Foto: Ashyq derekkóz
AHQO basqarýshysy Renat Bekturov brıtandyq kompanııalardyń ókilderine Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikterin tanystyrdy. «Eýropa, Azııa jáne Taıaý Shyǵys arasyndaǵy strategııalyq ornalasý Qazaqstanǵa Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń, sondaı-aq Qytaı men Kaspıı óńiri elderiniń negizgi naryqtaryna tikeleı qol jetkizýdi qamtamasyz etedi. Jahandyq geosaıası jaǵdaı elderdi halyqaralyq naryqtarǵa jańa jol izdeýge jáne dástúrli saýda joldaryn ózgertýge májbúr etedi. Bul turǵyda Eýropa men Azııany baılanystyratyn Orta dáliz jobasy Eýrazııa qurlyǵyndaǵy baılanystardy damytý men nyǵaıtýdaǵy mańyzdy baǵytqa aınaldy. AHQO osyndaı iri ınfraqurylymdyq jobalardy qurylymdaý úshin taptyrmas alań dep esepteımin», dedi R.Bekturov.
Qazaqstan Ortalyq Azııa elderi arasynda sheteldik ınvestısııalardy tartýda kóshbasshy sanalady. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha elge quıylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 28 mlrd dollarǵa jetti. Bul sońǵy 10 jyldaǵy rekordtyq kórsetkish sanalady. 2023 jyldyń toǵyz aıynda el ekonomıkasyna 19,7 mlrd dollar sommasyna tikeleı ınvestısııalar tartyldy. Investorlar taý-ken, óńdeý ónerkásibine, kóterme jáne bólshek saýdaǵa, qarjylyq jáne saqtandyrý qyzmetine belsendi qyzyǵýshylyq tanytty. AHQO sheteldik ınvestorlarǵa tanys ıýrısdıksııany, onyń negizinde Anglııa men Ýelstiń jalpy quqyǵy negizinde táýelsiz sot júıesin, senimdi quqyqtyq bazany, damyǵan qarjylyq ınfraqurylymdy, ınnovasııalardy, onyń ishinde jasyl qarjy salasyndaǵy saraptamany usyný esebinen elimizdiń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrýǵa yqpal etedi.
Ulybrıtanııa – elimizge qomaqty qarjy quıǵan eń iri 10 ınvestordyń qataryna kiredi. 2005 jyldan bastap 2023 jyldyń 9 aıyna deıin Ulybrıtanııadan Qazaqstanǵa ınvestısııalardyń jalpy aǵyny 17 mlrd dollarǵa jetti. Búgingi tańda AHQO ıýrısdıksııasynda White Nill Capital Ltd, BV Technology Limited, VRE Capital Fund Management Limited, t.b. sekildi brıtandyq 62 kompanııa tirkelgen. Aǵylshyn bıznes ókilderi qarjy, konsaltıng, taý-ken óndirisi, IT salasynda qyzmet kórsetip keledi.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy (AHQO) ashylǵaly beri Qazaqstan ekonomıkasyna 10,9 mlrd dollardan astam qarajat tarta bildi, onyń shamamen 40%-y Astana International Exchange (AIX) bırjasynda tartyldy. J.P. Morgan, Bank of New York, State Street, Citi, BNP Paribas jáne Northern Trust sııaqty álemdegi eń iri kastodıan bankter AIX-tiń depozıtarlyq klıentterine aınaldy jáne bırjada baǵaly qaǵazdardy ustaıdy. AHQO sheteldik jáne elimizdiń ınvestorlary saýda jasaıtyn ıntegrasııalanǵan kapıtal naryǵyn qurdy. Máselen, 2023 jylǵy qarashada AIX-te saýda-sattyqtyń 61%-y sheteldik ınvestorlardan tústi.
Is-shara aıasynda úsh paneldik sessııa ótti, onda iri sheteldik jáne otandyq kompanııalardyń ókilderi otandyq kapıtal naryǵyn damytý perspektıvalaryn, sondaı-aq Ortalyq Azııanyń belsendi damyp kele jatqan óńirindegi qarjylyq qyzmetter salasyndaǵy ózgeristerdi talqylady. Spıkerler arasynda Kııan Zandıeh (Sturgeon Capital Aqparattyq tehnologııalar jónindegi basshysy), Andjela Naıt (AFSA táýelsiz dırektory), Hıý Morrıs (Z/Yen ǵylymı seriktesi), Nık Kaýfmann (WOOD&Company aksıonerlik kapıtal naryqtary boıynsha basshysy), Evgenıı Monahov (Polymetal International plc Investorlarmen baılanys jónindegi dırektory), Marat Dıqanbaev («QazMunaıGaz UK» AQ qarjy departamentiniń dırektory), Ivan Starsevıch (Citi aksıonerlik kapıtal naryqtary jónindegi basshysy), Djanet Hekman (AIX táýelsiz dırektory), Seıitjan Janybekov («Qazatomónerkásip UAK» AQ atqarýshy dırektory), Vıktor Sabo (Abrdn Investısııalar jónindegi dırektory), Botagóz Ábisheva («Qazaqstannyń Damý Banki» AQ Basqarma tóraǵasynyń orynbasary), Sáýle Jaqaeva («Sıtıbank Qazaqstan» AQ Basqarma tóraǵasy), Den Angelash (Debtwire Problemalyq bereshekter jónindegi úılestirýshisi) sekildi qatysýshylar bar.
«Qazaqstan men Ortalyq Azııadaǵy qarjylyq qyzmetter: AHQO oıyn erejelerin ózgerte ala ma?» dep atalatyn birinshi sessııada qatysýshylar qarjy ortalyǵynyń óńirdiń qarjy sektoryn damytýdaǵy basty róli men syn-qaterlerin talqylady. Ekinshi sessııa Qazaqstandaǵy aksıonerlik kapıtal naryǵyn damytý bolashaǵyn taldaýǵa arnaldy. Úshinshi sessııada qatysýshylar Qazaqstandaǵy boryshtyq kapıtal naryǵyn damytýǵa óz oılary men usynystaryn bildirdi. Joǵary paıyzdyq mólsherlemeli naryqtyq jaǵdaılarǵa qaramastan, 2023 jyly AIX bırjasynda lıstıngter sany, saýda-sattyq kólemi jáne bıznes tartqan kapıtal kólemi sııaqty rekordtyq kórsetkishter tirkeldi.
AHQO bırjasy iske qosylǵan sátten bastap tartylǵan boryshtyq kapıtaldyń jalpy kólemi 4,2 mlrd dollarǵa jetse, úlestik kapıtal 365 mln-ǵa teń boldy. 2023 jyly eń kóp satylatyn baǵaly qaǵazdar Polymetal International aksııalary bolyp tirkeldi. Olar saýda-sattyqtyń jalpy kóleminiń 31,1 %-yn qurady. Ekinshi orynda 30,7%-ben «QazMunaıGaz» tur. Al «Qazatomónerkásip» 18,2% kórsetkishpen joǵary suranysqa ıe.
Qarjy naryǵynyń aldyńǵy qatarynda bola otyryp, AHQO Qazaqstan ekonomıkasyna ınvestısııalar tartýǵa, qor naryǵyn qosa alǵanda, eldiń qarjy salasyn damytýǵa, sondaı-aq halyqaralyq kapıtal naryqtarymen ortaq jumys isteýge múddeli ári bul baǵytta damı beredi.
«Astana» halyqaralyq qarjy ortalyǵy (AHQO) – bıznesti ashý ári júrgizý, ınvestısııalar tartý, jumys oryndaryn qurý, Qazaqstan ekonomıkasyn damytý úshin qolaıly quqyqtyq jáne retteýshi ortasy men damyǵan ınfraqurylymy bar táýelsiz ıýrısdıksııa. AHQO-da tirkelgen kompanııalardyń sany álemniń 78 elinen 2400-den asty.
2023 jyly AHQO Ortalyq Azııa jáne Shyǵys Eýropa óńirinde (Global Financial Centres Index reıtıngine sáıkes) kóshbasshylyqty saqtap, bıznesti, iskerlik ortany ashý ári júrgizý, ınvestısııalar tartý, adamı kapıtaldy damytý úshin tıisti qolaıly quqyqtyq, retteýshi ortanyń jáne damyǵan ınfraqurylymnyń joǵary deńgeıin kórsetti. Sondaı-aq AHQO Jasyl qarjy ortalyǵynyń tıimdi jumysynyń arqasynda Astana Shyǵys Eýropa men Ortalyq Azııa óńirinde Jasyl qarjy jahandyq reıtınginde (GGFI) 1-shi orynǵa taban tiredi.
2023 jyly Qazaqstannyń FATF/EAG ózara baǵalaý rásiminen ótýi jónindegi joba sátti aıaqtaldy. AHQO ıýrısdıksııasy aqshany jylystatýǵa jáne terrorızmdi qarjylandyrýǵa qarsy is-qımyl jónindegi halyqaralyq standarttarǵa (AJ/TQQ) sáıkes dep baǵalandy.
AHQO salyq rejımi ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) salyqtyq ashyqtyǵynyń jahandyq standarttaryna sáıkes dep tanyldy.
AHQO soty men Halyqaralyq tórelik ortalyǵy (HTO) daýlardy sheshý úshin bedeldi ári tıimdi alań retinde tanyldy. AHQO sotynyń tóraǵasy Lord Bernett Meldonskıı, al HTO tóraǵasy Tomas Krıýmmel.
