О́ner • 06 Aqpan, 2024

«Balaýsa» baǵyndyrǵan asý

180 ret
kórsetildi
6 mın
oqý úshin

Qazir ǵoı, sırk degen sózdi estigen jurt ónerdiń básin túsirip jatqandaı kórinedi. Izdenistiń izine túsken sırk ártisteriniń túrli trıýkteri men ekssentrıkaǵa negizdelgen nómirleri qaltarysta qalyp barady. Rasynda da sırk qazir balalardyń kóńilin kóteretin óner deńgeıinde qalyp qoıǵan sekildi. Úlkender bul ónerge asa mán bermeıdi. Buǵan endi kommersııalyq baǵytty ustanǵan kezbe sırk ujymdarynyń da áser etkeni anyq.

«Balaýsa» baǵyndyrǵan asý

Kez kelgen búldirshinniń ǵajaıypqa ılanatynyna talas joq. Biz akrobattardyń ıkemdiligine, táýekelge toly áreketterine udaıy tańdaı qaǵamyz, kloýndardyń ázil-ájýalaryna tamsanamyz, jumbaq sıqyrshylardyń eńbegine qol soǵamyz, qoshemet kórsetemiz. Bul endi ıllıýzıo­nıst sıqyrshylardyń tolassyz izdenisi­niń jemisi shyǵar. Bir anyǵy sırkti unat­paıtyn adam kemde kem.

Halqymyz sırk óneri dese, Qazaq mem­lekettik sırki ujymynyń tolaıym tabysyn eske alatyny daýsyz. Táýel­sizdiktiń eleń-alań tusynda kári qur­lyq pen sary qurlyqtyń áldeneshe elin aralap, alýan túrli nómirmen shetel­dik kórermenderdi tánti etken ujymnyń eseli eńbegi jurttyń jadynan óshpeıtini aqıqat. Elý jyldan astam tarıhy bar ujymnyń ár jyldardaǵy jańa nómir­leri talaı bıikti baǵyndyryp, tolaıym tabysqa jetýge jol ashqany málim.

Taraz dese, «Balaýsa» sırk ujymy eske túsedi. Osy ujym týraly áńgime qozǵala qalsa, Talǵat Álshi­ke­novtiń ta­ban­dylyǵyna toqtalmaý múm­kin emes. Sırk óneriniń otymen kirip, kúlimen shyq­qan maman keıingi býyn jastarǵa bilge­nin úıretýden jalyq­paı­tyny aqıqat. Ol áleý­mettiń eńsesi tús­ken qıyn ýaqyt­tar­da óner­ge degen adaldyǵynan aınyǵan emes. Jan­kesh­tiliginiń arqasynda jas býyn sırk ártis­terin tárbıelep shyǵar­dy, olarǵa bilgenin úıretti, tájirıbesi­men bólisti. Bir sózben aıtqanda, jańa býyn ónerpazdar tolqynyn qalyptastyrý ­jolynda aıanbaı eńbek etti.

Derekke sensek, halyqaralyq deńgeıde uıymdastyrylǵan «Dańq mınýty» tele­shoýynda talaı jurtty talantymen tán­ti etken plastıkalyq dýet Darııa Abdýhasova men Dana Ryspekova da Tal­ǵat Álshikenovtiń tálimin alyp, táji­rı­be­­sin tolystyrǵan mamandar eken. Osy­ǵan qarap-aq sırk ónerin jańa bıikke kóterý jolynda talmaı ter tógip júrgen aza­mattyń eńbegi qandaı da bolsyn, jo­ǵary baǵaǵa laıyq ekenin ańǵarý qıynǵa soqpaıdy. 

Kenen Ázirbaev atyndaǵy oblys­tyq fılarmonııanyń «Alataý» án-bı ansam­bliniń quramynda bolǵan ujym 2012 jyldyń basynda «Balaýsa» sırki degen ataý aldy. Talǵat Álshikenov jetekshi­lik etetin ujymnyń quramynda Talap Taýbekov, Aıdyn Álshikenov syndy ózge de talantty sırk ártisteri jetip arty­la­dy. Olardyń barlyǵy da ondaǵan nómir­ler­de kórermenniń kóńilinen shyǵatyndaı deńgeıde óner kórsetip júr.

Sırk ujymy elimizde alǵash ret «Dala er­keleri», «Arqanmen sekirý oıy­ny», qol­ǵa úıretilgen kógershinderden qural­­ǵan «Aqtolqyn» qoıylymyn jurt­tyń nazaryna usynyp, «Ikarııka oıy­ny», «Býynsyz dene» nómirlerimen kóp­shiliktiń kóńilin aýlady. Ýaqytynda ma­gııaǵa toly áreketter arqyly ónersúıer qaýymnyń júreginen oıyp turyp oryn alǵan ujymnyń kóptegen nómirlerin she­teldik kórermender de tamashalap, tolassyz qoshemet kórsetti.

Sırk stýdııasy retinde shırek ǵasyr­ǵa jýyq ýaqyt buryn jumysyn basta­ǵan ujymnyń qol jetkizgen tolaıym ta­bys­­tary da az emes. «Balaýsa» ujymy 2004 jyly Astana qalasynda ótken shy­­­­ǵar­mashyl jastardyń halyqara­lyq «Sha­byt» festıvalinde «Aqtolqyn» nómi­­­ri­men júldeli ekinshi orynǵa ıe bol­sa, «Plas­tıkalyq etıýd» nómiri úzdik úsh­tikke ilindi. Sondaı-aq «Dala erkele­ri» A.Demıanenko atyndaǵy arnaıy ata­lym boıynsha marapattaldy. Budan bólek «Býynsyz dene» qo­ıylymy B.Jumaǵulov atyndaǵy arnaıy syılyqqa laıyq dep tanylsa, «Jongler» toby ekinshi oryndy, «Aqtolqyn» nómiri birinshi oryndy ıelendi.

Jambyldyq ónerpazdardan quralǵan ujymnyń halyqaralyq deńgeıde jet­­ken jetistikteri de az emes. Ujym 2008 jyly Qytaıda ótken sırk festıvalinde qola júldeger atansa, 2010 jyly Armenııa­da ótken sırk festıvalinde «Býynsyz dene» nómirimen birinshi orynǵa laıyq dep tanylyp, altyn júldeni jeńip aldy. Sonymen qatar «Qazaqstan» ulttyq arnasy uıymdastyrǵan «Juldyzdy sát» telebaıqaýynda top jardy, «Habar» ­telearnasy ótkizgen respýblıkalyq «Aımaq­tar alamany» telejobasynyń ­laý­reaty ataǵyna qol jetkizdi. 

2019 jyldyń 1 aqpany men 17 sáýi­ri aralyǵynda «MTG» agenttigi uıym­dastyrǵan, Túrkııanyń Ystanbul qala­synda ótken «Sıqyrshylar» festıva­­­lin­de úzdik atanǵan Talap Taýbekov irik­­­teý kezeńinen irkilmeı ótti. Sonyń arqa­syn­da Qatar astanasy Doha qalasyn­da uıymdastyrylǵan, 118 memleket­tiń sı­qyr­shylary qatysqan «MAGIC FESTIVAL – 2018» festıvaline joldama alyp, álemniń «sen tur, men ataıyn» deý­ge laıyq ónerpazdary qatysqan dodada júldeli ekinshi oryn ıelendi.

«Shyny kerek, qaıda eńbek etsem de, basqa bir jaqqa jumys saparymen barsam da, týǵan jerge degen qurmet ilki sátke de azaıǵan emes. О́ziń týǵan jerde eńbek etip, keıingi býyn talanttardyń talabyn ushtap, olardyń ónerin óristetkenge ne jetsin? Biz úshin odan asqan baqyt ta, baılyq ta joq. Eń bastysy, boıymyzdaǵy ónerdi izbasar jastardyń sátimen jal­ǵastyrǵanyn qalaısyń. Bul endi kez kel­gen aǵa býynnyń mindeti ǵoı», degen Talǵat Álshikenovtiń «Balaýsa» sırk ujy­myn áli talaı bıikke bastaıtynyna eshkimniń talasy joq.

Qalaı desek te sırk – ózindik álemi bar bekzat óner. О́rkendegen elder dál osy óner­di óristetýge bekerden-beker aıryqsha nazar aýdaryp otyrǵan joq. Elimizdiń ár qıy­rynda eńbek etip júrgen ártisterdiń eńbegin jankeshtilik dep te baǵalaǵan jón shyǵar. Aılyq pen shaılyqtyń azdyǵynan talaı talantty azamattar boıyndaǵy talantyn óltirmeý úshin qyr asyp ketkeni belgili. Sol turǵydan kelgende óńirlerde ter tógip júrgen talanttardyń jumysy joǵary baǵaǵa laıyq.

 

Taraz