Jas sharýalar qoljetimdi nesıege zárý

Jastar keıingi jyldary aýyl dese at-tonyn ala qashyp, ásirese mal baǵý isinen qalyp barady. Jasyryp ne keregi bar, sharýashylyqtarda eńbek etetinderdiń deni – jastary elý-alpystan asqan jigit aǵalary. Qazirgi ýaqytta fermalarǵa mal ósirýshiler, baqtashylar, saýynshylar, mal dárigerleri aýadaı qajet. Munyń barlyǵy aýyldyq jerlerde jastardy tartatyn, ustap turatyn zamanaýı turmystyq jaǵdaılar men laıyqty eńbekaqynyń joqtyǵynan.

Memleketimiz byltyrdan beri «Aýyl amanaty» jobasyn engi­zip, arzan nesıe taratýǵa kiristi. Alaıda bul arada biz sııaqty jas sharýa­shylyqtardyń kóńiline jaqpaı otyrǵan kiltıpandar bar. Birin­shi­den, aýyldyqtarǵa beriletin 5-8 mln teńge qarajattyń kólemi az. Ol qarjyǵa qazirgi qymbat zamanda kóp mal-múlik satyp ala almaısyń. Mysaly, bir bas sımmental sıyry bizdiń óńirde 700-800 myń teńge turady. Bes mıllıonǵa sharýa ıesi mal satyp ala ma, álde qorajaı sala ma? Endeshe, isin jańadan bastaǵysy keletin azamat úshin álgi nesıe kómek bola qoımaıdy dep esepteımin. Sondyqtan nesıeniń kólemin ósirip, kemi 20 mln teńgege jetkizse, ol úlken qoldaý bolatynyna senimdimin.

Ekinshiden, nesıeni resimdeý­diń ma­sha­qaty kóp. Eń áýeli aýyl­­dyq­tar­dan kepilge múlik su­raı­dy. Osy jaıt álgi baǵdar­la­ma­dan dá­me­­lengen biraz aýyl­­­dyq­­tar­dyń meselin qaıtaryp tas­tady. Qar­jyny kóbine maly, múl­ki bar úl­ken sharýashylyqtar ıelenedi. Al usaq fermerlerdiń kóbi úshin áli kúnge memlekettik baǵdarlamaǵa úmit artý qıyn má­sele. Jaraıdy, týysqanynyń, kórshisiniń múlkin kepilge qoıyp, áıteýir baǵdarlamaǵa iligetin boldy delik. Alaıda osy jerde qarjy uıymyndaǵylardyń myna qujatty ákel, ana anyqtamany jetkiz degen bir bitpeıtin talaptary da jaǵdaıdy kúrdelendirip jiberedi. Aýyldaǵylardyń barlyǵy qu­jatqa júırik emes. Olardan bıznes-jospar suraıdy. Árıne, fermerler ony ózge mekemelerdiń qyzmetkerlerine jasatatyny aıdan anyq. Bıznes-jospardy jasatý aqyly. Al nesıeni ala almaı qalsa, jumsalǵan shyǵyny qaı­ta­rylmaıdy. Mundaı jaıttar qo­lynda kapıtaly joq jastardyń talabyn basyp otyr. Kedergige tap bolǵandar ekinshi ret memlekettik baǵdarlamaǵa qatys dese, azar da bezer bolatyny sodan. Sondyqtan jastar qaýymy úshin bul nesıeniń talaptary jeńildetilýge tıis dep esep­teımin.

Bizdińshe, jergilikti ákim­dik­ter nesıe rásim­de­gen­de jas­tarǵa kepil bolýy kerek. Bul kóp máseleni shesher edi. Buǵan qosa jer komıssııalary konkýrs ótkiz­gen­de jas­tar basqaryp otyrǵan sharýa­shy­lyq­tarǵa basymdyq beretin­deı júıe qalyptasýy kerek.

Ǵaısa ÁLDIBEKOV,

«Baltabaı» ShQ basshysy, jas kásipker

Pavlodar oblysy