Zańsyz mıgrant zardaby

Oblystyq jumyspen qam­tý­dy úıles­tirý jáne áleý­met­tik baǵdarlamalar bas­­qarmasynyń bas mamany Abaı Sár­senǵa­lıevtiń aıtýynsha, bıyl munaı­ly óńirge sheteldikter AQSh, Uly­brı­ta­nııa, Fransııa men Túrkııadan kele­tini anyq­talyp otyr. Olardyń basym bóligi munaı-gaz ónerkásibindegi ká­sip­oryn­dar­da jumysqa tartylady.

«Bıyl Atyraý oblysynyń munaı-gaz salasyndaǵy kompanııalarda jumys isteý úshin 4 765 sheteldik keledi. Onyń ishinde 69 sheteldik basshylyq qyzmetti atqa­rady. Al 865-i bólim basshysy, 3041-i maman, 90-y qarapaıym jumysshy re­tinde jumys isteıdi», deıdi Abaı Sársenǵalıev.

Onyń aıtýyna qaraǵan­da, shetelden keletin maman­dar­dyń jumys tájirıbesi men dıplomyna, eńbek ótiline basa nazar aýdarylady. Munyń bári arnaıy ko­mıssııanyń otyrysynda qaralady. Ko­mıssııa quramynda kóshi-qon men bi­lim salasynyń, memlekettik eńbek ıns­peksııasynyń mamandary bar. Ár ká­siporyn sheteldik mamandy jumysqa tar­týǵa ruqsat alý úshin salyq tóleıdi. Salyq mólsheri arnaıy bazada avtomatty túrde esepteledi.

«Shetelden maýsymdyq ju­­mysqa kele­tinderi bar. Má­­se­len, byltyr 660 she­tel­­dik maýsymdyq jumysqa tar­­tylǵan edi. Jergilikti sharýa qojalyqtarynyń jetek­shilerinen sheteldikterdi maýsym­dyq jumysqa tartý kvotasyn kóbeı­týge usynys tústi. Soǵan sáıkes bıyl maý­symdyq jumysqa keletin she­tel­dik­terdiń sany 700-ge jet­kizildi. Maýsym­dyq qyz­met­­kerler eki maqsatpen ju­­mysqa tar­tylady. Birin­shisi – egin alqabynda, ekin­shi ózgeleri jylyjaıda ju­mys isteý úshin keledi», dep túsin­dir­di Abaı Sársenǵalıev.

Biraq sheteldikterdi tek kvotaǵa sáı­kes jumysqa tartý talaby udaıy saq­tal­maıtyny anyq. Polısııa depar­ta­mentiniń baspasóz qyzmeti usynǵan de­rekke júginsek, zańsyz jolmen kele­tin mıgranttar sany az emes. Byltyr Atyraý oblysynda Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 517-babynyń 5-bóli­gindegi (Sheteldiktiń nemese azamattyǵy joq adamnyń júze­ge asyratyn qyzmeti vızada kórsetilgen maqsattarǵa sáıkes bolmaýy, anyqtamany ne ruqsattardy almastan Qazaqstanda eńbek qyzmetin júzege asyrýy) talapty buzǵan 1 316 sheteldik ákimshilik jaýap­ker­shilikke tartylǵan. Onyń ishinde 770 sheteldik Atyraý qala­syn­da ustalǵan.

Al Mahambet aýdandyq so­tynda ótken jyldyń qyr­kúıeginde О́zbekstannyń 19 azamatyna qa­tysty ákimshilik is qaraldy. О́ıt­keni kórshi eldiń azamattaryna joǵarydaǵy bappen ákimshilik aıyp taǵylǵan. Sottyń má­li­me­tinshe, kórshi eldiń azamattary jer­gilikti atqarýshy organnan eńbek qyz­me­tin júzege asyrýǵa ruq­sat almastan Mahambet aýda­nynda qurylys, sharýa qoja­lyǵyn, kólik jóndeý ortalyǵy men ashanalarda jumys istegen. Sot qaý­ly­sy­men sheteldikterdiń árqaı­sysyna 86 250 teńgeden ákim­shi­lik aıyppul salyndy.

Mamandardyń pikirinshe, zańsyz mıg­rant­tarynyń deni О́zbekstan azamattary ekeni daýsyz. Ar­naıy ruqsaty bolmasa da kez kelgen jumysty atqarýǵa beıim sheteldikterdi jumysqa tartýdyń birneshe sebebi bolýy múmkin. Birin­shiden, olar arzan eńbek kúshi retinde baǵa­lanady. Bul qurylys ındýs­trııasy men aýyl shar­ýa­­shy­lyǵy sa­la­­syndaǵy ká­sip­ker­lerdi qyzyqtyryp otyr. Ekin­shi­den, zańsyz mıgrant­tar­men eńbek sharty jasalmaıdy. Úshin­shi­den, olardyń kesirinen jergilikti tur­ǵyndar jumys­qa ornalasa al­maıdy.

Alaıda ruqsaty joq she­tel­dikterdi qu­ry­lys, aýyl sharýashylyǵy men qo­ǵam­dy tamaqtandyrý salasyna jumys­qa tartqan kásip­oryn­dar, sharýa qoja­lyq­tary men kásipkerlerdiń jazaǵa tartylǵany týraly derek joq. Tipti resmı organdar bul jóninde ashyp aıtqy­sy kelmeıdi. Qalaı desek te, zańsyz mıgranttarǵa tosqaýyl qo­ıylýǵa tıis.

Atyraý oblysy