Álem • 11 Aqpan, 2024

Ulybrıtanııa táji kimge buıyrady?

460 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

О́tken aptada Ulybrıtanııa monarhy Charlz patsha qaterli isikke shaldyqqany jarty álemdi dúr silkintti. Taıaýda ǵana Tumandy Albıonnyń patshasy atanǵan onyń naýqastanýy bılik tizginin endi kim ustaıtyny týraly áńgimeniń basyn qyltıtyp otyr.

Ulybrıtanııa táji kimge buıyrady?

Býkıngem saraıy taratqan málimette Charlz patshanyń qaterli isiktiń qaı túrine shaldyq­qany aıtylmaǵan. Ol ótken dúı­senbiden em qabyldaýdy bastady. Osy kezeńdegi koroldiń keı mindetti keıinge shegerile turmaq. Ázirge dárigerler tyıym salma­ıynsha premer-mınıstr Rıshı Sýnakpen apta saıynǵy kezdesýi sekildi qyzmeti jalǵasa beredi.

Osy jańalyqtan keıin úki­met basshysy Rıshı Sýnak ko­rol­ge tezirek jáne túbegeıli saýy­ǵyp ketýin tiledi. Sondaı-aq leı­borısttik partııa basshysy ser Keır Starmer men ókilder pa­la­tasynyń spıkeri ser Lındsı Hoıl patshaǵa saýlyq tiledi.

AQSh prezıdenti Djo Baıden alańdaýshylyq bildirip, korolmen sóılesetinin aıtty. Týıtterdegi paraqshasynda keıinirek «Qaterli isik dıagnos­tıkasy, emdeý jáne aman qalý úmit pen túbegeıli batyldyqty qajet etedi. Djıl ekeýmiz Birik­ken koroldik halqyna Uly már­tebeliniń jedel saýyǵyp ketýin surap duǵa etemiz», dep jazdy Aq úı basshysy.

Brıtan koroldiginiń ja­zyl­maǵan zańy boıynsha monarh óz mindetin atqara alma­ǵan jaǵdaıda regenttik tár­tibi júzege asyrylady. Iаǵnı memlekettiń keńesshisi retinde patsha tuqymynyń bireýi bel­gilenedi. Degenmen bul kúr­deli hám ońaı másele emes.

1937 jyly qabyldanǵan Regenttik aktinde tórt yqtımal jaǵdaı qarastyrylǵan. Monarh kámelettik jasqa, ıaǵnı 18-ge tolmaǵanda ne densaýlyǵy tolyqtaı syr bergende, ýaqytsha áreketke qabiletsiz bolǵanda, shetelge ketkende belgili bir merzimge basqarýshy belgilenedi.

Alǵashqy eki jaǵdaıda re­genttik bılik iske qosylady. Bul qyzmetke kirisken tulǵa mo­narhtyń búkil qyzmetin atqa­rady. Keıingilerinde pat­shanyń atynan áreket etetin «mem­lekettik keńesshiler» taǵa­ıyndalady.

Qazirgi tańda Charlz patsha ýaqytsha áreketke qabiletsiz sanalady. Iаǵnı densaýlyǵynda kinárat bar. Biraq keıingi jaǵ­daıǵa qaraǵanda ol keńesshi taǵa­ıyndaýǵa asyqpaıtyn sekildi. Alda-jalda mundaı sheshimge bara qalsa, bul qyzmet úlken uly Ýılıam hanzadaǵa, qaryn­dasy Anna hanshaıymǵa ne inisi Edvard hanzadaǵa buıyrady.

Negizi Charlz patshanyń ózi bir márte keńesshi rólin atqar­ǵan. 2022 jyly Elızaveta II densaýlyǵyna baılanysty ony osy laýazymǵa taǵaıyndaǵan bolatyn. Biraq shetelge sapary kezinde jıi-jıi keńesshi belgilep otyrǵany málim.

Negizi Ulybrıtanııa mo­narh­­tarynyń saıası kúshi shektelgen. Degenmen atqarýǵa tıis konstıtýsııalyq mindetteri bar. Sonyń basym bóligin mem­lekettik keńesshi oryndaýǵa qu­qyly. Tek Parlamentti taratýǵa, Lordtar palatasynyń jańa múshelerin taǵaıyndaýǵa zańmen tyıym salynǵan. Alda-jalda el patshasy qalam ustaýǵa, ne anyq sóıleýge shamasy jetpese, regenttik belgilenedi. Alaıda monarhtyń ózi regenttikti má­limdeýge quqy­ly emes. Mundaı quzyret О́kilder palatasynyń spıkeri, monarhtyń jubaıy sekildi bes adamnan turatyn topqa berilgen.

Alda-jalda Charlz patsha bılikti atqarýǵa jaramsyz sanalsa, onyń ornyna regenttik Ýılıam hanzadaǵa beriledi. Osy­laısha, monarhtyń ornyna búkil mindetti atqarady. Áıtse de muragerlikti ózgertýge ǵana ty­ıym salynǵan.

Osy oraıda aıta ketken jón, Charlz patsha qaterli isikke shaldyqqan alǵashqy Brıtanııa monar­hy emes. Máselen, 1951 jyly Georg VI jaman indet­tiń tyrnaǵyna ilindi. Biraq dárigerler oǵan ókpesindegi qaterli isik týraly aıtpaǵan kórinedi. Halyqqa kúrdeli operasııa jasalatyny jóninde ǵana málimet bergen.

Aıtpaqshy, Ulybrıtanııa tájine qatysty taǵy bir mynandaı qyzyq jaǵdaı bar. Alda-jalda Ýılıam hanzada patsha atanyp jatsa, onyń regenti retinde uly Georg hanzada sanalmaıdy. Ázirge ol kámelettik jasqa 2031 jyly tolady. Oǵan deıin qajet kezde Garrı hanzada regent ne memlekettik keńesshi mindetin atqarýǵa tıis.