Jýyrda osy óndiris ornyna baspasóz týry uıymdastyrylyp, ondaǵy jaǵdaımen tanystyq. Ekinshi gaz óńdeý-tasymaldaý sehynan bastalǵan saparymyzda mamandar jýrnalısterge jumystyń jaı-japsaryn aıtyp berdi. Táýlik boıy jumys isteıtin óndiris ornynda 59 adam turaqty eńbek etedi.
Kásiporynnyń shıki gaz óndirý qýattylyǵy – jylyna 550 mıllıon tekshe metr. Birneshe satyly óńdeý arqyly gaz óndiretin kompanııanyń jylyna 440 mln tekshe metr taýarlyq gaz shyǵarýǵa múmkindigi bar. Qazirgi «Qazgermunaı» BK» JShS kúnine 703 myń tekshe metr shıki gaz qabyldap, ulttyq operatorǵa 570 myń tekshe metr taýarly gaz tapsyryp otyr. О́ndiris orny orta eseppen 1 jylda oblysqa 60 myń tonnaǵa jýyq suıytylǵan gaz beredi.
Bular jer qoınaýyn paıdalanýshy kásiporyn bolǵandyqtan ónimdi tikeleı sata almaıdy. «Qazgermunaı» BK» JShS bas dırektorynyń óndiris jónindegi orynbasary Mahambet Eleýsinovtiń aıtýynsha, gaz baǵasyn Energetıka mınıstrligi belgileıdi, jergilikti ákimdik pen tıisti oryndar baqylaýǵa alady.
Mamandar ilespe gaz shyǵynynyń basym bóligi munaıdyń esebinen jabylyp otyrǵanyn aıtady. Al negizinen suıytylǵan gaz óndirý isi – kóp qarajat pen jumysty kerek etetin sharýa. Sondyqtan bizdegi kóp kompanııa osy kúni shyǵynǵa ushyrap otyr. Qarapaıym-aq esepke júgineıik, suıyq gazdyń 1 tonnasyna Energetıka mınıstrligi qosymsha qun salyǵynsyz belgilegen shekti baǵa 40 320 teńge bolyp tur. Al ár zaýyttyń qýaty men ondaǵy qural-jabdyqtardyń múmkindigin saralaı kelgende 1 tonna suıyq gazdy óndirýdiń ózindik quny 50 000-72 000 teńge aralyǵynda qalyptasady. Osydan da kompanııalardyń óndiris pen jabdyqty jańartýǵa jumsaıtyn shyǵyndary ótelmeıdi. Janarmaı quıý beketterindegi arzan gazdyń ekiniń biri sezine bermeıtin osyndaı astary bar.
«Avtokólik júrgizýshileri esebinen tutynýshylar jyl sanap kóbeıe túskenimen de óndiris kóleminiń artpaı otyrǵanynyń bir sebebi – osy. Taǵy bir másele – jer qoınaýyn paıdalaný baǵytynda baı tájirıbesi, qolynda qyrýar resýrsy bar ınvestor suıyq gaz óndirisine kóp qyzyǵa qoımaıdy. Biz sııaqty kompanııalar muny áleýmettik mindetteme retinde oryndap otyr. Sondyqtan bul salaǵa kóńil bólgen jón», deıdi «Qazgermunaı» BK» JShS bas dırektorynyń óndiris jónindegi orynbasary Mahambet Eleýsinov.
Jer astyndaǵy qazyna da keneýsiz emes. Muny aıtyp otyrǵan sebebimiz, sońǵy ýaqytta oblysta munaı óndirý kólemi jyl saıyn 1 mln tonnadan kemip keledi. Soǵan baılanysty ilespe gaz óndirisi aýqymy da azaıyp otyr. Sondyqtan kásiporyn byltyr «Ońtústik Aqsaı» tabıǵı gaz qoryn ashty. Jańa ken ornynan jylyna 100 mln tonna ónim óndirilýi múmkin.
Energetıka mınıstrligi elimizdegi suıytylǵan gaz óndiretin 9 zaýyt jumysyna monıtorıng jasapty. Mınıstrlik ókilderi shekti baǵa kásiporyndar múmkindigin shektep otyrǵanyn joqqa shyǵarmaıdy. Bul, eń aldymen, óndiriske ınvestısııa tartý isine kedergi keltiredi. Infraqurylymdy jetildirip, gaz óńdeý kásiporyndaryn ýaqtyly jóndeýge de qolbaılaý bolady. Sondaı-aq kadr máselesine kóleńkesin túsirmeı qoımaıdy. Osy kúnniń ózinde talaı bilikti maman joǵary jalaqysy bar basqa salaǵa aýysyp ketti.
– Osy máseleler sheshimin tabýy úshin, eń aldymen, óndirýshi kásiporyndar usynysyn eskergenimiz jón, – deıdi Energetıka mınıstrligi Gaz ónerkásibi departamentiniń dırektory Baqytjan Taýbaev. – Suıytylǵan munaı gazyn óndirý rentabelsiz bolǵandyqtan sala jumysynda irkilis kóbeıip tur. Mundaı jaǵdaıda jóndeý jumystaryn júıeli júrgizý, jańǵyrtýǵa qarajat salý ońaı emesi taǵy belgili. Osynyń saldarynan kóptegen óndiris ornynyń toqtap qalýy jıiledi.
Mınıstrlik qazir salada qalyptasqan problemalardy retteýdiń amaldaryn qarastyryp jatyr. Olardyń aıtýynsha, aldaǵy ýaqytta Úkimetke máseleniń óndirýshige de, tutynýshyǵa da tıimdi sheshimi usynylady.
Qyzylorda oblysy
