Pıramıdada irgesinen joǵary qaraı adam balasyna eń qajetti dúnıeler satylaı ornalasady. Eger osylardyń kerektiginiń bireýine qanaǵattanbasaq, onda adamdy ishki aýyr kúızelis pen rýhanı, materıaldyq daǵdarys kútedi. Masloý pıramıdanyń birinshi satysyna fızıologııalyq qajettilikterdi ornalastyrady. Oǵan tynys alý, uıqy, tamaq, sý, urpaq órbitý sekildi tabıǵı nárseler jatady. Eger adam osy satyda ózine keregin tolyq almasa, kelesi satyda joǵaltqan dúnıeniń ornyn barynsha toltyrýǵa tyrysady. Máselen, ǵaıyptan taıyp baıyp ketken kedeı jan bar aqshasyn tamaqqa shashatyn bolady.
Fılosof keıingi satyǵa adam balasynyń amandyǵyn qoıǵan. Iаǵnı adamzat ne ishem, ne kıemnen taryqpasa, kelesi kezekte óziniń bas amandyǵyn oılaı bastaıdy. Bul jerde amandyqqa dene, rýhanı saýlyǵy kiredi. Otbasynyń amandyǵy, jumystaǵy tehnıka qaýipsizdigi, dúnıe-múlkiniń ury-qaryǵa jem bolmaýy, keleńsiz oqıǵalardan saqtandyrylýy da osy qatarǵa jatady.
Fızıologııalyq qajettilikti tolyq ótegen soń, bas amandyǵymyzdy saqtaǵannan keıin taǵy bir kerekti dúnıe áleýmettik qarym-qatynas pen mahabbat paıda bolady. Otbasylyq baılanys ta osy toptan. Sonymen birge adam qoǵamdyq jaratylys ıesi bolǵandyqtan, bir topqa qosylyp ómir súrý – áleýmettik qajettilik. Sondyqtan pıramıdanyń bul satysynda adamnyń dinge, partııaǵa, uıymǵa, sporttyq komanda jankúıerligine músheligi onyń áleýmettik suranysy retinde aıshyqtalǵan. Eger bul qajettilik bolmasa, adam ózin qoǵamda jalǵyz sezinedi. Ol ýaıym-qaıǵyǵa, úlken streske alyp kelýi múmkin. О́ıtkeni adam eshqashan qoǵamnan bólinip, jeke-dara ómir súre almaıdy. Masloý nege osy satyny tańdady? О́ıtkeni adam balasy týmysynan qoǵamda óz ornyn tapqysy keledi, abyroıly bolyp, ataq-dańqqa, maqtanyshqa bólengendi qalaıdy. О́zin jaqsy kórgendi, bireýdiń ony unatqanyn jany súıedi. Bul – adamnyń boıyndaǵy qanmen bitken qasıet. Sol úshin eń daýasy adam ózin dostarynyń, ujymnyń, otbasynyń, qoǵamnyń aldynda abyroıly bolýdyń joldaryn qarastyryp, sondaı syıly dárejege óz eńbegimen umtylýy kerek. Qoǵamdaǵy qurmet te qajettiliktiń biri bolǵandyqtan, ol pıramıdanyń arnaıy satysy retinde qarastyrylady Osy qajettilikterdi ótep bolǵannan keıin adam balasy óziniń armanyn, qııalyndaǵy oıyn iske asyrýǵa umtylady. Masloýdyń pikirinshe, bul – pıramıdanyń eń bıiginde turǵan saty.
Qoǵamda óz ornyn tabý úshin, ańsaǵan armanyna jetý úshin, jurttyń maqtaýyna ilikkendi qalasa, adamǵa eń birinshi keregi – eńbek. Tek eńbekpen ǵana bıik maqsatqa qol jetkizýge, ujymda da, dostar men otbasynyń ortasynda da syı-qurmetke bólenýge bolady. Bul ómir «bir kem dúnıe», qansha jesek te, jemegendeı bolamyz, qansha kıinsek te, kımegendeı kúı keshemiz, baqytqa jettim-aý degen kúnniń ózinde báribir bir nárse jetispeı turady. Qarańyzshy, qazaqtyń bir-aq aýyz «bir kem dúnıe» degen sózi amerıkalyq uly fılosof teorııasynyń sańylaýyn taýyp tur. Degenmen aldyna maqsat qoıýda búginde sánge aınalǵan sóz – motıvasııa berýde, ózgelermen salystyrǵanda esh bolmaǵanda bir bas joǵary turýǵa bul áleýmettik satynyń paıdasy da barshylyq.
Buǵan qosa jalpy Masloý pıramıdasyn ujym basshylyǵy óz qyzmetkerlerin yntalandyrý, eńbekke umtyldyrý maqsatynda paıdalansa bolady. Máselen, ujymdy basqaryp otyrǵan azamattar qol astyndaǵy jumyskerlerdiń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartsa, eńbek sharttaryn túgel saqtap, qaýipsizdigin qamtamasyz etse, olardyń yntymaq-birligin arttyrsa, óz kezeginde qyzmetkerler de adal qyzmet etýge, eńbekte ozat bolýǵa, ujym aldynda abyroı jınaýǵa tyrysar edi. Sonymen birge yntalandyrý, qamqorlyq pen qoldaý nátıjesinde jumysker shyǵarmashylyq jaǵynan kóp jetistikke jetýge umtylady. Sebebi materıaldyq jaǵdaıy jaqsy, áleýmettik quqyǵy qorǵalǵan, ózin osy ujymda kerek ekenin sezingen qyzmetkerdiń jumysqa shabyty oıanyp, kez kelgen isti jadyrańqy kóńil kúımen japyra isteıtini aıan.
Ujymnan bólek, bul mysaldy tutas memleketke qoldansaq ta jarasady. Kez kelgen memlekettiń baılyǵy – jerasty shıkizat qory, aýmaǵynyń úlkendigi, ınfraqurylymy, ekonomıkasy emes, birinshi kezekte – adamı kúsh-qýaty. Rýhanı baı, oqyǵan-toqyǵan, deni saý, energııasy asyp-tasyǵan ulty bar qandaı el bolsyn eshqashan tómende qalmaıdy, tek ilgeri damýdyń aldyńǵy shebinde júredi. Endigi rette ondaı ultqa jan-jaqty materıaldyq, rýhanı tustan jaǵdaı jasalýy kerek. Eger elimizdiń en baılyǵy halqymyzdyń ózine jaratylsa, zań, ereje, normalar tek halyqtyń qaýipsizdigine, quqyǵynyń taptalmaýyna shynaıy qyzmet etse, sóıtip jurtymyz «bir atanyń balasyndaı, bir qoldyń salasyndaı» birigip, bir ıdeıaǵa, bir maqsatqa umtylsa, bizdińshe Qazaqstannyń aldynda alynbaıtyn qamal qalmaıdy. О́ıtkeni elimizdiń árbir azamaty naǵyz patrıot, artynda alyp qorǵan memleketi turǵanyn sezinip ósken adal da janashyr, óz isiniń bilikti mamany, órshil tulǵa bolyp qalyptasady.
Tipti Prezıdenttiń jyl saıynǵy Joldaýlarynda da Masloý pıramıdasyna uqsas tártipti baıqaımyz. Kóbinese Memleket basshysy mańyzdy qujatta aldymen ekonomıkalyq aspektilerge toqtalady, sodan keıin arasynda quqyqtyq máseleler qozǵalady da, sońyna qaraı saıası reformalar men máselelerge den qoıylady. Sondyqtan Masloý pıramıdasyn ómirdiń ózinen alynǵan naǵyz adamzattyń tabıǵı qajettilikterin dóp basqan fılosofııalyq ereje desek bolady.
ShYMKENT
