Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL, «EQ»
«Bul – shartty ereje ǵana. О́zgeriske ushyraýy da múmkin. Bir anyq nárse bar, zańnyń maqsaty – kásipkerlik qyzmet sıpaty bar mobıldi aýdarymdardy qadaǵalaý jáne oǵan salyq salý. Týys-týǵan, áriptes, dostar arasyndaǵy aýdarymdardyń kásipkerlik qyzmetke qatysy joǵy belgili. Olarǵa salyq salynbaıdy. Biz bızneske aıtyp júrmiz, kásip úshin arnaıy karta, arnaıy shot ashyńdar jáne qansha qalasańdar sonsha aýdarym jasańdar, sóıtip tıisti salyqtaryńdy tólep otyryńdar. Bul ásirese, kóleńkeli bızneste júrgenderge arnalǵan sóz», degen edi Qarjy mınıstri Erulan Jamaýbaev bıyl májiliste.
Memlekettik kirister komıtetiniń habarlaýynsha, bıyldan bastap bankterden «bankterdegi shotyna kásipkerlik qyzmetpen baılanysty aqsha túsip jatqan azamattar» týraly málimetter kele bastaǵan. Bankterden aqparattyń kelip túsýi kezeń-kezeńimen júzege aspaq. Iаǵnı:
- 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap – memlekettik qyzmetkerler jáne olarǵa teńestirilgen tulǵalar men olardyń jubaılary boıynsha (2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha);
- 2024 jyldyń 1 qańtarynan bastap – memlekettik mekeme qyzmetkerleri, kvazımemlekettik sektor sýbektileri jáne olardyń jubaılary (2023 jyldyń qorytyndysy boıynsha);
- 2025 jyldyń 1 qańtarynan bastap – jeke kásipkerler, zańdy tulǵalardyń jetekshileri jáne olardyń jubaılary (2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha);
- 2026 jyldyń 1 qańtarynan bastap – halyqtyń qalǵan bóligi boıynsha (2025 jyldyń qorytyndysynda).
«Baqylaý sharalary adal salyq tóleýshilerge áser etpeıtinine jáne jasyryn kirister men tirkelmegen kásipkerlerdi anyqtaýǵa baǵyttalǵan. Bul rette jeke tulǵalar ózderiniń jeke maqsattary úshin (týystaryna, dostaryna aýdarymdar, ata-analar men balalarǵa kómek, sondaı-aq basqa da ómirlik jaǵdaılar boıynsha) mobıldi aýdarymdar jasaı jáne qabyldaı alady», dep túsindiredi komıtet.
Memlekettik kirister komıtetiniń tóraǵasy Nurjan Qýandyqovtyń túsindirýinshe, jappaı deklarasııa tapsyrýdyń birinshi kezeńine 570 myńnan adam qatysqan – olar memlekettik qyzmetkerler jáne olardyń jubaılary. Solardyń ishinde 8 myń adamnyń toqsan boıy aıyna 100-den astam aýdarym alǵany anyqtalǵan. Alaıda ol áli de anyqtaı túsýdi talap etedi. Biz birden habarlama nemese aıyppul jibere almaımyz», deıdi.
Anyqtalǵan aýdarymdardyń 8007-si – Kaspi, 112-si – Halyk Bank, 3-eýi – Forte Bank arqyly jasalǵan.
Tóraǵanyń aıtýynsha, aldymen salyq tóleýshige habarlama jiberiledi, al eger qatelikti túzegisi kelmese, onda aıyppul salyna bastaıdy. Túzetýge beriletin ýaqyt – 30 kún. Taǵy da qaıtalap keteıik, tekserýge negiz bolatyn basty faktor – bir aı ishinde 100 jáne odan da kóp aýdarymdar jasaý faktisi.
Eger 2 aı boıy 100 aýdarymnan kóp tólem jasalyp, biraq arasynda úzilis bolsa nemese aýdarym sany 100-ge jetpese tekseris júrgizilmeıdi.
«Bul krıterıı jasalǵan kezde kóptegen azamattar óz usynystaryn bildirdi. Nelikten 50 emes, 100 aýdarym bolýy kerek degen pikir de aıtyldy. Sońǵy sheshim qabyldar aldynda ekinshi deńgeıli banktermen kelisim júrgizdik. Birinshi kezeńde júrgizilgen salyqtyq baqylaýdyń nátıjesi boıynsha 3 aıǵa 100 aýdarym degen krıterıı ózgerý de múmkin. Bul sheshimdi shyǵarýda jeke azamattardyń pikir de eskeriletinin aıta ketý kerek. Ár azamattyń qandaı shoty, tólem júrgizgenin anyqtaý jeke sáıkestendirý nómiri arqyly júrgiziledi», deıdi Memlekettik kirister komıtetiniń resmı ókili Aınur Sartaeva.
N.Qýandyqovtyń sózinshe, eger jeke tulǵa deklarasııa ótkizbegen bolsa, ákimshilik hattama toltyrylady. Onyń aıasynda aıyppul salynbaıdy, tek eskertý beriledi. Jyl ishinde osy qatelik ekinshi ret qaıtalansa, onda 15 AEK kóleminde aıyppul belgilenedi.
Tóraǵanyń aıtýynsha, deklarasııada tolyq emes ne anyq emes málimetterdi usynǵany úshin jyl ishinde alǵash ret tek eskertý jasalady, al qaıtalap buzǵany úshin 3 AEK (10,3 myń teńge) aıyppul salynady. Qýandyqov salyq salý obektilerin jasyrǵany úshin birinshi ret tólenbegen salyqtar somasynan 200 paıyz kóleminde aıyppul salynatynyn atap ótti. Eger dál osyndaı buzýshylyq jyl ishinde qaıtalansa, onda bul kórsetkish 300 paıyzǵa deıin ósedi.
Endigi kezekte kásipkerlik qyzmetti júrgizýshiler bankte ashylǵan jeke shotyna satylǵan taýarlar men qyzmetter úshin mobıldi aýdarymdar arqyly aqy almaýy tıis. Mundaı aýdarymdar baqylaý-kassa mashınalary men POS-termınaldardy qoldanbaı, tıisinshe chekter berilmeı júrgizilgendikten zańsyz bolyp sanalady. Oǵan ákimshilik jaýapkershilik kózdelgen. Osy zań buzýshylyqtar qaıtalansa, salyq tóleýshiniń sýbektiligine baılanysty salynatyn aıyppul 15 AEK-ten 50 AEK-ke deıin jaýapkershilik qarastyrylady.
Komıtet baqylaý kassa mashınalary chekterin bermeý faktilerin anyqtaý boıynsha «Azamattyq baqylaý – Chekti talap et» aksııasyn da ótkizip jatyr. Bul aksııa negizinde tutynýshylar anyqtalǵan zań buzýshylyqtar týraly «Wipon cashback» tegin mobıldi qosymshasy arqyly habarlaı alady.
Kirister komıteti kásipkerlerge bıznes-shot bolyp esepteletin tólem shotyn ashýǵa keńes beredi.
