Bilim • 13 Aqpan, 2024

8 mınýttyq oqý

492 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Kitap – aqyldy qýattandyratyn, rýhanı azyq bola­tyn qural. Jetistikke jetken kez kelgen adamnan sura­sańyz, qaı-qaısysy bolsyn aldymen kitap oqýǵa keńes beredi. Kóp oqý arqyly tanym kókjıegi keńeıip, til baılyǵy jaqsaratyny málim. О́kinishke qaraı, aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalardyń damýy áserinen qoǵamda turaqty kitap oqyrmandarynyń úlesi aıtarlyqtaı azaıǵan. Sonyń saldarynan óz oıyn tolyq jetkize almaıtyn, tili shorqaq, oıtalqyda tosyr­qap qalatyn jas­tar kóbeıdi. Tipti aǵa býyn ókil­deri arasynda da osy másele jıi kezdesip jatady.

8 mınýttyq oqý

Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev Túrkistan qalasyndaǵy Ulttyq Quryltaıdyń ekinshi oty­rysynda «Balalar kitap­hanasy» atty jańa baǵ­darlamany júzege asyrýdy tapsyrdy. Memleket basshysy «Balalar úshin smartfonnyń kitapty almastyrýyna ruqsat etýge bolmaıdy. Búginde elimizdiń mektep kitaphanalarynda 130 mıllıon kitap bar. Alaıda olardyń arasynda kórkem ádebıettiń úlesi 40 mıllıon ǵana. Bul – elimiz úshin óte tómen kórsetkish», dep ózekti máseleni kótergen edi. Osy túıtkildiń sheshimin tapqan Astana qalasynyń Bilim basqarmasy «8 mı­nýt­­tyq kórkem ádebıet oqý» joba­syn ázirlegen edi. Búgin­de bul bastama elordanyń barlyq bilim berý uıymynda júrgizilip jatyr. Oqýshylar ár aýysymnyń aldynda­ sabaq bastalmas buryn 8 mınýt ýaqytyn kitap oqý­ǵa arnaıdy. Jyldyń sońyna deıin olar otandyq ádebıet pen álem ádebıetiniń eń ozyq ári tańdaýly shy­ǵar­­malarymen tanysady. Ár aı saıyn kitaptyń ta­qyryptary aýy­syp otyrady. Máselen, balalar qarasha aıynda ulttyq múddeni qalyptastyrý, týǵan jer, memleketshildik, el tarıhyn qurmetteý taqyrybyn­­da­ǵy kitaptar oqysa, jeltoq­san aıynda azamattyq bolmysty qalyptastyratyn shyǵarmalardy oqyǵan. Qańtar aıynda otbasylyq qundylyqtar, ata-anaǵa degen mahabbat, adamgershilik minez-qulyq normalaryna tárbıeleıtin shyǵarmalar bolsa, aqpan aıynda salamatty ómir saltyn ustaný, jan men tán tazalyǵynyń saq­­talýy, qorshaǵan orta­ǵa qamqorlyq tanytý taqy­ry­byn­daǵy kitaptardy oqyp jatyr.

– Joba japon tájirı­be­si­nen alyndy. Issaparmen Japonııaǵa barǵanymyzda «8 mınýttyq kitap oqý» baǵdarlamasymen tanystyq. Atalǵan baǵdarlamany zert­teı kele, sabaqtyń al­dynda kitap oqý – akademııa­lyq kórsetkishterdi jaq­sar­týǵa jáne oqýǵa degen qyzyǵýshylyqty art­tyrýǵa kómektesetinin bil­dik. Sonymen qatar Uly­brı­tanııa astanasy London qalasyndaǵy mektepterde de balalardyń saýattylyǵyn qalyptastyrýǵa 6 mınýttyq kitap oqý júzege asyrylady eken. Bul tájirıbe bizdiń bilim berý júıesine de qajet dep sanap, oqý jylynyń 2-toqsanynan bastap Astana qalasy boıynsha bilim berý uıymdaryna engizdik. Bul tájirıbeni pedagogıka­lyq zert­teýler qoldaıdy. Joba artyqshylyǵy kitap­­hanashylar, synyp jetek­shileri men pán muǵalimde­ri­niń birlesken jumysy nyǵaı­dy. Bastalǵanyna 4 aı bolǵan joba búginde jaq­sy nátıjeler kórsetip jatyr. Sonyń ishinde oqý­shylardyń bir-birimen ana tilinde sóılesýi, kórkem ádebıetke degen qyzy­ǵý­shylyqtarynyń artýy kóńil qýantady. Sondaı-aq sabaqqa keshigip kelý máselesi birte-birte azaıyp keledi, – deıdi Astana qalasy ákimdiginiń «Ádistemelik ortalyǵy» basshysy Syndar Daýeshova.

Rasynda, bundaı taǵy­lym­dy jobalardyń arqa­synda keleshekte oqý­shy­lardyń sóıleý mádenıeti damyp, oıyn erkin jetkizetin bolady. Bilim berý uıym­da­ry atalǵan bastamany erekshe qabyldap, joba engizilgen sátten bastap bir­den iske kirisken. Sondaı bilim ordasynyń biri – Názir Tórequlov atyndaǵy №35 mektep-lıseıi. Ustazdardyń aıtýynsha, áýelgide oqý­shy­lar bul ózgeriske úırene alma­ǵan. Qaǵaz kitap oqýdan bas tar­typ, elektrondy kitap­­tardy oqýdy usynǵan eken.

– Bastapqyda atalǵan jobany iske asyrý oqýshylar úshin qıyn boldy. Buǵan deıin smartfonǵa ábden úırengen balalar qaǵaz kitapty oqýdy qıynsyndy. Shyǵarmalardyń aýdıo­nus­qalaryn taýyp, tyńdaı salýdy da usyndy. Degenmen kitaphanashylar men ustaz­dar qaýymy oqýshy­lardy oqýǵa yntalandyrýǵa kóp­tegen jumys júrgizdi. Ár qabatqa kitap sórelerin qoıyp, oqyǵan shyǵarmany balanyń sanasyna tereńirek sińirý maqsatynda taldaý­ǵa arnalǵan túrli is-shara uıymdastyrdyq. Nátıjesi kóńil qýantady. Búginde berilgen taqyryptarǵa baılanysty shyǵarmalardy pán muǵalimderi kitap­hana­­shylarmen aqyldasa usynady, – deıdi Názir Tóre­qulov atyndaǵy №35 mektep-lıseıiniń dırektory Záýresh Ádilbekova.

Balalardyń kitap oqýǵa degen qyzyǵýshylyǵyn oıatatyn joba jyl sońyna deıin jalǵasyn tabady. «Kitap oqýdan tyıylsaq, oı oılaýdan da tyıylar edik» dep áıgili jazýshy Ǵabıt Músirepov aıtqandaı, kitap bizdiń serigimizge aınalýǵa tıis. Álemdik deńgeıde tájirıbesi bar joba tek elordamyzda ǵana emes, elimizdiń barsha bilim berý uıymdarynda jalǵasyn tapsa, nur ústine nur bolar edi.

 

Erkenaz QORDABAI,

L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti 

Sońǵy jańalyqtar

Syr óńirinde shıbóri nege kóbeıdi?

Aımaqtar • Búgin, 16:38