Ekonomıkalyq ósý
Oblys ortalyǵy men Almaty qalasy arasyndaǵy «G4 City» jobasynyń qaıta jandanýy ekonomıkalyq ósýdiń basty belgileriniń biri bolyp sanalady. Bul baǵyttaǵy birinshi qadam – «G4 City» arnaıy ekonomıkalyq aımaǵyn qurý. Ol «G4 City» qalasy men Qonaev qalasynyń bir bóligin qamtıdy. Joba 3,7 trln teńgege baǵalanyp otyr. 34 myń jumys ornyn qurý josparlanyp jatyr.
Prezıdenttiń tapsyrmasy boıynsha jeke ákimshilik birlik retinde «G4 City» qalasyn qurý boıynsha jumystar júrgizilip jatyr. Onyń aýmaǵy 88 myń ga quraıdy, 4 aımaqqa bólingen jáne iskerlik jáne qarjy ortalyǵyn, ónerkásiptik jáne logıstıkalyq ortalyqty, ǵylym jáne medısına ortalyǵyn, sondaı-aq týrızm men saýyqtyrý ortalyǵyn qamtıtyn bolady. Baǵalaýlar boıynsha 2050 jylǵa qaraı onda 2 mıllıonnan astam adam turady.
О́ńir ekonomıkasynyń negizgi qozǵaýshy kúshteri jalpy óńirlik ónimniń 40%-dan astamyn quraıtyn ónerkásip pen agroónerkásiptik keshen bolyp tabylady. Oblys ónerkásibiniń 90%-yn óńdeýshi salanyń ónimi quraıdy, bul respýblıkadaǵy eń joǵary kórsetkishterdiń biri.
Qazaqstandyq quramǵa betburys
Jalpy, osy jyldyń 10 aıynda Almaty oblysynda 34 jańa óndiris orny iske qosylyp, jumys istep turǵan 7 óndiris orny keńeıtilip, 1087 jańa jumys orny ashyldy. Oblystyń ónerkásip kásiporyndary ónim óndirýde shamamen 60-70%, al daıyn beton jáne nan-toqash ónimderin shyǵaratyn jekelegen salalar 100% otandyq shıkizatty paıdalanady.
Búgingi tańda otandyq shyryndardyń 85%, sýsyndar men balmuzdaqtyń 60% osy óńirde shyǵarylady. Sonymen qatar, farmasevtıkalyq jáne medısınalyq ónimderdiń tórtten biri, gıpsokartonnyń 81%-y, sendvıch-panelderdiń 48%-y, bolat qubyrlar men profılderdiń 27%-y óndiriledi.
Almaty oblysy et, sút, jumyrtqa óndirý, qoı, eshki, iri qara jáne qus etin óndirý boıynsha respýblıkada aldyńǵy qatarda. Elimizde 7 qus fabrıkasy qus etiniń 27%-yn óndiredi.
Oblys órik, alma, almurt, júgeri, júzim, kartop, kókónis, soıa, kúrish ósirýde de úzdik úshtik kóshbasshylarynyń qataryna kiredi. Munda jalpy kólemi 85 ga 55 jylyjaı, qýattylyǵy 130 myń tonna 71 qoıma bar.
Qazirgi kezde oblysta jylý oqshaýlaǵysh materıaldar shyǵaratyn zaýyt salynyp jatyr. 217 jańa jumys orny ashyldy, óndirilgen ónim ishki naryq qajettiliginiń 20%-yn qamtamasyz etedi.
Qýattylyǵy jylyna 1080 tonna shoıyn shyǵaratyn zaýyt qurylysy aıaqtalǵanyn atap ótken jón. Kelesi jyly tolyq qýattylyqqa shyǵý josparlanýda.
Infraqurylym – óńirdi damytýdyń negizi
Kólik-logıstıka salasyna basa nazar aýdarylady.
2023 jyldyń maýsymynda uzyndyǵy 66 shaqyrym bolatyn Úlken Almaty aınalma joly (ÚAAJ) ashyldy. Joba Almaty aglomerasııasyn damytý aıasynda júzege asyryldy jáne keptelisterdi azaıtýǵa baǵyttalǵan.
Kegen jáne Raıymbek aýdandaryn gazdandyrý úshin «Shelek-Kegen-Narynkól» magıstraldyq gaz qubyryn salýǵa jobalyq-smetalyq qujattama ázirlenýde. Gaz qubyrynyń uzyndyǵy 227 shaqyrymdy quraıdy. Quny TEN-ge sáıkes 24 mlrd teńgeni quraıdy. Nátıjesinde 47,4 myń turǵyny bar 23 eldi meken gazben qamtylady.
О́ńirde turǵyn úı qurylysy joǵary qarqynmen júrip jatyr. Osylaısha, Eńbekshiqazaq aýdanynda «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha salynǵan 120 páterlik ǵımarat paıdalanýǵa engizilip, kezekte turǵandarǵa berildi. Baǵdarlama aıasynda Almaty oblysy Uıǵyr aýdany Shonjy aýylyndaǵy 60 páterlik turǵyn úıdiń qurylysy tolyǵymen aıaqtaldy. Kezekte turǵan halyqtyń áleýmettik osal toptaryna orderler tabystaldy.
10 aıda oblysta barlyǵy 808 myń sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul respýblıka boıynsha 4-shi kórsetkish.
Áleýmettik salanyń negizgi basymdyqtary
Áleýmettik salada da aıtarlyqtaı jetistikterge qol jetkizildi. Bilim berý salasyndaǵy basty basymdyq úsh aýysymda oqytýdy jáne oryn tapshylyǵyn joıý bolyp tabylady. 2023 jyldyń basynda oblysta úsh aýysymda oqıtyn 52 mektep bolǵan. Bıyl 14,4 myń oryndyq 10 mektep paıdalanýǵa berildi. Beseýi jyl sońyna deıin tapsyrylady. Kelesi jyly úsh aýysymdyq mektepter 39-ǵa deıin qysqarady. «Jaıly mektep» ulttyq jobasy boıynsha 2024-25 jyldary 54,6 myń oryndyq 53 mektep salynady. «Qazaqstan halqyna» qorynyń qoldaýymen 50 mektep 1,5 mlrd teńgege 150 fızıka, hımııa jáne bıologııa kabınetterine jabdyqtar aldy.
«Aýyldyq densaýlyq saqtaýdy jańǵyrtý» jobasy aıasynda 2024-2025 jyldary 38 nysan salynady.
Atap aıtqanda, oblystyń 6 aýdanynda 13 dárigerlik ambýlatorııa, 14 feldsherlik-akýsherlik pýnkt, 11 medısınalyq pýnkt salý josparlanýda. Qonaev qalasynda 800 tósek-orynǵa arnalǵan kópsalaly aýrýhana, 500 kelýshige arnalǵan emhana, qalalyq aýrýhana janynan juqpaly aýrýlar bólimshesin salý josparlanýda. Sondaı-aq «Qarasaı» jáne «Eńbekshiqazaq» kópsalaly aýdanaralyq aýrýhanalaryn rekonstrýksııalaý josparlanýda.
Týrızm salasyn damytý
2023 jyly Almaty oblysynda ishki týrızm 13%-ǵa ósip, 1,1 mıllıon adamǵa jetti, al kirmelik týrızm 78 myń adamdy qurady. Respýblıkanyń týrıstik kartasyna sáıkes, Almaty oblysy 68 aýmaqtyń 10-yn qamtıdy jáne 14 myńnan astam adamdy qabyldaı alatyn 267 ornalastyrý orny bar. Týrıster oblysta orta eseppen 3-5 kún demalady. 15 týrıstik aımaqta turýdy jaıly etý úshin jalpy uzyndyǵy 337 shaqyrymdy quraıtyn taý soqpaqtary men marshrýttaryn jaqsartý jumystary júıeli túrde júrgizilýde.
О́ńirde týrızmdi damytýdyń nátıjesinde týrıstik maýsymda 400-500 jumys orny ashyldy. О́tken jyldyń sáıkes kezeńimen salystyrǵanda týrıster sany men týrızmnen túsken kiristiń ósimi 15%-dy qurady. «Sharyn» memlekettik ulttyq parki men «Ile-Alataý» (Túrgen shatqaly) aýmaǵynda týrıstik ortalyqtar iske qosylyp, óńirdiń negizgi týrıstik ónimderi nasıhattalýda. «Qonaev international balloon fest» halyqaralyq shar festıvali, «Tengri ultra» Uly dala marafony, Ile-Balqash regatasy jáne basqa da is-sharalar arqyly oblysqa 100 myńnan astam demalýshy tartyldy. Munymen qosa, óńirdiń týrıstik áleýetin halyqaralyq arenada ilgeriletý boıynsha belsendi jumystar júrgizilýde. Jarqyn jetistikterdiń biri – Saty aýyly «UNWTO úzdik týrıstik aýyl 2023» syılyǵyn ıelendi. Týrısterge qolaıly bolýy úshin «Almaty Region Travel» mobıldi qosymshasy ázirlendi.
Joǵaryda aıtylǵandardy qorytyndylaı kele, Almaty oblysy barlyq sala boıynsha jaqsy ósý qarqynyna qol jetkizdi. Bul óńirdiń jańa jylda da naqty nátıjelerge jetýine negiz bolmaq.
