О́tken jyly Saýda mınıstrliginiń Tehnıkalyq retteý jáne metrologııa komıteti (TRMK) kásipkerlik kodekske sáıkes 2365 zergerlik buıym ótkizýshige tekserý júrgizgen. Baqylaý barysynda 80%-dan astamy, onyń ishinde 1921 kásiporynnyń saraptaý, taldaý jáne «Barys basy» sımvolynyń beınesin bildiretin elimizdiń synamalyq tańba basý mindetti rásimderinen ótpegendigi anyqtalǵan. Osy arqyly naryqtaǵy zergerlik buıymdardyń sapasy men túpnusqalyǵyn baqylaý salasynda kúrdeli máselelerge kezikken.
«Shyn máninde, otandyq tańbanyń joqtyǵy bizdiń naryqtaǵy altyn, kúmis, platına jáne basqa da buıymdardyń synamalaryna kúmán týǵyzǵan. Máselen, tutynýshylar 585 synamadaǵy saqınany quramynda 58,5% taza altyn bar degen úmitpen satyp alady. Biraq olar is júzinde artyq aqsha tólep, quramynda altyny áldeqaıda az buıymdy, kóbine altyn jalatylǵan áshekeılerdi alyp jatqanyn qaıdan bilsin? Sóıtip, satyp alýshylardyń quqyqtary buzylady. Qazir osy baǵytta birqatar shara júzege asyrylyp jatyr», deıdi komıtet tóraǵasy Qýanysh Elikbaev.
Naryqty retteý tetikteriniń biri – bıyl shildeden bastap engizýge josparlanǵan zergerlik buıymdardy mindetti tańbalaý isi. Ony engizý arqyly elimizde árbir ótkiziletin zergerlik buıymǵa taǵylǵan taýar týraly belgisi, mekenjaıy, ataýy, artıkýly, synamasy, salmaǵy, ólshemi, salynǵan tastary týraly aqparat beriledi. Eń bastysy, saraptama aktilerin sıfrlandyrý jáne sıfrlyq tańbalaýmen baılanystyrý josparlanǵan.
Elimizde zańdy túrde jumys istep, Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq sheńberinde biryńǵaı brendpen taýarlardy satylymǵa shyǵaryp otyrǵan Qazaqstan zergerler lıgasynyń basshysy Qaısar Jumaǵalıev jazalaý sharalaryn qatańdatýdy, onyń ishinde qylmystyq jaýapkershilikti engizýdi usynyp otyr.
«Tańbalaýdy engizý naryqty aqtaýǵa múmkindik beredi. Biraq adal zergerler synamalaý kezinde oryn alǵan jaǵdaı bul jerde de bolýy múmkin dep qorqady. TRMK taldaýyna súıensek, 80%-y synamadan ótpegen. Eger mundaı buıymdardy memleket kirisine tárkileý túrindegi ákimshilik jaýapkershilik kúsheıtilmese, onda tańbalaý da osyndaı jaǵdaıǵa tap bolady. Sondyqtan qabyldanyp jatqan sharalarmen qatar baǵaly metaldardan jasalǵan zergerlik buıymdardyń zańsyz aınalymy úshin qylmystyq jaýaptylyqty engizýdi usynamyz», dep atap ótti Zergerler lıgasynyń basshysy.
Iá, byltyr elimizde 1,2 mlrd teńgeniń zergerlik jáne soǵan uqsas buıymdar óndirilip, baǵasy da 4,3%-ǵa ósken. Osy jyldyń qańtar aıynyń sońynda qolsaǵattar bir jyl ishinde – 10,1%-ǵa, neke saqınasy 2,9%-ǵa qymbattaǵan.
Atalǵan buıymdardyń naryqtaǵy jahandyq tabysy ótken jyly 374,2 mlrd dollarǵa jetip, aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 11,5%-ǵa artqan. Mamandar bıylǵy tabys 390,7 mlrd dollardy quraýy múmkin ekendigin aıtady. 2028 jylǵa qaraı álemdik zergerlik buıymdar men saǵat naryǵynyń tabysy 448,9 mlrd dollarǵa jetip, onyń 357,2 mlrd dollary zergerlik buıymdardan jáne 91,7 mlrd dollary saǵattardan túsedi dep boljam jasaıdy sarapshylar.
