Aýyl • 11 Qańtar, 2024

Aýyl ómiriniń jyrshysy

242 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Aýylda turyp búkil elge moıyndalǵan qazaq jazýshylary saýsaqpen sanarlyq. Sonyń biri – elimizdiń qıyr teristiginde týyp, aýyl mektebinde muǵalim bolyp júrip 31 jasynda Almatydan tuńǵysh kitabyn shyǵarǵan Ermek Qonarbaev. Sol jyldary Almatydan kitap shyǵartý túgil maqalasyn ortalyq basylymdarǵa bastyrtý teriskeıdegi aǵaıyn úshin ońaı sharýa emes edi. Tek myqtynyń myqtysy ǵana moıyndalyp, shyǵarmashylyǵyna nazar aýdarylatyn.

Aýyl ómiriniń jyrshysy

Búgingi kúni tiri bolsa Ermek Qo­narbaev aǵamyz 85 jasqa tolatyn edi. Ol 1984 jyly 46 jasynda ómirden ótken. Jýyrda S.Muqanov kitaphanasynda jazý­shyǵa arnalǵan úlken kesh boldy.

Qazir­gi Shal aqyn aýdany­nyń Kókte­rek aýylynda dúnıe esi­gin ashqan ol 1955 jyly kór­shiles­ Lenın aýyly­nyń mekte­bin al­tyn medalmen biti­re­di. Sol jyly Abaı atynda­ǵy Qa­zaq pe­da­gogıkalyq ınstıtýty­nyń ta­rıh-fılologııa fakýlteti­ne tú­­sedi. Ony jaqsy aıaqtaǵan soń ózi­­niń ushqan uıasyna kelip, qazaq tili men ádebıetinen sabaq beredi. Al­ǵashqy oqýshylarynyń biri, oblys­tyń ardager ustazy Záýresh Qaıyr­bekova sol jyly óziniń 9-synypta oqyǵanyn, Ermek Qonar­­baev pen Jarasbaı Nurqa­­­nov ekeýi ınstıtýttan keıin mek­tep­­ke birge kelgenin aıtty. «Ekeýi de sym­bat­ty, bilimdi, balalarǵa syı­ly boldy. Ásirese Ermek aǵa­myz biz­diń bilimimizben qosa tanym kók­­­jıegimizdi arttyrýǵa kóp eń­­bek sińirdi. Kınonyń qalaı ja­sa­­latynyn, onyń rejısseri, sse­narıı avtory bolaty­nyn alǵash osy­ aǵamyzdyń aýzynan estip edik. Ol mektepte balalardan ansambl­ uıymdastyrdy, ózi qyzyl­ akkor­­deo­nymen súıemeldep, án aıt­ty­ra­tyn. Sýretshiler týraly da áńgi­meler aıtyp, mekteptiń bir ból­me­sine olardyń kartınalarynan kór­me uıymdastyrdy. «Tretıakov gal­lereıasy» degendi ­de sol kezde bil­gen edik. Qazir qan­daı da bir kórmege barsam Ermek aǵaı esime túsedi. Ol bizge oqýlyqqa engizilmegen Qasym Amanjolov sııaq­ty daýyl­paz aqyndardy da tanystyryp otyratyn», dedi qart ustaz.

Jazýshy, jýrnalıst Jarasbaı Súleımenov jazýshynyń shyǵar­mashylyǵyna toqtaldy. «Ermek Qonarbaevtyń «Túngi ot», «Jol basy», «Tıek» atty jınaqtary kó­ziniń tirisinde «Jazýshy», «Ja­lyn» baspalarynan jaryq kór­­di. Onyń keıipkerleri – aýyl tur­ǵyndary, solardyń obrazdary. Ony «aýyl ómiriniń jyrshysy» dep atasa ábden laıyq. Jazýshy­lar odaǵyna ótý úshin kepildemeni oǵan Gerold Belger men Kákim­bek Salyqov bergen. 1988 jyly jazýshy qaıtys bolǵannan keıin jubaıy Maıken qalamgerdiń «Qas qaǵym sát» atty kitabyn jazýshy Safýan Shaımerdenovtiń qoldaýymen bastyrady. Ermek Qonarbaevtyń shyǵarmalary «Jul­­­dyz» jýrnalynda, «Qazaq áde­bıeti» gazetinde jıi basylyp tur­dy. Ol kóp jyl boıy ob­lys­­tyq «Lenın týy» gazetiniń aýdan­­daǵy menshikti tilshisi bolyp ju­mys istedi», dedi ol.

Basqa da sóıleýshiler, sonyń ishin­de jergilikti jazýshylardyń ómiri men shyǵarmashylyǵyn zert­tep júretin jas jýrnalıst Sam­rat Quskenov Ermek Qonar­baev­tyń shyǵarmashylyǵy Ǵabdol Sla­nov, Ǵafý Qaıyrbekov, Sa­ıyn Muratbekov sııaqty úlken jazý­shylardyń aýzyna iligip, olar jaqsy pikir bildirgenin aıt­­­ty. Ataqty jazýshy Sa­fýan Shaı­merdenov onyń shyǵar­ma­shy­lyǵyn Beıimbet Maılınge teńe­gen eken. Al áńgime janrynyń she­beri Saıyn Muratbekov Ermek Qonarbaevtyń kóregendigin, aýyl adamdarynyń obrazyn ashýǵa she­berligin aıta kelip, «Men onyń jaz­ǵandaryna qyzyǵa ári osylardy men neǵyp kórmedim eken dep qyzǵana qaraımyn» depti.

Ermek aǵamyz muǵalimdikpen qatar jergilikti jastar uıymynyń, bas­taýysh partııanyń uıymynyń ju­mystaryna da tartylypty. So­nyń ishinde bir­neshe jyl boıy Novo­pokrovka orta mektebinde dı­rektor bolady. Jazýshynyń adam­dyq bolmy­sy, kishipeıildigi men kisi­ligi, adam­gershiligi týra­ly áńgimelerdi neme­re inisi A.Baltabaev, shákirti Z.Qur­­manqulov taǵy basqalar aıtty. Keshti bel­gili ánshi Dásten Baı­muqanov ánmen árlep otyrdy. Kesh sońy­nan jazýshynyń qyzy Nurlygúl jınal­ǵandarǵa alǵysyn bildirdi.

 

Soltústik Qazaqstan oblysy 

Sońǵy jańalyqtar

Almatyda 16 sheteldik elden shyǵaryldy

Aımaqtar • Búgin, 09:55