Memleket basshysy atap ótkendeı, taza atom energııasy – Qazaqstan bolashaǵy úshin energetıkalyq qaýipsizdiktiń kepili jáne el ekonomıkasynyń damýyna tikeleı áser etetin aıryqsha mańyzdy másele. Atom energetıkasyn damytý, Qazaqstan atom salasy damýynyń kelesi satysy dep qarastyrǵan jón. Qazirdiń ózinde elimiz tabıǵı ýran óndirý kólemi jaǵynan álemde birinshi orynda. 2021 jyldan beri «Úlbi-TVS» JShS zaýytynda jańa ıadrolyq otyn – «Framatome» fransýz kompanııasynyń dızaınyndaǵy jylý bóletin quramalardyń shyǵarylýy iske asyrylyp jatyr. Sonymen qatar Ulttyq ıadrolyq ortalyq pen Iаdrolyq fızıka ınstıtýtynyń kópjyldyq ǵylymı jumystaryn da eskerý kerek.
Atom energetıkasyna qarsylyq bildirip jatqan adamdardyń birtalaıy Semeı synaq polıgonynyń saldaryna júginedi. Biraq AES pen atom qarýyn salystyrýǵa múlde bolmaıdy. Elimizde salýǵa qarastyrylǵan reaktorlar – 3 jáne 3+ býyndy, zamanaýı, referentti. Bul reaktorlar AES tarıhynda bolǵan barlyq kemshilik pen apattyq jaǵdaıdy eskere otyryp jobalanǵan. Oǵan qosa tereń eshelondalǵan qorǵanys júıelerine ıe reaktorlar. Ǵylymnyń naq dáleline qarasaq, 3+ býyndaǵy reaktorlarda aýyr apattyń bolý yqtımaldyǵy 10 mln jylda bir ret kezdesýi múmkin. Búginde kóp sarapshy atom energııasyn «jasyl energııamen» teńestirýdi jaqtaıdy, bul onyń ekologııalyq qaýipsizdiginiń dáleli dep sanaýǵa bolady.
Árıne, AES salý-salmaý máselesi jalpyhalyqtyq referendým arqyly sheshilgeni durys. Biraq ár azamat óziniń tańdaýyn sanaly túrde, dálelder men faktilerge súıene otyryp jasaǵany abzal.
Erbolat Qoıanbaev,
Ulttyq ıadrolyq ortalyq Atom energııasy ınstıtýty dırektorynyń orynbasary
