­murzına men ákem Maǵzum Nurahmetov osy jerde jumys istegen. Sondyqtan bul topyraq men úshin óte ystyq», dep jaýap beredi eken.

Týǵan aýylyna degen mahabbaty ony sol jerden alys­qa uzatpady. О́zi tańdaǵan qyz­metinde 26 jyl jumys istep, 2004 jyly kenetten qaıtys bolady. «Ajal aıtyp kelmeıdi» deıdi ǵoı, 50-den endi asqan sha­ǵynda asyl ana baqılyqqa attandy. Artynda jáýteńdep joldasy Sabyrǵalı Áýelbekov pen eki uly Almat pen Alhat qalady. Dana halqymyz aıtqan­daı, «Kimniń kim ekenin basyńa is túskende bilersiń» degendeı, kóp aǵaıyn teris aınalyp, qashqaqtap jolamasa kerek. Sol kezde bizdiń áýletke jany ashyp járdemdesken jan­nyń biri keń­shar dırektory Asylbek Naý­ryzbekov bolatyn. Syrymbet Esen­ǵalıev pen kórshi Batıma Majeǵulovanyń da kóp septigi tıdi. Osyndaı aza­mattarǵa aıtar alǵysym sheksiz. Kishkentaı ǵana shańy­raqqa jasa­ǵan kómegi, bútindeı bir elge ja­saǵan jaq­sylyqtan úlken kórindi.

Sabyrǵalı ÁÝELBEKOV,

eńbek ardageri, zeınetker

Soltústik Qazaqstan oblysy