Aqparat salasynyń jańa múmkindigi

Sıfrlyq efır aıasy keńip keledi

Sala basshysy mınıstrliktiń aqparattyq jumysy úsh negizgi quramdas bólikten turatynyna nazar aýdardy. Olar: medıasferany damytý boıynsha jaǵdaı jasaý, el halqyn memlekettik saıasatty iske asyrý týraly habardar etý jáne aqparattyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý.

«Osy jyldyń naýryz aıyn­da Memleket basshysynyń Jar­lyǵymen sóz bostandyǵyn odan ári qamtamasyz etýge, otandyq medıasferanyń básekege qabi­let­tiligin arttyrýǵa jáne aqpa­rat­tyq egemendikti nyǵaıtýǵa ba­ǵyt­talǵan «Aqparattyq doktrına» bekitildi. Al tamyz aıynda Úki­mettiń Qaýlysymen ony iske asy­rýǵa baǵyttalǵan is jospary qabyldandy.

Doktrınadan týyndaıtyn asa mańyzdy qujattyń biri – mınıstrlik bastamasymen júzege asqan «Mass-medıa týraly» zań jobasy. 30 qa­ra­shada ótken Májilistiń jalpy otyrysynda zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. Qazirgi ýaqytta jumys tobynyń otyrystary aıasynda talqylaý jumystary jalǵasyp jatyr.

Atap aıtqanda, jýrnalıster men Májilis depýtattarynyń pi­kirin eskere otyryp, baspasóz kar­tasy uǵymyn aıqyndaý tásil­de­ri qaıta qaralady. Baspasóz kartalaryn berý krıterıılerine keletin bolsaq, barlyǵy aıtyp júrgen jumys ótili, joǵary bi­limi bolý kerek degen ózgerister jal­py jumys toptaryndaǵy tal­qylaý qorytyndylary bo­ıynsha alynyp tastalady. Alaıda qazir­gi ýaqytta akkredıtteýdi ońaı­la­tý tásili naqty qandaı formada júzege asyrylatynyn aı­týǵa erte. Ol aldaǵy jumys toby­nyń oty­rysy ba­rysynda aıqyn­da­la­dy», dedi A.Balaeva.

Sondaı-aq mınıstr «Onlaın-platformalar jáne onlaın-jarnama týraly» zańǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, jarnamalyq mazmundy ornalas­tyratyn paı­da­lanýshylardyń jarnamany tań­balaý qajettiligine erekshe mán beriledi. Bul erejeler bar­lyq qajetti taldaýdan ótti jáne 2024 jyldyń aqpan aıynyń sońyna deıin qabyldanady. Olar kommersııalyq negizde materıaldardy ornalastyratyn onlaın platforma paıdalanýshylaryna áser etpek.

«Paıdalanýshylar men ın­flıý­­en­serge qatysty tıisti sank­­­sııa­larmen jalǵan aqparat tarat­qany úshin ákimshilik jaýap­kershilik qarastyrylǵan. Olar: 20-dan 100 aılyq eseptik kór­set­kishke deıin aıyppul jáne bir jyl ishinde qaıtalanǵan jaǵ­daıda 10 táýlikke ákimshilik qa­maýǵa alý. Bul norma qazirdiń ózin­de jumys isteı bastady. Qyr­kúıek aıynan bastap 150 oqıǵa tirkelgen», dedi A.Balaeva.

Bıyl memlekettik aqparattyq saıasatty nasıhattaý aıasynda bar­­­lyǵy 7 myńǵa jýyq mate­rıal ja­rııalanypty. Osy jyly mem­le­ket­tik tapsyrma men mem­le­kettik aqparattyq tapsyrys aıasynda 638 serııadan tura­tyn 43 serıal túsirilgen. Budan bólek, mınıstr teleradıo habarlaryn taratý salasyn damytý týraly áńgimelep berdi.

«Bıyl shekaralas aýdandarda otandyq radıohabar taratý jelisin damytý úshin 38 jıi­lik­ti bólý boıynsha konkýrs uıym­dastyrylyp, ótkizildi. Qa­­zir­­gi tańda Atyraý jáne Shyǵys Qazaqstan oblystarynda sıfrlyq efırlik telehabar taratýdyń 11 radıotelevızııalyq stansasy paıdalanýǵa berildi. Jalpy, otandastarymyzdyń 93 paıyzdan astamy sıfrlyq efır­lik habar taratýmen qam­ta­masyz etilgen. Bul kór­setkish odan ári artady.

«Qazmedıa ortalyǵynyń» habar taratý ıadrosyn jańǵyrtýdyń kezekti kezeńi aıaqtalyp, onyń energııa júıesin tolyq jańartý qamtamasyz etildi. Qostanaı jáne Soltústik Qazaqstan oblystarynda «Qazaq radıosynyń» bes radıo taratqyshy iske qosyldy. Bul – ulttyq baǵyttaǵy habarlardy taǵy 11 myńǵa jýyq adam tyńdaı alady degen sóz.

2023 jyly «OtauTV» ulttyq spýtnıktik teleradıo habarlaryn taratý qyzmetine 31 myńǵa jýyq abonent qosyldy. Osylaısha, jalpy sany 1,6 mln astam abonentke jetti. Iri teleradıo habarlaryn taratý operatorlarymen kabeldik, spýtnıktik, ınternet-habar taratý jelilerinde telearnalardyń balama paketin qurý máselesi pysyqtaldy. Paket 2024 jyldyń I toqsanynda iske qosylady dep josparlanǵan», dedi A.Balaeva.

Mádenıetti ınfraqurylymdyq damytý mańyzdy

Mınıstrlik jumysynyń ke­le­si bir úlken baǵyty – má­denıet sala­sy. Bul salany qoldaý jáne damytý – ulttyq muramyzǵa sa­lynǵan ınvestısııa. Sala bas­shysy keltirgen derekterge súıen­­sek, bıyl respýblıkalyq kon­­serttik uıymdar bes júzden asa konsert ótkizip, 515 myńǵa jýyq kórermenge qyzmet kórset­se, respýblıkalyq teatrlar eki myńnan asa spektakl, 65 jańa qoıylym qoıyp, 1 mıllıonnan astam kórermenge ónerin kór­setti.

«Ulttyq mádenıetti nasıhattaý maqsatynda  Mysyr, О́zbekstan jáne Ázerbaıjan elderinde Qazaq­stannyń mádenıet kúnderi ótti. Ulttyq qundylyqtarymyz ben má­denıetimizdi jahanǵa tany­tý úshin Italııa, Fran­sııa, Qytaı, О́zbekstan, Qyr­ǵyz­stan, Ázerbaıjan, Mysyr, Germanııa, Vetnam, Koreıa, Túrkııa, AQSh sııaqty alyp elderde shyǵarmashylyq top­tar­dyń gastrolderi sátti uıym­das­tyryldy. Mundaı ıgilikti ister­den teatrlarymyz da qalys qalǵan joq. Osy jyly 27 halyqaralyq, 11 respýblıkalyq festı­valǵa qatysyp, el namysyn qorǵady.

Mádenıet salasyn ınfra­qu­ry­lymdyq damytý máselesin de qolǵa aldyq. Bıyl Qazaqstan bo­ıynsha 35 mádenıet nysanynyń qurylysy aıaqtalyp, 238 mekemege jóndeý jumystary júrgizildi. Oqý oryndary men konserttik uıymdardy jańǵyrtý boıynsha da biraz jumys atqaryldy. Mádenı brendimizdiń qarqyndy damýynda kıeli jerlerimizdi nasıhattaý aldyńǵy orynǵa shyqty. Qazaqstannyń tarıhı murasyn odan ári zerdeleý jáne damytý maqsatynda 8 joba boıynsha arheologııalyq jumystar aıaqtaldy, onyń ishinde: Berel sııaqty biregeı arheologııalyq ny­sandardy, Altyn Orda dá­ýi­rindegi Bytyǵaı, Botaı, Bozoq t.b. kóne qonystar zertteldi», dedi A.Balaeva.

Mınıstrdiń aıtýynsha, 2023 jyly qatysýshylardyń kóp­te­gen shaǵymyna baılanys­ty kınojobalardy irikteý úshin pıtchıngke ótinimderdi qabyldaý ná­tı­jeleri joıyldy. Tamyz aıynda 2023 jylǵa arnalǵan jańa pıtchıng ótti. Oǵan 161 kıno­kompanııadan 271 ótinim túsken. Sonyń 115-i Ulttyq kıne­matografııany qoldaý jónin­degi memlekettik ortalyq janyn­da­ǵy Saraptamalyq keńestiń qa­ra­ýyna jiberildi. 37 kınojoba Saraptamalyq keńestiń oń qorytyndysyn alyp, sala­ara­lyq komıssııanyń qaraýyna jiberildi, nátıjesinde, 19 jańa kınojoba óndiriske engizildi. Memlekettiń qoldaýymen 2022 jyly bastalǵan 18 fılmniń
(14 kórkem fılm, 4 derekti fılm) túsirilimi aıaqtaldy.

Sondaı-aq mınıstr Azamat­tyq qoǵamdy damytý boıynsha atqarylyp jatqan jumystarǵa toq­taldy. Máselen, Memleket bas­shy­synyń tapsyrmasy sheń­berinde alǵash ret «Qoǵamdyq ba­qy­laý týraly» zań qabyl­dandy.

«Osy jyldyń 21 jeltoq­sa­nyn­da «Qoǵamdyq birlestikter týraly» zańǵa ózgerister engizý týraly zańǵa qol qoıyldy. Qu­jat azamattardyń birlestikter qu­rýdaǵy erkindik quqyqtaryn keńeıtýge baǵyttalǵan. Qoǵamdyq ke­ńesterdiń qyzmetin qaıta for­mat­taý boıynsha qarqyndy ju­mys júrgizildi. Olardyń qura­myndaǵy azamattyq sektor­dyń ókildigi 23,5 paıyzǵa ósip, 86 paıyzdy qurap otyr. Keńes­ter­degi jastardyń úlesi 10 paıyzǵa deıin jetti. Munyń bári keńes­terdiń qyzmetine degen azamat­ta­ry­myzdyń senimin 2 ese arttyryp otyr.

Mınıstrlik eriktiler qoz­ǵa­lysyn belsendi damytyp ke­ledi. 2020 jyldan bastap res­pýb­lıkalyq jáne óńirlik front-ofıster jumys isteıdi. Aýqymdy jumys nátıjesinde eriktiler uıymdarynyń sany 3 esege, belsendi eriktiler sany 5 ese artty», dedi A.Balaeva.

Jastar jáne otbasy saıasaty – basty nazarda

Mádenıet jáne aqparat mı­nıstri qoǵamdyq kelisim men ult­tyq birlikti nyǵaıtýǵa, etnos­tar­dy biriktirýge, sondaı-aq mem­lekettik tildi ultaralyq qaty­nas tili retinde nasıhattaý jumys­ta­ry­na toqtaldy.

Budan bólek, sala basshysy din máselesine nazar aýdardy. Onyń aıtýynsha, mınıstr­lik­ke úsh ózara baılanysty min­det júktelgen. Birin­shisi – ha­lyq arasyna zaıyrly memleket qundylyqtaryn nasıhattaý, ekin­shisi – dinaralyq keli­sim­di saq­taý, úshinshisi – dinı ekstremızm­di boldyrmaý.

«Dinı ekstremızm men terro­rızm­di nasıhattaıtyn 14 myń­nan astam zańsyz materıal jo­ıylyp, buǵattaldy. Áleýmettik jeli­lerdegi radıkaldy dinı top­tardan 20 myńnan astam adam alshaqtatyldy. Dinı ekstremızm men terrorızmniń aldyn alý, kon­fessııaaralyq kelisimdi nasıhattaý jáne zaıyrlylyq qundy­lyq­taryn nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan 75 myńnan astam materıal BAQ-ta, tanymal áleýmettik jelilerde ornalastyryldy. Túptep kelgende qazirgi syn-qaterlerdi es­ke­re otyryp, ýákiletti organ­nyń aldyna qoıylǵan mańyz­dy min­det­terdi iske asyrý maq­sa­tynda, Din salasyndaǵy mem­le­kettik saıasatty damytýdyń 2024-2028 jyldarǵa arnalǵan tujy­rym­damasynyń jobasy daıyndaldy», dedi A.Balaeva.

Sala basshysy jastar jáne otbasy saıasaty jóninde de áńgi­me­lep berdi. Máselen, bıyl «Mem­­lekettik jastar saıasaty týra­ly» zańǵa tujyrymdamalyq túze­týler engizildi. Bul zańnyń basty jańalyqtarynyń biri – jastardyń jasyn 35 jasqa deıin ulǵaıtý. Osylaısha, jastardyń sany 3,7 mıllıon adamnan 5,7 mıllıon adamǵa deıin artty.

«2023 jyly Jastardyń damý ındeksi engizildi. Bul kórsetkish memlekettik organdardyń jas­tarmen jumysynyń, olardyń máselelerin sheshýdiń tıimdiligin ba­ǵalaýǵa múmkindik beredi. Son­daı-aq 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan memlekettik jastar saıa­satynyń tujyrymdamasy beki­­tildi. Qujatta aýyl jastarymen jumystan bastap patrıot­tyq tárbıege deıingi 7 baǵyty qam­tı­dy. Odan basqa qujatta 80 is-sharalar jospary qabyldandy. Tujyrymdamanyń alǵashqy ná­tı­­jeleri bar. 943 myń adam ju­myspen qamtylsa, onyń 467 myńy – jastar.

Daryndy jastardy memleket­tik turǵyda qoldaý maqsatynda «Daryn» memlekettik jastar syılyǵy jyl saıyn berilip keledi. Zańǵa sáıkes, úmitkerlerdiń jasy 35 jasqa deıin ulǵaıtyldy. Marapattaý atalymdaryna ózge­rister engizildi. О́zderiniń naq­ty maqsattaryna jáne qoǵam­nyń ıgiligine baǵyttalǵan jastardy tárbıeleý maqsatynda «Qo­ǵam­dyq qyzmet» atalymy «Kreatıvti bastamalar» atalymymen aýys­tyryldy.

Bul rette Memleket basshy­sy belgilegen «Táýelsizdik ur­paq­tary» granty aıasynda bız­nes, ǵylym, mádenıet, BAQ jáne aqparattyq tehnologııalar sala­syndaǵy 30 úzdik joba anyqtaldy. Qazirgi ýaqytta «Otbasy ban­ki­men» birlesip, «9-20-25» jańa baǵ­dar­lamasy ázir­lenip jatyr. Onyń negizgi qatysýshylary jastar bol­maq», dedi A.Balaeva.

Sala basshysynyń aıtýynsha, mınıstrlik kreatıvti ındýstrııany damytýmen aınalysyp jatyr. Jumys eki ba­ǵyt­ta júrgiziledi. Birinshisi – uıym­­­dastyrýshylyq baǵyt. Kreatıvti ındýstrııa sektoryn da­mytýdyń ınstıtýsıonaldyq negizi qalyptasty. Mınıstr­liktiń qurylymynda maman­dan­­dyrylǵan departament qu­ryl­dy. Qazirgi tańda aımaq­tar­­­daǵy kreatıvti ındýstrııa orta­­lyqtary men habtaryn, son­daı-aq talanttardy izdeý jáne qoldaý, ınfraqurylymdy da­mytý, ónimderdi eksporttaýǵa jáne kommersııalandyrýǵa jár­dem­desýdi maqsat tutatyn «Krea­tıv hab» halyqaralyq krea­tıv­ti ındýstrııa ortalyǵyn qurý bo­ıynsha jumys istelip jatyr.

«Ekinshisi – zańnamalyq baǵyt. Kreatıvti ındýstrııany qoldaý jáne damytý týraly zań jobasy ázirlendi. Ol zııatkerlik menshik salasyndaǵy zańnamany ózgertýdi, múmkindiginshe kreatıvti ındýs­trııa­lar qaýymdastyǵyn qa­­lyp­tastyrý úshin mádenıet nysandarynda qosymsha alańdar usy­nýdy, oqytýdyń bilim berý baǵ­darlamalaryn ulǵaıtýdy, kreatıvti ındýstrııalar ókilde­rine salyqtyq preferensııalar berýdi kózdeıdi. Bul osy salanyń damýyna qýatty serpin beredi degen oıdamyz. Atalǵan zań jobasy Úkimettiń qaraýynda, qańtar aıynda Májiliske túsedi», dedi A.Balaeva.

Brıfıng sońynda jýrnalıster Mádenıet jáne aqparat mınıstrine qoǵamda jıi talqy­la­nyp júrgen máselelerge qatysty saýaldaryn qoıdy.